III SA/Kr 1252/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie powołania do czynnej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją - Kartą Powołania z dnia [...] .2006r. organ I instancji -Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] powołał G. B. do czynnej służby wojskowej z dniem [...] 2006r. Jako podstawę prawną powołano art 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 lub 2, art. 92 ust. 1 lub 2, lub 3, art. 93b ust. 1, art 100 ust. 1 i art. 101 a ust. 1 oraz art. 100 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z poz. 2416 z późn. zm.). Na uzasadnienie podano, że G. B. jest zdolny do odbycia służby wojskowej, a powołanie do służby wojskowej następuje na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz w art. 55 ust. 1 pkt 2 lub 3 powołanej wyżej ustawy. W terminie do odwołania - pismem z dnia [...] 2006r. G. B. wniósł o odroczenie służby wojskowej pisząc "o przesunięcie terminu wcielenia do wojska". Na uzasadnienie podał, że jako rolnik prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha i nadto opiekuje się [...]- letnią chorą matką. Podał, że jest kawalerem, ojciec nie żyje od [...] lat, a nadto zmarł jego brat będąc w wieku [...] lat, co wpłynęło na stan zdrowia matki. Podkreślił, że nie ma żadnej pomocy w opiece nad matką i w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, które z uwagi na zbliżający się okres żniw wymaga dużego wysiłku. Pismo to zostało opatrzone informacją Urzędu Gminy w [...] o posiadaniu przez Z. B. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha i adnotacją Zastępcy Wójta Gminy, że "z przeprowadzonego rozeznania sytuacji gospodarstwa rolnego pani Z. B., zam. [...] wynika, iż zasadnym jest udzielenie odroczenia panu B. G. na czas wzmożonych prac żniwnych". Do pisma dołączono odpisy skrócone aktów zgonu J. B. i K. B., zaświadczenie Urzędu Gminy o gospodarstwie rolnym Z. B. i zaświadczenie lekarskie Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej o rozpoznaniu choroby Z. B. Organ I instancji przekazał organowi II instancji pismem z dnia [...] 2006r. informację związaną z wnioskiem G. B. motywowanym prowadzeniem gospodarstwa rolnego, które jest własnością jego matki Z. B., że "na wspólnym gospodarstwie zamieszkują brat i siostra poborowego" i z tego względu organ ten wniósł o utrzymanie w mocy wydanej decyzji. Decyzją Nr [...] organ II instancji - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 kpa oraz art. 39 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Na uzasadnienie podano, że w odwołaniu poborowy nie przedstawił żadnej informacji o pozostałym rodzeństwie, na którym również spoczywa obowiązek pomocy matce. Z tego względu - zdaniem organu II instancji - decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] jest zgodna z przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, a argumenty zawarte we wniosku powinny być skierowane do właściwego organu administracji samorządowej przy rozpatrywaniu możliwości udzielenia pomocy dla rodziny poborowego. Podkreślono, że powołanie do najbliższej miejsca zamieszkania jednostki wojskowej umożliwia też częstszy kontakt z matką i możliwość pomocy w pracach polowych. Od decyzji tej złożył skargę G. B. wnosząc o jej uchylenie. Na uzasadnienie podał, że jako kawaler pomagający w prowadzeniu gospodarstwa rolnego chorej matce nie powinien być wcielony do wojska w miesiącach letnich, gdyż matka nie jest w stanie samodzielnie prowadzić tego gospodarstwa, które obejmuje powierzchnię [...] ha. Jest osobą w podeszłym wieku, samotną i schorowaną. Podniósł, że pozostałe jego rodzeństwo przebywa w [...] i nie wiadomo, kiedy wróci do domu. Na potwierdzenie tego przedstawił szereg dokumentów w języku angielskim wskazujących na pobyt i pracę brata i siostry w [...]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i podał, że wydana w dniu [...].2006r. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] decyzja - karta powołania do odbycia czynnej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej Nr [...] w [...] jest zgodna z przepisami ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, a wnioskodawca nie spełnia wymogów zawartych w art 39 tej wyżej ustawy, który to przepis określa kiedy udziela się poborowemu odroczenia od odbycia służby wojskowej. Podkreślono, że wśród określonych w tym przepisie przypadków nie ma możliwości udzielania poborowemu odroczenia ze względu na pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego jego matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi -zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest uzasadniona. Odroczenia zasadniczej służby wojskowej reguluje ustawa z dnia 21-listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r, Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), a w szczególności: "Art. 39. 1. Odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na: 1) wybór na posła - na czas pełnienia mandatu; 2) kandydowanie do Sejmu - na czas trwania kampanii wyborczej; 3) konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny wspólnie z nim zamieszkałym, który nie ukończył szesnastego roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji albo który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki, albo ze względu na obowiązek sprawowania opieki wynikającej z prawomocnego orzeczenia sądu - na czas sprawowania tej opieki, z zastrzeżeniem ust 4; 4) pobieranie nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem - na czas pobierania tej nauki; 5) pobieranie nauki w zakładzie kształcenia nauczycieli - na czas pobierania tej nauki; 6) pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008r. także w szkole ponadpodstawowej - na czas pobierania tej nauki; 7) kształcenie w celu zdobycia kwalifikacji przydatnych w wojsku na podstawie umowy zawartej z wojskowym komendantem uzupełnień, o której mowa w art. 132a ust. 3, albo skierowania określonego w art. 132b ust. 2 - na czas tego kształcenia. 