I OZ 134/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2444/05 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2444/05 odrzucił wniosek skarżącego A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 5 lutego 2007 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 8 maja 2007 r. skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 25 maja 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu - adwokat M. B. Pełnomocnictwo dla w/w złożone zostało w dniu 27 czerwca 2007 r. Następnie pismem z dnia 28 sierpnia 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła w miejsce adwokat M. B. - adwokata W. P., któremu skarżący pismem z dnia 12 września 2007 r. udzielił pełnomocnictwa. Adwokat W. P. pismem z dnia 18 września 2007 r. złożył do akt sprawy opinię o braku podstaw do opracowania i wniesienia skargi kasacyjnej. Kolejnym pismem z dnia 11 października 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła w miejsce adwokata W. P. - adwokata P. D. Sąd pierwszej instancji podniósł, że adwokat P. D., który w imieniu skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był trzecim z kolei ustanowionym z urzędu pełnomocnikiem. Tymczasem pierwszym pełnomocnikiem była adwokat M. B., której skarżący udzielił pełnomocnictwa i która była pełnomocnikiem skarżącego przez blisko dwa miesiące. Zdaniem Sądu przepisy oraz orzecznictwo sądowe wskazujące na konieczność przywracania terminu pełnomocnikom wyznaczanym z urzędu mogłyby dotyczyć wniosku złożonego tylko przez pierwszego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby zaistniały okoliczności, które uniemożliwiałyby złożenie takiego wniosku przez tego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, gdyby przyjąć inny tok rozumowania, że każde nowe ustanowienie pełnomocnika otwiera nowy termin do złożenia skargi kasacyjnej to termin siedmiodniowy określony w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) nigdy nie zacząłby biegu. W ocenie zatem Sądu wniosek o przywrócenie terminu złożony przez kolejnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie jest wnioskiem wniesionym w terminie określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. i dlatego na podstawie art. 88 P.p.s.a. wniosek podlegał odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. S. reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W treści zażalenia wskazał, że pełnomocnik z urzędu jest niejako "narzuconym" stronie, która nie ma wpływu na jego dobór pod kątem poglądu prawnego na określoną sytuację procesową. Uprzedni pełnomocnicy występujący w sprawie nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przedmiotowy wniosek składany jest po raz pierwszy, a uzasadniony jest brakiem winy skarżącego w uchybieniu terminu. Skarżący podniósł, że przez wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu wytwarza się nowa sytuacja w sensie procesowym, jak również w sensie samego stosunku pełnomocnictwa. Zdaniem skarżącego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegł od daty, kiedy aktualnie działający pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie, tj. od dnia 23 października 2007 r. Skarżący podkreślił, że z żadnych przepisów nie wynika, iż nie należy przywracać terminu kolejnym pełnomocnikom, mimo nie podjęcia takich działań przez poprzednich pełnomocników. W konkluzji zażalenia skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. uchybiony termin do dokonania określonej czynności procesowej Sąd może przywrócić na wniosek strony, jednakże wniosek ten musi spełniać określone przepisami warunki. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia, dokonać uchybionej czynności, uprawdopodobnić okoliczność wskazując na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 P.p.s.a.). Wymogi te muszą być spełnione łącznie, brak któregokolwiek z nich uniemożliwia przywrócenie terminu. Warunkiem rozpoznania takiego wniosku jest jego złożenie w terminie siedmiu dni od dnia, w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca dokonanie czynności procesowej w terminie. Wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w powyższym siedmiodniowym terminie jest warunkiem formalnym rozpoznania wniosku, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności, przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Niezachowanie siedmiodniowego terminu powoduje odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. O ile strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony przez pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy - adwokata P. D. - wyznaczonego jako trzeci pełnomocnik (po adw. M. B. i adw. W. P.) przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie. Zarządzeniem z dnia 15 października 2007 r. Sąd poinformował pełnomocnika, że postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r. odrzucono skargę A. S. wniesioną na decyzję Szefa Służby Cywilnej, od którego przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz zwrócił się o nadesłanie pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżącego w terminie 7 dni. W odpowiedzi na powyższe, adwokat P. D. w dniu 30 października 2007 r. przedłożył żądane pełnomocnictwo oraz złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przez kolejnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu (adw. P. D.) wpłynął po upływie terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd błędnie przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności mógł zostać złożony tylko przez pierwszego pełnomocnika (adw. M. B.). Skarżący, któremu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata nie powinien bowiem ponosić negatywnych konsekwencji procesowych w sytuacji, gdy jego pełnomocnik wyznaczony z urzędu w ogóle zrezygnował z wypełnienia nałożonego na niego obowiązku udzielenia stronie pomocy prawnej. Drugi występujący w sprawie pełnomocnik - adw. W. P. sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Należy wskazać, że strona, dla której ustanowiony został pełnomocnik z urzędu może zwrócić się do właściwej rady adwokackiej z wątpliwościami, co do zasadności odmowy sporządzenia kasacji. W razie podzielenia zastrzeżeń strony, rada może wyznaczyć innego adwokata, zaś ten, jeżeli znajdzie uzasadnione podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej może wnosić o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a., bowiem za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej trzeba przyjąć dzień, kiedy to trzeci pełnomocnik zgłosił swój udział w sprawie, przedkładając na żądanie Sądu udzielone mu przez skarżącego pełnomocnictwo. Od tego dnia pełnomocnik miał bowiem realną możliwość działania w sprawie, w tym także możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Wskazać jednak należy, że do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego nie dołączył skargi kasacyjnej, do czego zobowiązany był na mocy art. 87 § 4 P.p.s.a. Zatem przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. obowiązany będzie do wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez złożenie skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnośnie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie kosztów.