III SA/Lu 537/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. I Decyzją z dnia [...] 1997 r. dokonano rejestracji samochodu marki Volkswagen Sirocco z 1982 r. na M. G. i M. G. Dnia [...] 2004 r. funkcjonariusze Policji zatrzymali przedmiotowy samochód do kontroli i stwierdzili ingerencję w pole numerowe nadwozia. Następnie w toku prowadzonego postępowania przez Prokuraturę Rejonową, wykonana została przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Policji ekspertyza mechanoskopijna, z której wynikało, iż z przedmiotowego pojazdu wycięto oryginalny numer identyfikacji nadwozia i "wspawano" w to miejsce kawałek blachy z innym numerem. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2005 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania opisanego pojazdu. Następnie decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] uchylił własną decyzję z [...] 1997 r. o zarejestrowaniu pojazdu i odmówił jego rejestracji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowy samochód posiada inny numer nadwozia co poświadczone zostało opinią mechanoskopijną. Dokumenty złożone przy wniosku o rejestrację samochodu dotyczyły innego pojazdu niż oznaczony tablicami rejestracyjnymi i dowodem rejestracyjnym wydanym w wyniku decyzji o dopuszczeniu samochodu do ruchu, w rezultacie nie został spełniony warunek rejestracji pojazdu. II Odwołanie od tej decyzji wnieśli M. G. i M. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie. Rozpoznając odwołanie organ II instancji podniósł, iż zgodnie z art. 16 § 1 kpa decyzje od których nie przysługuje odwołanie są ostateczne, uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w sytuacjach przewidzianych w przepisach kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Wystąpienie tej podstawy wznowienia następuje dopiero po łącznym wystąpieniu trzech przesłanek: w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ administracji w toku instancji sfałszowano dowód, sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu oraz sfałszowany dowód stał się podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę, iż stwierdzenie fałszu dowodu powinno nastąpić prawomocnym orzeczeniem właściwego organu, niestwierdzenie sfałszowania dowodu prawomocnym orzeczeniem powoduje odpadnięcie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, zaś organ właściwy do wznowienia postępowania nie może samodzielnie orzekać o fałszu dowodu. W sprawie Prokuratura Rejonowa w dniu [...] 2004 r. wydała postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie przerobienia numerów identyfikacyjnych w przedmiotowym samochodzie z powodu nie wykrycia sprawców czynu. Organ II instancji przyjął, że nie zostało wydane prawomocne orzeczenie właściwego organu, bowiem ekspertyza kryminalistyczna nr [...] ma charakter opinii biegłego, więc nie przysługuje jej walor prawomocności. Zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. III Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie wniósł Prokurator Rejonowy, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Decyzji tej zarzucono obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego polegającego na przyjęciu, iż z uwagi na brak w niniejszej sprawie prawomocnego orzeczenia właściwego organu nie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania podczas gdy [...] 2004 r. wydane zostało przez Prokuraturę Rejonową, postanowienie o umorzeniu postępowania, ponadto zarzucono obrazę art. 7, 77 § 1, 107 § 3 i 80 kpa, gdyż Kolegium nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy w tym istnienia przesłanek dotyczących wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie ocenił, że wydana przez prokuratora decyzja merytoryczna w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania nie jest w myśl art. 145 § 1 pkt 1 kpa orzeczeniem innego organu, stwierdzającym sfałszowanie dowodu. Oczywiste jest, że prokurator jest innym organem, który wydał w sprawie "orzeczenie", w którym stwierdził fakt sfałszowania dowodu, a umorzenie postępowania wynika jedynie z okoliczności nie ustalenia osoby, która je popełniła i winna podlegać odpowiedzialności karnej. Postanowienie wydane w sprawie dotyczącej przerobienia numerów identyfikacyjnych w opisanym powyżej pojeździe, wydane zostało w [...] 2004 r. i w chwili wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było prawomocne. Pominięcie tej okoliczności rażąco narusza przepisy kpa. W uzasadnieniu skargi, ponadto podniesiono, że organ odwoławczy wadliwie umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Skarżący podniósł, iż przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem. Przesłanka ta nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż zachodziły i nadal zachodzą podstawy do wydania decyzji, zatem błędnie wydano decyzję kasacyjną umarzającą postępowanie pierwszoinstancyjne. IV W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium między innymi podniosło, iż organ I instancji mógł wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa po wydaniu przez Kolegium zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczegow trakcie danego postępowania wznowieniowego nie jest możliwa zmiana podstawy wznowienia, wszczęte postępowanie należy zakończyć aby można było rozpocząć kolejne postępowanie z innej podstawy prawnej. V Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Decyzje te są trwałe i mogą być zmieniane lub uchylane tylko, gdy wynika to z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Instytucjami, które umożliwiają weryfikację decyzji ostatecznych są: wznowienie postępowania, uchylenie lub zmiana decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa pozwala na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie w którym zapadła, dotknięte zostało wadą wyczerpująco wyliczoną w przepisach. Zarzut wadliwości decyzji ostatecznej może zostać oparty tylko na enumeratywnie wymienionych przesłankach określonych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa. W