I SA/Ke 267/05

WyrokWSA w Kielcach2005-11-16

Skład orzekający: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia NSA Grażyna Jarasz, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu podatkowego odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej, oparta na braku zgody organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, musi zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zgodne z art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Organ podatkowy, nawet jeśli jest związany brakiem zgody organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego na umorzenie podatku, musi zawrzeć w decyzji wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Brak takiego uzasadnienia stanowi naruszenie prawa procesowego, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku, uzasadniając wniosek trudną sytuacją finansową. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, ponieważ Prezydent Miasta nie wyraził zgody na umorzenie. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że wpływy z podatku od spadków i darowizn są dochodami własnymi gmin, a organ podatkowy jest związany brakiem zgody Prezydenta Miasta. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 67 Ordynacji podatkowej i brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt: I SA/Ke 267/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Jarasz, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant: Referent stażysta Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16.11.2005 r. sprawy ze skargi I.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2004r. P. I. R. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu podatku od spadku w kwocie 7121,60 zł. Decyzją z dnia [...] działając w oparciu o art. 207 § 1, art. 67 § 1 i 2 art. 209 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 17 ust. 2 i 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.-K. odmówił skarżącej umorzenia podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku w kwocie 7.121,60 zł. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem spadku nabytego przez skarżącą jest nieruchomość położona w S.- K. o pow. 1950 m.2. zabudowana domem drewnianym o pow. 86 oraz budynkiem gospodarczym o pow. 37 m.2. Wniosek o umorzenie skarżąca P. .R. uzasadniła trudną sytuacją finansową. W dalszej części uzasadnienia organ podatkowy podaje, że Prezydent Miasta po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zapoznaniu się z okolicznościami sprawy, nie dopatrzył się możliwości umorzenia podatku i postanowieniem z dnia [...] nie wyraził zgody na umorzenie podatku od spadku. Ponieważ organ podatkowy jest związany postanowieniem Prezydenta Miasta organ orzekł jak w sentencji decyzji. Od decyzji tej odwołała się skarżąca P. I. R. podnosząc, że postanowienie Prezydenta jak i decyzja organu podatkowego I instancji naruszają art. 67 Ordynacji podatkowej. Dodała, że nie posiada żadnych dochodów, z których mogłaby zapłacić podatek. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że stosownie do postanowień art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. g ustawy z dnia 13.11.2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wpływy z podatku od spadków i darowizn są źródłem dochodów własnych gmin. Stosownie do art. 18 ust. 2 w/w ustawy w przypadku pobierania przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego a więc gmin, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Skoro, w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta nie wyraził zgody na umorzenie podatku od spadku - to organ podatkowy I instancji wydał decyzję zgodną z tym postanowieniem. Brak zgody uprawnionego organu na umorzenie podatku od spadku wiąże organy podatkowe przy wydawaniu decyzji. Przywołał przy tym wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2002r. syg. III RN 135/01. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej P. I. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 67 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi zawarła argumentację podaną uprzednio w odwołaniu od decyzji I instancji. Podniosła, że utrzymuje się z pomocy społecznej i nie posiada żadnych dochodów. Dodała, że organy pouczyły ją, że nie powinna przeprowadzać postępowania spadkowego. W jej ocenie, takiego stwierdzenia organy podatkowe nie powinny zamieszczać w decyzji. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu podatkowego I instancji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazane zostały sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z uwagi na powyższą regulację prawną, właściwym do rozpoznania skargi P. I.R. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt wydany przez ten organ, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt.1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej, zwanej dalej Ord. Pod, decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Treść uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji określona została w art. 210 § 4 Ord. pod. zgodnie z którym, uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organ podatkowy w uzasadnieniu faktycznym decyzji powinien przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W niniejszej sprawie, uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów tych nie spełnia. Organy podatkowe obu instancji, ograniczyły się w uzasadnieniach wyłącznie do wskazania, iż Prezydent Miasta nie wyraził zgody na umorzenie podatku, a w konsekwencji na fakt związania treścią tego postanowienia organów podatkowych. Istotnie, brak zgody organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego wiąże organy podatkowe przy wydawaniu decyzji w sprawie umorzenia podatku od spadku, tym niemniej okoliczność ta nie zwalnia organów podatkowych z obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych elementów, o których mowa w art. 210 § 1 i § 4 Ord. pod. Strona skarżąca - adresat decyzji, ma bowiem prawo oczekiwać od organów podatkowych, wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w oparciu o art. 67 Ord. pod. Zdaniem Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, fakt związania organów podatkowych postanowieniem organu wykonawczego jednostki samorządu, nie może doprowadzać do sytuacji, w której de facto, to nie organy podatkowe, a organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego będzie rozstrzygał sprawę umorzenia podatku od spadku. Zatem, decyzja winno zawierać pełne uzasadnienie prawne i faktyczne, a motywy jej podjęcia powinny być tak ujęte aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu jej sprawy. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów przy formułowaniu decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Reasumując, każda decyzja, w tym również decyzja oparta na fakcie związania stanowiskiem organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie podatku od spadku, musi odpowiadać wymogom prawnym określonym w art. 210 § 1 i § 4 Ord. pod. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło