II SA/Rz 884/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 lutego 2007 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej -skargę oddala- II SA/Rz 884/06 UZASADNIENIE Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. Z., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 128, poz. 1175 ze zm.- zwana dalej ustawą) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] zobowiązującą E. Z. do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 26 czerwca 2006r. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji ze względu na stan faktyczny sprawy, który nie uzasadnia zastosowania tak drastycznego środka jak zobowiązanie do opuszczenia terytorium RP, co skutkuje umieszczeniem danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany i zakazem wjazdu do Polski przez okres 1 roku. Skarżący podał, że wizę pobytową miał ważną do dnia 24 czerwca, co zostało wykazane podczas przekraczania granicy w M. 26 czerwca 2006r. Był przeświadczony, że ważność wizy upływa dopiero 31 czerwca 2006r. Do Polski przyjeżdżał od początku lat 90-tych, ze względu na bliską rodzinę i sprawowanie opieki nad siostrą swojej nieżyjącej matki. W Polsce pracował w firmie A Sp. z o.o. w K. Z uwagi na sytuację w firmie był zmuszony do zmiany pracodawcy, co wiązało się między innymi z wyjazdami do Ukrainę celem nawiązania kontaktów handlowych. W Polsce nie był karany, a jako dowód dołączył zaświadczenie o niekaralności. Wojewoda uznał argumenty odwołania za nieuzasadnione. Za bezsporny wykazał fakt, że obywatel Ukrainy E. Z. w dniu 26 czerwca 2006r. zgłosił się do odprawy granicznej w M. bez wymaganego zezwolenia na wjazd i pobyt na terytorium R, ponieważ termin ważności wizy pobytowej jednokrotnej wydanej przez Wojewodę (II) upłynął 24 czerwca 2006r. Skarżący nie ubiegał się o zalegalizowanie swojego pobytu na terytorium RP. Wymóg posiadania wizy pobytowej określa art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Brak takiej wizy obliguje organ do wydania decyzji na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 98 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Decyzja ta nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, na co wskazywałby użyty w tym przepisie zwrot "może". Intencją ustawodawcy było stworzenie mniej restrykcyjnego środka niż wydalenie z terytorium RP przy dobrowolnym opuszczenia RP. Decyzja wydana na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter związany, bo w razie spełnienia przesłanek wymienionych w powołanych przepisach organ orzeka o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP i to bez względu na podnoszone przez stronę argumenty osobiste. Organ I instancji zastosował środek najmniej dolegliwy, skutkujący zakazem wjazdu do Polski przez 1 rok, a nie tak jak w przypadku decyzji o wydaleniu przez okres od 3 do 5 lat. W skardze do Sądu skarżący E. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wobec naruszenia prawa oraz interesu prawnego skarżącego przez Wojewodę na skutek błędnej wykładni przepisów ustawy o cudzoziemcach. Stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do zastosowania tak restrykcyjnego środka, jak zobowiązanie do opuszczenia terytorium RP i umieszczenie danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany przez okres 1 rok. Zdaniem skarżącego niezbędne było zastosowanie wykładni celowościowej art. 97 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Intencją ustawodawcy było niewątpliwie ochrona interesów i zapewnienie bezpieczeństwa na terytorium RP ochrona granicy wschodniej UE. Z treści przepisów wynika, że dotyczą one cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany. Skarżący przebywał w Polsce legalnie, był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i prowadził rokowania celem podpisania kolejnej umowy o pracę. Zaskarżona decyzja uniemożliwia realizację życiowych planów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że E. Z. w dniu 26 czerwca 2006r. nie posiadał ważnej wizy pobytowej, bo ta wygasła 24 czerwca 2006r. Fakt ten został przyznany również przez skarżącego. Stosownie do art. 88 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej między innymi w takim przypadku, jeżeli przebywa na terytorium bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego (pkt.1 ust.1 art. 88 ustawy). Decyzji o wydaleniu nie wydaje się w stosunku do cudzoziemca, który posiada zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE (ust. 2 art. 