2. Odroczenia ze względu na pobieranie nauki udziela się także poborowym będącym alumnami wyższych seminariów duchownych, osobami zakonnymi (po profesji czasowej), nowicjuszami w zakonach albo słuchaczami szkół duchownych kościołów i związków wyznaniowych mających osobowość prawną - na czas pobierania tej nauki. 3. Odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić również ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. 4. Odroczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, udziela się nie więcej niż trzy razy, każdorazowo na czas określony we wniosku, nie dłuższy jednak niż dwanaście miesięcy. 5. Odroczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 i w ust. 3, udziela się tylko jeden raz na okres od trzech do dwunastu miesięcy. 6. Skreślenie z listy studentów, słuchaczy lub uczniów albo wydalenie ze szkoły wyższej, zakładu kształcenia nauczycieli lub szkoły ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 r. także szkoły ponadpodstawowej, a także niewywiązywanie się poborowego z umowy, o której mowa w art. 132a ust. 3, lub z obowiązku 'określonego w skierowaniu wskazanym w art. 132b ust. 2, powodują utratę udzielonego odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki. 7. Poborowy, któremu udzielono odroczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4-6, po zakończeniu roku szkolnego (studiów), nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia kolejnego roku szkolnego (studiów), przedstawia wojskowemu komendantowi uzupełnień właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące zaświadczenie o ukończeniu poprzedniego i rozpoczęciu nowego roku nauki (studiów). 8. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, uwzględniając wymóg, że odroczenia udziela się poborowym na ich udokumentowany wniosek. Rozporządzenie powinno określać również dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku o udzielenie odroczenia." W oparciu o delegację ustawową z art. 38 ust. 8 cyt. wyżej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118, poz.800), które określa, że "§ 2. 1. Warunkiem wszczęcia postępowania o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej jest złożenie przez poborowego pisemnego, udokumentowanego i uzasadnionego wniosku do wojskowego komendanta uzupełnień. 2. Wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej poborowy składa do wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na jego miejsce pobytu stałego albo jego pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące. § 3. 1. Organ przyjmujący wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej informuje poborowego, że udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej spowoduje zmianę okresu jego podlegania obowiązkowi odbycia tej służby oraz zmianę przewidywanego termin u jego przeniesienia do rezerwy. 2. Adnotację o udzieleniu informacji, o której mowa w ust. 1, zamieszcza się na wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej i przedstawia poborowemu do podpisu, a w przypadku odmowy złożenia podpisu sporządza się adnotację w tej sprawie. 3. Jeżeli wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej został złożony przez poborowego w inny sposób niż osobiście w wojskowej komendzie uzupełnień, informację, o której mowa w ust. 1, zamieszcza się w pouczeniu decyzji o udzieleniu tego odroczenia. (...) "§ 7. 1. We wniosku o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne zamieszcza się: 1) imię i nazwisko poborowego; 2) datę i miejsce urodzenia poborowego; 3) adres zamieszkania albo inny adres do korespondencji, pod który skutecznie można doręczyć dokumenty związane z odroczeniem zasadniczej służby wojskowej; 4) numer ewidencyjny PESEL poborowego; 5) informacje o okolicznościach uzasadniających udzielenie odroczenia. 2. Do wniosku, o którym -mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty potwierdzające stan faktyczny wskazany w art. 39 ust. 3 ustawy. 3. W przypadku niemożliwości udokumentowania przez poborowego stanu faktycznego określonego w art. 39 ust. 3 ustawy, wojskowy komendant uzupełnień może odebrać od poborowego stosowne oświadczenie." Należy zauważyć, że w odwołaniu - wniosku o odroczenie służby wojskowej G. B. złożył oświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego bez pomocy innych osób, o posiadaniu takiego gospodarstwa rolnego własności jego matki pozostającej w leczeniu, a także o opiekowaniu się chorą matką oraz że nie ma innych osób spośród członków rodziny, którzy podczas jego nieobecności prowadziliby gospodarstwo rolne i opiekowali się chora matką. Organ I instancji nie wyjaśnił sytuacji rodzinnej i życiowej skarżącego, pomimo złożonych przez niego oświadczeń popartych złożonymi zaświadczeniami i oświadczeniem Wójta Gminy, który poparł wniosek skarżącego o odroczenie służby wojskowej. Organ II instancji również nie wyjaśnił sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego, mimo iż zachodziła sprzeczność w złożonych przez skarżącego oświadczeniach o tym, że jest on jedynym faktycznym opiekunem matki i jedyną osobą mogącą prowadzić gospodarstwo rolne matki i informacją nadesłaną przez organ I instancji, że w miejscu zamieszkania skarżącego zameldowane jest także jego dorosłe rodzeństwo. Mając na względzie wskazane wyżej ustalenia i obowiązujące przepisy prawa - Sąd stwierdza, że organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego, do czego były zobowiązane art. 7 i 77 kpa i nie ustaliły, czy istotnie po stronie poborowego istnieją "ważne sprawy osobiste lub rodzinne", które upoważniałyby do udzielenia mu odroczenia zasadniczej służby wojskowej w oparciu o przepis art. 39 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W oparciu o powyższe - Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy powołanych przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I wyroku. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane -jak w pkt. II wyroku.