II OSK 1545/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi o wznowienie postępowania M. K. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 684/05 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2006 r. , sygn. akt IIOSK 684/05 oddalił skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt 3/IISA/Po 2875/02, oddalającego skargę M. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny powołał ustalenia Sądu I instancji, który stwierdził, iż zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Z powyższej regulacji wynika, że dla wydania decyzji o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej niezbędne jest ustalenie, że spełnione zostały dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest ustalenie przez jednostkę właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, że pracownik cierpi na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Druga z kolei wymaga ustalenia związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy. Skarżąca jak wykazano została poddana badaniom dwóch jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w orzeczeniach z 20 lipca 2001 r. oraz z 25 czerwca 2002 r. stwierdziło brak podstaw do rozpoznania u M. K. chorób zawodowych wymienionych pod pozycjami 1 i 12 wykazu chorób zawodowych. Badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi pozwoliły na rozpoznanie u skarżącej: - Dyskopatii wielopoziomowej C4/C5, C5/C6 w wywiadzie, - Zespołu szyjno-barkowego i korzeniowo-kulszowego lewostronnego objawowego w wywiadzie - Bólu głowy prawdopodobnie pochodzenia naczyniowego (zaburzenia ukrwienia w zakresie lewej tętnicy kręgowej w badaniu USG Doppler), - Wola guzowatego nietoksycznego 1° w wywiadzie, - Zespołu paranoidalno-schizofrenicznego. W orzeczeniu lekarskim [...] z 18 czerwca 2002 r. Instytut ten stwierdził, że choroby ustalone na podstawie przeprowadzonych badań oraz analizy dokumentacji lekarskiej dołączonej do skierowania wymienione w rozpoznaniu, nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie mogą być uznane za następstwo narażenia na substancje chemiczne, ani też sposób wykonywania pracy podczas zatrudnienia na stanowisku specjalisty do spraw plastycznych i renowatora w Muzeum [...] (k. 26 akt administracyjnych). Zgodnie z § 10 cyt. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, na podstawie orzeczenia wydanego przez jednostkę organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, oraz na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Skoro więc przeprowadzone badania lekarskie skarżącej nie doprowadziły do rozpoznania u niej żadnej z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 19.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a zwłaszcza nie pozwoliły na rozpoznanie chorób wymienionych w pkt. 1 i 12 tego wykazu brak podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną przez M. K. stwierdził, iż pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym pominięciu wymogu powiązania przedmiotowego przepisu i oparcia jego zastosowania na pozostałych przepisach tego rozporządzenia, w szczególności przepisach § 4, § 5, § 6, § 7 ust. 4, § 8 ust. 1, § 10 ust. 1 - stanowiących przesłanki prawidłowego zastosowania § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że stosownie do uregulowania zawartego w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Jeżeli zatem żadna z chorób, na które cierpi skarżąca, nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, to bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają uchybienia związane ze sporządzeniem dokumentacji dotyczącej zagrożeń w środowisku pracy skarżącej. Jeśli bowiem stwierdzone choroby nie mogą być uznane za zawodowe, bo nie znajdują się w wykazie, to występowanie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia jest okolicznością bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się również z twierdzeniem skarżącej, że żadne z dwóch orzeczeń lekarskich zebranych w aktach sprawy nie spełnia wymogów opinii biegłego. Wyraźnie z nich wynika, że podstawą dokonanego rozpoznania stanowią wyniki przeprowadzonych badań, np. EEG, konsultacje oraz analiza dokumentacji lekarskiej dołączonej do skierowania. Mogły zatem one stanowić podstawę do wydania decyzji, o której mowa w § 10 ust. l rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że Sąd I instancji działając na zasadzie art. 133 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , prawidłowo ocenił zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy, a co za tym idzie nie można mu skutecznie zarzucić podnoszonego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów art. 134 § l i 135 w związku z art. 145 § 1 pkt. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. M. K. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt IIOSK 684/05, wskazując jako podstawę prawną wznowienia postępowania art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to jest wykrycie okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu wskazując na fakt, iż skarżąca cierpi na chorobę przewidzianą w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.) - a więc okoliczności faktyczne i środki dowodowe, które niewątpliwie miałyby wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 684/05 poprzez uwzględnienie skargi kasacyjnej i orzeczenie o uchyleniu w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Po 2875/02 oddalającego skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę o wznowienie postępowania skarżąca wskazała, że w związku z przewlekłymi schorzeniami, na które cierpi, pozostaje pod opieką lekarską, poddawana jest badaniom oraz zabiegom lekarskim. W dniu 2 lutego 2006 r. - a więc przed wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, otrzymała skierowanie do szpitala z uwagi na rozpoznanie jednostki chorobowej oznaczonej symbolem M70 - Morbus de Quarvaine. Jest to jednostka chorobowa mieszcząca się w punkcie 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.), który to punkt obejmuje "Przewlekłe choroby narządów ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, przewlekłe zmęczeniowe złamanie kości." Następnie w okresie od 26 do 28 kwietnia 2006 r. skarżąca przebywała w szpitalu na dalszych badaniach oraz zabiegach leczniczych związanych ze stwierdzoną jednostką chorobową. Potwierdzono rozpoznanie jednostki chorobowej oznaczonej symbolem M70 -Morbus de Quarvaine sin. Styloiditis radii sin. Zaś w dniu 20 czerwca 2006 r. lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenie o utrzymującym się w przypadku skarżącej stanie całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało doręczone skarżącej listem poleconym w dniu 23 lipca 2006 r. W dniu 19 września 2006 r. skarżąca otrzymała zaświadczenie wystawione przez lek. med. M. S., definiujące jednostkę chorobową oznaczoną symbolem M70 (choroba de Quarvaine) jako "przewlekłe zapalenie pierwszego przedziału ścięgien prostowników oraz entezopatię wyrostka rylcowatego kości promieniowej lewej kończyny górnej"; oraz przesądzające, że ta jednostka chorobowa mieści się w punkcie 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.), który to punkt obejmuje "Przewlekłe choroby narządów ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci kości ramieniowej, przewlekłe zmęczeniowe złamanie kości." Skarżąca zachowała 3-miesieczny termin przewidziany w art. 277 z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jak podkreśliła skarżąca zachowała termin do złożenia skargi o wznowienie gdyż o istnieniu podstawy do wznowienia postępowania dowiedziała się bowiem dopiero w dniu 19 września 2006 r. - z treści zaświadczenia lekarskiego wystawionego tego dnia przez lek. med. M. S. Dopiero ten dokument jednoznacznie wskazuje, że powołane we wcześniejszej dokumentacji rozpoznanie dotyczy schorzenia przewidzianego w wykazie chorób zawodowych. Tym samym przedmiotowe zaświadczenie stanowi źródło wiedzy o istnieniu podstawy do wznowienia postępowania. W ocenie skarżącej, skoro o rozstrzygnięciu sprawy , tj. o oddaleniu skargi kasacyjnej przesądziło niestwierdzenie u niej choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych, to wykrycie faktu stwierdzenia u skarżącej jednostki chorobowej kwalifikowanej jako choroba zawodowa uzasadnia żądanie zmiany zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie o uchyleniu w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Po 2875/02 oddalającego skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] października 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę o wznowienie postępowania zważył co następuje : Zgodnie z art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 ,poz. 1270 ze zm.) na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek , jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany . Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy . Mając na uwadze powyższe, rozpoznając przedmiotową skargę przede wszystkim należy odnieść się do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego . Strona skarżąca opierając się na przesłance wznowienia określonej w art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powołała się na zaświadczenie lekarskie z dnia 19 września 2006 r. wskazujące na występowanie u w/w choroby zawodowej a uczyniła to w terminie przewidzianym w art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Z dyspozycji przepisu art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) wynika , że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych , które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy , a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu . Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego przeprowadzenia postępowania ze względu na to , że prawomocny wyrok jest niesłuszny z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego , które istniały już w poprzednim postępowaniu w chwili zamknięcia rozprawy. Stwierdzić więc należy , że podstawą wznowienia postępowania przewidzianego w powołanym wyżej przepisie jest późniejsze - po uprawomocnieniu się orzeczenia - wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych , które mogły mieć wpływ na wynik sprawy , a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu bowiem nie weszły w skład podstawy faktycznej wyrokowania . Użyty w powołanym przepisie zwrot " wykrycie " odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych , lecz istniejących w dacie wydania orzeczenia , którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania .Nie odnosi się do dowodów , które powstały po wydaniu tego orzeczenia , jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie . Dla oceny zatem prawidłowości orzeczenia z punktu widzenia procesowego decydujące znaczenie ma stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy . Przy uwzględnieniu powyższych rozważań podnieść należy , iż okoliczności wskazane w skardze o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2006 r. jako podstawa wznowienia nie mogą stanowić przesłanki wznowienia tego postępowania. Jak wynika to ze skargi o wznowienie , strona powołując się na przesłankę z art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jako dowód , z którego nie mogła skorzystać w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazuje - zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 19 września 2006 r. przez lekarza medycyny M. S. - Ortopedia Poznańska O. Spółka z o.o. Z zaświadczenia tego , które strona traktuje jako opinię o stwierdzeniu choroby zawodowej wynika , że skarżąca w okresie od 26 do 28 kwietnia 2006 r. leczyła się w Klinice Ortopedii , Traumatologii i Chirurgii Ręki Akademii Medycznej w P. gdzie rozpoznano u niej schorzenie określone jako M 70 Morbus De Quarvaine sin. Styloiditis radii sin . W ocenie lekarza wystawiającego przedmiotowe zaświadczenie rozpoznanie ujawnione w karcie informacyjnej Szpitala mieści się w ramach choroby zawodowej wskazanej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. jako schorzenie wymienione w pkt. 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozporządzenia . To okoliczność ta zdaniem strony skarżącej pozwala uznać , że wcześniejsza dokumentacja lekarska wskazuje na istnienie - jeszcze przed wydaniem zaskarżonego wyroku schorzenia , które jak wywodzone jest , później okazało się stanowić schorzenie przewidziane w wykazie chorób zawodowych . Decydujące co już wyżej zauważono znaczenie dla oceny przesłanek wznowienia z art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma stan rzeczy istniejący w dniu 4 kwietnia 2006 r. Skarżąca powołuje się na środki dowodowe , które powstały już po wydaniu prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego właśnie z dnia 4 kwietnia 2006 r. tj. kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 26 -28 kwietnia 2006 r. na podstawie , której wystawiono zaświadczenie w dniu 19 września 2006 r. uznające rozpoznanie zawarte w karcie leczenia szpitalnego jako chorobę zawodową . Samo zaś skierowanie do szpitala nie ma jakiegokolwiek znaczenia z punktu widzenia podstaw wznowienia postępowania sądowego w tej sprawie , gdyż nie jest zdiagnozowaniem jednostki chorobowej następnie zamieszczanej w szpitalnym wypisie . Niezależnie od tego , że nie można przedstawionego zaświadczenia uznać za opinię lekarską opracowaną przez uprawnioną jednostkę organizacyjną właściwą stosownie do § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 , poz. 294 ze zm. ) do rozpoznawania chorób zawodowych , to przede wszystkim jest to środek dowodowy , który powstał po uprawomocnieniu się wyroku , i dlatego też nie może uzasadniać wznowienia postępowania w świetle art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Stąd też wobec powyższego skarżąca nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie opinii lekarskiej ( zaświadczenia ) sporządzonej po wydaniu wyroku przez Sąd w dniu 4 kwietnia 2006 r. Jak wynika z utrwalonych poglądów w judykaturze , samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza , że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia , jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika , że podnoszona podstawa nie zachodzi . Taka skarga nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu ( porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r. sygn. akt II UKN 417/98 - OSNAPiUS 2000/6/254 , uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r. sygn. akt III PZP 63/68 - OSNC 1969/12/208 ).W tych okolicznościach wznowienie postępowania nie mogło nastąpić ze względu na brak wskazania ustawowej podstawy wznowienia . Dlatego też skoro skarga o wznowienie nie jest oparta na ustawowej przesłance wznowienia należało ją odrzucić na podstawie art. 281 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) .