88 ustawy). Ustawodawca art. 97 ust. 1 ustawy przy zaistnieniu pewnych okoliczności przewidział możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP. Po myśli tego przepisu, w przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1- 3, cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Decyzja o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP wydana na podstawie wyżej powołanego przepisu zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego, warunkowana ustalonym stanem faktycznym sprawy. Analiza przestawionych przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadkach wymienionych w art. 88 ust. 1 pkt 1 - 10 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 128, poz. 1175 ze zm.) zasadą jest wydanie decyzji o wydaleniu z terytorium RP, a jedynie w stosunku do sytuacji określonych w art. 88 ust. 1 pkt 1- 3 przy dobrowolnym opuszczeniu terytorium RP możliwe jest na podstawie art. 97 ust. 1 tej ustawy decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP, która jest decyzją wydaną na podstawie uznania administracyjnego. W świetle tego przepisu granice uznania administracyjnego wyznaczają przypadki wymienione w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy oraz takie okoliczności sprawy, które pozwolą organowi uznać, iż nastąpi dobrowolne opuszczenie terytorium RP. A zatem gdyby organ orzekający na podstawie okoliczności sprawy powziął uzasadnione wątpliwości, co do dobrowolnego opuszczenia RP, to wcale nie musi wydać decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. W takim rozumieniu wyrażenia "może" w kontekście przytoczonych przepisów ustawy o cudzoziemcach zamyka się istota uznania administracyjnego odnośnie orzekania na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy. Przedstawiony wywód doznaje również wsparcia w treści normy prawnej zawartej w art. 99 ustawy, bowiem w przypadku, gdy do cudzoziemca, któremu wydano decyzję o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP zostanie wydana decyzja o wydaleniu, to organ stwierdza wygaśnięcie decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP z dniem wydania decyzji o wydaleniu, a postępowanie odwoławcze od decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP podlega umorzeniu. Zaznaczyć trzeba zmianę właściwości rzeczowej organów orzekających o wydaleniu i zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. Z tych też względów Sąd nie podziela stanowiska organu, że decyzja o zobowiązaniu do opuszczenia RP, nie ma charakteru uznaniowego, jednakże nie miało to wpływu na ocenę legalności zaskarżonej. Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu, ze jest to decyzja związana, bowiem organ nie ma możliwości wydania decyzji o innej treści niż to wynika z przepisów prawa o ile zaistniał określony w przepisach stan faktyczny. Stwierdzenie, że decyzja ta ma charakter uznaniowy nie oznacza, iż może być decyzją dowolną. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa administracyjnego dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zaskarżona decyzja nie narusza warunków wydania w trybie uznania administracyjnego, na co wskazuje prawidłowo sporządzone uzasadnienie z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Organy orzekające dokładnie wyjaśniły, dlaczego zastosowały taki rodzaj decyzji i bez wątpienia wpływ na wybór rozstrzygnięcia miały okoliczności związane z osobą cudzoziemca i dotychczasowy sposób postępowania skarżącego oraz fakt niekaralności, jako szeroko rozumiane okoliczności sprawy. Organy wykazały też, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą warunki wymienione w art. 88 ust. 2 ustawy wyłączające orzekanie o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. Za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skarżącego odnośnie wydania decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia jako bardzo restrykcyjnego środka, z którym łączy się przez okres 1 roku zakaz wjazdu do Polski. Wbrew twierdzeniom skarżącego, użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" w art. 97 ust. 1 ustawy nie może być wykładane jako możliwość organu odstąpienia w ogóle od orzekania o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. Skutkiem wydania decyzji o zobowiązaniu jest ustawowy obowiązek umieszczenia nazwiska cudzoziemca w wykazie na podstawie art. 128 ust. 3 pkt 1 ustawy, co pozostaje już poza sferą decyzyjną organów. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.