II SA/Wa 2032/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Starosta P. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 76 ust. 7 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku B. S., odmówił umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 30 listopada 2003 r. do dnia 31 maja 2004 r. w łącznej wysokości [...] zł. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z przepisem art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Organ wskazał, że wniosek strony został przez Powiatową Radę Zatrudnienia w P. zaopiniowany negatywnie, a po przeanalizowaniu akt sprawy, stwierdzono, że nie zachodzi żadna z przesłanek do umorzenia w całości lub w części nienależnie pobranego świadczenia, a nadto Sąd Rejonowy w P. wyznaczył wnioskodawcy termin naprawienia szkody na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w P. do dnia 3 października 2006 r. Starosta P. poinformował stronę o możliwości ubiegania się o odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie jej na dogodne raty. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, w którym B. S. podniósł, że nie jest w stanie zwrócić nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, nawet po rozłożeniu płatności na raty z uwagi na sytuację życiową, którą udokumentował, Wojewoda M. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r., działając na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 pkt 2, art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że w jego ocenie zaskarżona decyzja jest słuszna, zaś Starosta P. po złożeniu przez stronę stosownego wniosku, może rozważyć możliwość ułatwienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przez rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty pobranego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, że problem nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych powstał z ewidentnej winy urzędnika przyznającego zasiłek po uprzednim sprawdzeniu wszelkich złożonych w tym celu dokumentów, zaś on sam nie powinien ponosić konsekwencji błędów urzędników. Wskazał, że zasiłek został wykorzystany na potrzeby życiowe, a obecnie nie jest w stanie go zwrócić, gdyż jest bezrobotny bez propozycji zatrudnienia ze strony RUP w P. Skarżący dodatkowo podał, że jest osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą, co utrudnia mu załatwianie spraw życiowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniania pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 albo po zasięgnięciu rady powiatowej rady zatrudnienia, umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależnie świadczenie, refundują lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części nienależnie pobranego świadczenia następuje w drodze uznaniowej decyzji starosty. Uznaniowość ta nie oznacza jednakże całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu w tej kwestii, albowiem powołany przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego. Ponadto postępowanie prowadzone w tym przedmiocie winno respektować reguły procedury określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że starosta, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, jest związany również regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki zarówno w zakresie prowadzenia postępowania, jak również orzekania. W szczególności organ winien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie zarówno Starosta P., jak również Wojewoda M. uchybili powyższym zasadom prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego oraz orzekania. Organy nie podjęły nawet prób ustalenia stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego, które to okoliczności są kluczowe przy rozstrzyganiu, czy zachodzą przesłanki do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Uzasadnienia zaś tak zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty P. są tak lakoniczne, że uniemożliwiają Sądowi ocenę ich legalności. Brak w nich jakiegokolwiek odnoszenia się do powodów, które nie pozwoliły na uwzględnienie wniosku skarżącego. Rozpoznając ponownie sprawę, Starosta P. obowiązany jest do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie do jego rozpatrzenia i oceny zgodnie ze wskazanymi wymogami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Swoje rozstrzygnięcie winien zaś uzasadnić, mając na uwadze treść art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.