II SA/Rz 775/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości -skargę oddala- II SA/Rz 775/06 UZASADNI E N I E Wojewoda decyzją z dnia [...].06.2006r.nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. B. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w R. oznaczonej obecnie jako działka ewid. nr 30 obręb 212 [...] objętej Kw nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i pozostającej w trwałym zarządzie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L. W odwołaniu skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji poprzez uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, że pomimo wezwań organu Rejonowy Zarząd Infrastruktury w L. nie przesłał żadnej odpowiedzi pozwalającej ustalić czasokres realizacji inwestycji p.n. "plac ćwiczeń". Zalegający w aktach sprawy plan realizacyjny strzelnicy (wspomniany plac ćwiczeń wojska nosi datę opracowania grudzień 1984r, zaś do rozpoczęcia inwestycji potrzebny był jeszcze czas na wykonanie projektów technicznych i uzyskanie pozwolenia na budowę, co daje podstawę do twierdzenia, że prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nie rozpoczęto przez upływem 7 lat. Daty wpisów w dzienniku budowy świadczą, że realizację celu wywłaszczenia prowadzono po upływie 10 lat od daty wywłaszczenia. Zaistniały, więc na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 przesłanki do zwrotu nieruchomości. Wojewoda nie uwzględnił argumentów odwołania. Obecnie zakwestionowaną decyzję wydano na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 137 ust.1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu; albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany. Objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym PBN w R. w dniu [...].04.1978r. rep. [...] jako niezbędna na plac ćwiczeń dla wojska zgodnie z ostateczną decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R. z dnia [...].07.19774r. nr [...]. Z treści decyzji oraz załącznika graficznego decyzji wynika, że inwestycja obejmowała teren placu ćwiczeń zaznaczony linią koloru czerwonego oraz dodatkowy teren do wywłaszczenia na drogę do odciętych upraw rolnych zaznaczony linią koloru zielonego. Nieruchomość nr 4288 (zmiana nr na 1671) położona w P. nabyta od S. B. znajdowała się w środku terenów przeznaczonych pod plac ćwiczeń dla wojska. Obecnie nieruchomość ta oznaczona jest nr ewid. 30 i wchodzi w skład kompleksu wojskowego stanowiącego plac ćwiczeń dla wojska wraz ze strzelnicą. Przez wymieniona działkę przebiega betonowa rubież do szkolenia wojska wraz ze stanowiskami ogniowymi, rowami i okopami dla żołnierzy i sprzętu wojskowego. Powyższe dowodzi, że cel nabycia przedmiotowej nieruchomości określony w akcie notarialnym został zrealizowany zgodnie z decyzją zatwierdzającą realizację inwestycji, a wymieniona działka jest niezbędna dla potrzeb szkolenia wojskowego. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynika, że realizacje zagospodarowania terenu pod plac ćwiczeń dla wojska rozpoczęto w 1978r. Zakończenie realizacji celu nabycia na przedmiotowych działkach nastąpiło w 1986r., gdyż decyzją z dnia [...] lipca 1986r. Nr [...] Okręgowej Wojskowej Inspekcji Architektoniczno-Budowlanej w W. zezwolono na użytkowanie strzelnicy typ "A" oraz chlewni w [...] w R. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie tych przepisów w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości. Przy ocenie zbędności decyduje cel, na jaki została wywłaszczona nieruchomość i to cel rozumiany bardzo ściśle. Zwrotowi podlega nieruchomość nie tylko wtedy, gdy nie zrealizowano zamierzonej inwestycji, ale również, gdy inwestycję zrealizowano, ale po upływie okresu wynikającego z art. 137 ust. 1 ustawy. Zgodnie z wyrokiem NSA z 22.06.2001 I SA/241/00 wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi uznać nieruchomość za zbędną, co oznacza konieczność jej zwrotu. Na działce nr 30 o pow. 28a 08m2, Obr.212 [...] zlokalizowano strzelnicę typu "B", a nie jak błędnie ustaliły organy strzelnicę typu "A". Prace związane z realizacją strzelnicy typu "B" na podstawie dołączonych do skargi dokumentów trwały do 1989r. Nie można było uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w okresie wymienionym w art. 137 ust. 1 pkt 2, bowiem 10 lat upłynęło w 1988r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2004r. sygn. akt SA/Rz 1672/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu S. B. wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organy w sposób wyczerpujący ustaliły okoliczności dotyczące przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i trafnie wykluczyły jej istnienie. Nie poczyniły jednak żadnych ustaleń faktycznych odnośnie przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., czyli nie zbadały w jakim czasie rozpoczęto na tej działce określone roboty zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. Sąd zalecił przy ponownym rozpatrywaniu sprawy by organ odwoławczy na podstawie stosownych dokumentów ustalił, w jakim czasie rozpoczęto zagospodarowywać przedmiotową działkę na cel określony w lokalizacji decyzji. Sąd stwierdził też, że cel nabycia przedmiotowej nieruchomości został wyraźnie określony w stosownej decyzji i cel ten został zrealizowany, co potwierdza dowód z oględzin nieruchomości. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...]. W sentencji przywołanej decyzji organ podał inny znak (numer) decyzji i datę – [...] kwietnia 2004r. nr [...], jednakże w oparciu o całą treści decyzji Sąd uznał, że nie stanowi to naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w uzasadnieniu decyzji organ prawidłowo powołał numer i datę uchylanej decyzji. Zgodnie ze sztuką legislacyjną wymagało to wydania postanowienia w trybie art. 113 k.p.a. o sprostowaniu oczywistej omyłki. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepisy art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.) - wersja tekstu na dzień orzekania przez organ I instancji), zmienionych ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie od 22 września 2004r. Zmiana art. 137 u.g.n. uzasadniała kasacyjną decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2004r., bowiem strona przy zmianie pkt 2 ust. 1 art. 137 u.g.n. zostałaby pozbawiona w sprawie jednej instancji, co uchybia zasadzie dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Przepisy art. 137 ust. 1 w znowelizowanym brzmieniu stanowią, że nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie została zrealizowany. Organ podał, że powołane przepisy określające przesłanki, do uznania nieruchomości za zbędną do realizacji celu wywłaszczenia są samodzielne i wypełnienie którejkolwiek nadaje określonej nieruchomości status zbędności. Przedstawiony pogląd organu jest aprobowany przez skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest zrealizowanie celu wywłaszczenia nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący, co stwierdził w wyroku z dnia 10 lutego 2004r. sygn. akt SA/Rz 1672/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przesłanka warunkująca zwrot nieruchomości zawarta w art. 137 ust. 1 pkt 1 odnośnie terminu rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nie uległa zmianie i w tym zakresie organy były zobligowane do wykonania zaleceń Sądu z powołanego wyroku. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy wykazały, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją inwestycji, dla potrzeb której wywłaszczono przedmiotową nieruchomość nastąpiło z zachowaniem terminów wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. Decyzją z dnia [...] lipca 1977r. nr Wojewódzka Dyrekcja Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w R. ustaliła miejsce i warunki realizacji inwestycji, zaznaczając w załączniku graficznym nr 1 linią koloru czerwonego (teren placu ćwiczeń) oraz linią koloru zielonego (dodatkowy teren do wywłaszczenia na drogę dojazdową do odciętych upraw rolnych) na terenach położonych w R.- P. przy ul. [...]. Aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1978r. S. B. zbył nieruchomość oznaczoną nr 4288 na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na urządzenie placu ćwiczeń dla wojska. W trakcie prowadzonego postępowania organy ustaliły, w oparciu o treść protokołu z dnia [...] kwietnia 1979r., przekazanie do użytku drogi dojazdowej wykonanej do placu ćwiczeń przy ul. [...] (karta akt admin. I inst. nr 15, 16), a odbiór końcowy drogi miał nastąpić po uzupełnieniu wjazdów. W aktach sprawy znajduje się też zezwolenie na użytkowanie strzelnicy typu "A" z dnia [...] lipca 1986r. oraz decyzja, którą ustalono strefę ochronną dla strzelnicy z dnia [...] sierpnia 1986r. (karta akt admin. I inst. nr 40) znajdującej się w obrębie palcu ćwiczeń. Zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności zestawienie daty aktu notarialnego z 1987r. i protokołu oddania drogi do użytku w 1979r. oraz daty ustanowienia strefy ochronnej z 1986r., jednoznacznie pokazuje, że rozpoczęcie jak i zakończenie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło w okresie przewidzianych w art. 137 ust. 1 u.g.n., co wbrew zarzutom skarżącego dowodzi, że nie zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości, bo wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna. Przeciwnie według stanowiska pełnomocnika Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L. przedstawionego na rozprawie, strzelnica jest aktualnie wykorzystywana do ćwiczeń wojska jak również cały plac. Ustawodawca nie zawarł legalnej definicji "rozpoczęcia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia". Trzeba jednak zgodzić się, iż w zbiorze tych prac będą zawierały się zarówno czynności faktyczne jak i czynności prawne polegające na uzyskaniu np. pozwolenia na budowę. Wykładania tego pojęcia nie może ograniczyć się tylko do czynności prawnych, bo nie każda realizacja celu wywłaszczenia będzie ich wymagała, tak jak to może mieć miejsce przy urządzaniu palcu ćwiczeń dla wojska. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie ma istotnego znaczenia realizacja konkretnych inwestycji wymagających pozwolenia na budowę, tak jak to sugerują skarżący, ale faktyczne wykorzystanie nieruchomości na plac ćwiczeń dla wojska. W chwili wydania zaskarżonej decyzji, działka obecnie oznaczona nr 30 wchodzi w większy kompleks gruntów wykorzystywanych przez wojsko w celach szkoleniowych. Dodać należy, że sposób wykorzystywania działki jest niezmieniony od 1979r. a więc od chwili nabycia jej od S. B. Nie zasługują na aprobatę twierdzenia skarżących, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany z tego względu, że na przedmiotowej działce nie znajduje się ani strzelnica typu "B", ani strzelnica typu "A". Zauważyć należy, iż sporna nieruchomość leży wewnątrz kompleksu wojskowego, który zawiera również inne obiekty, a kwestia realizacji celu została przesądzona w cytowanym już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2004r. Powołane w skardze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygnaturze akt I S.A. 241/00 LEX nr 54435z 22.06.2001 ze względu na odmienny stan faktyczny sprawy nie przystaje w żaden sposób do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, bowiem nie wystąpiła przesłanka zbędności nieruchomości, co zostało wykazane i udowodnione. Pomimo ograniczonego zakresu pełnomocnictwa udzielonego Z. S. w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego Sąd stwierdził, że nie nastąpiło naruszenie zasady czynnego udziału postępowania zawartej w art. 10 k.p.a., bowiem decyzje były doręczane tak skarżącemu jak i pełnomocnikowi. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.