sprawie, jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania w oparciu o wskazany przepis dopuszczalne jest tylko w sytuacji gdy sfałszowane dowody są podstawą dla ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. takich które mają wpływ na określenie praw i obowiązków. Zastosowanie tej instytucji ograniczone jest wystąpieniem łącznie następujących warunków: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, zaś wydana decyzja oparta została na tym sfałszowanym dokumencie. Podkreślenia wymaga, iż warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w sytuacji wystąpienia fałszywego dowodu jest uprzednie stwierdzenie fałszywości tego dowodu przez sąd lub inny organ. W decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 1 kpa, organ administracji zobowiązany jest do wskazania na czym polegało oraz kto stwierdził sfałszowanie dowodów, na których oparta została decyzja. W sprawie jedynym dokumentem stwierdzającym, że decyzja z dnia [...] 1997 r. oparta została na sfałszowanym dowodzie, jest ekspertyza kryminalistyczna Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Policji, dotycząca sprawdzenia oznaczeń identyfikacyjnych pojazdu. Ekspertyza ta ma charakter opinii biegłego, wobec czego uznać ją należy za dowód w sprawie, natomiast nie jest ona prawomocnym orzeczeniem stwierdzającym fakt sfałszowania tego dowodu. Organ administracji prowadzący postępowanie wznowieniowe nie ma kompetencji do samodzielnego orzekania o sfałszowaniu dowodu. Twierdzenie prokuratora, iż decyzja dotycząca zarejestrowania określonego powyżej pojazdu została wydana w oparciu o sfałszowane dowody, mimo że znajduje potwierdzenie we wspomnianej ekspertyzie, nie została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie sfałszowania dowodów z powodu nie wykrycia sprawcy nie stwierdza czy dowód na podstawie którego wydano decyzję, został sfałszowany. VI Dokonując wykładni art. 145 § 1 pkt 1 kpa należy mieć na uwadze również art. 145 § 2 kpa. Z przepisów tych wynika w sposób jednoznaczny, że stwierdzenie sfałszowania dowodu winno być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Wprawdzie w przepisie tym nie zaznaczono, iż dotyczy to prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu, jednak należy przyjąć, iż powszechną zasadą prawną jest, że określone skutki prawne wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych lub prawomocnych orzeczeń innych organów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Również treść art. 145 § 2 stanowi wyjątek od powyższej zasady (iż fakt stwierdzenia fałszowania dowodu winien być stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu czy innego właściwego organu) dopuszczający wznowienie postępowania, pomimo braku prawomocnego orzeczenia w tym zakresie sądu lub właściwego organu, jednak przy łącznym spełnieniu szczegółowo opisanych w tym przepisie warunków. Warunkiem tym w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 1 kpa są; "oczywistość" sfałszowania dowodu oraz "niezbędność" wznowienia postępowania dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Odnosząc powyższe wymogi do stanu faktycznego objętego niniejszą sprawą można przyjąć bez bliższego uzasadnienia, iż te wymogi nie mają zastosowania do prawidłowego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 2 kpa. Podnieść w tym miejscu należy, że wszczęcie postępowania wznowieniowego w tej sprawie nie miało za podstawę przepisu art. 145 § 2 kpa i to zwalniało organ I instancji od szczegółowej analizy prawnej tego przepisu. Wskazując na powyższe okoliczności WSA chce zwrócić uwagę na to, że powyższe przepisy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa i art. 145 § 2 kpa potwierdzają zasadę trwałości decyzji ostatecznych określonych w art. 16 § 1 kpa oraz ograniczonych możliwości ich wzruszenia między innymi w trybie wznowieniowym oraz to, że każdy przewidziany prawem tryb wzruszenia decyzji ostatecznych jest sformalizowany nie dający podstaw prawnych do stosowania wykładni rozszerzającej. Skoro organ I instancji wszczął postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa i zakończył je uchyleniem decyzji ostatecznej na tej właśnie podstawie, to winien wykazać spełnienie wymogów określonych w tym przepisie. Nie można postawić znaku równości między postanowieniem funkcjonariusza Policji umarzającym postępowanie w sprawie przerobienia numerów identyfikacyjnych w samochodzie VW Sirocco o nr rej. [...] z wymogiem określonym w art. 145 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 2 kpa, bowiem to postanowienie nie rozstrzyga o fałszu dowodu dającego podstawę do wznowienia postępowania. Z tego też względu za trafny należy uznać pogląd prezentowany w zaskarżonej decyzji znajdujący potwierdzenie w orzecznictwie NSA (wyrok z dnia 7 września 1998 r. w sprawie II SA 891/98, wyrok z dnia 2 czerwca 1999 r. I SA 989/99, wyrok z dnia 2 czerwca 2000 r. w sprawie I SA 1123/99, wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r. w sprawie I SA 1924/98, wyrok z dnia 3 września 1998 r. w sprawie II SA 921/98, wyrok z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie II SA 892/98, wyrok z dnia 24 lipca 1998 r. w sprawie III SA 1638/97). Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a więc organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję z dnia [...] 2005 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Organ administracji obowiązany jest umorzyć postępowanie jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Bezprzedmiotowość występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania. W sprawie wobec nie spełnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 kpa do wznowienia postępowania, winno ono zostać umorzone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie zwróciło także uwagę, iż uchylenie tej decyzji z powodu wskazania niewłaściwego przepisu, jako podstawy wznowienia, nie przesądza o możliwości wznowienia postępowania w oparciu o inną podstawę prawną. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.