I OSK 584/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. R. i J. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2007 r. , sygn. akt I SAB/Wa 8/07 odrzucające skargę R. R. i J. R. na bezczynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie rozpoznania wniosku o nabycie nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I SAB/Wa 8/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R. R. i J. R. na bezczynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie rozpoznania wniosku o nabycie nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd podniósł, iż w oparciu o przepisy określające właściwość sądów administracyjnych, nie sposób uznać, aby sprawa w przedmiocie rozpoznania wniosku o nabycie nieruchomości podlegała kognicji sądów administracyjnych. Podano, iż treść skargi wskazuje, że przedmiotem żądań skarżących są roszczenia cywilne i jeżeli spełnione są przesłanki z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), a Skarb Państwa uchyla się od nabycia części nieruchomości, która nie nadaje się prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściciel lub użytkownik wieczysty mogą wystąpić na drogę procesu cywilnego z roszczeniem o zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli o nabyciu tej części nieruchomości i wówczas sprawy takie rozpoznane sąd powszechny. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożyli R. R. i J. R. reprezentowani przez radcę prawnego M. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jak również o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 zd. 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej P.p.s.a.) i art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.), polegające na: • niewyjaśnieniu, dlaczego zdaniem Sądu sprawa objęta skargą ma charakter res iudicate, • niewyjaśnieniu, dlaczego zdaniem Sądu obowiązek GDDKiA z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 23.07.2004 r. polega na realizacji roszczenia cywilnoprawnego (złożenia oferty nabycia nieruchomości), a nie na wydaniu decyzji administracyjnej, • niewyjaśnieniu, czy zachodzą określone w art. 13 ust. 3 ustawy z dnia o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.) przesłanki podjęcia przez GDDKiA decyzji w sprawie nabycia części nieruchomości, b) art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a polegające, że sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona, c) art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, polegające na uznaniu, że skarga na wykonanie przez GDDKiA obowiązku z art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w brzmieniu obowiązującym w dniu 23.07.2004 r. nie dotyczy wydania decyzji administracyjnej, d) art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., polegające na uznaniu, że bezczynność GDDKiA pomimo zaistnienia przesłanek z art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, nie jest bezczynnością organu w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a, tj. nie jest bezczynnością w wydaniu decyzji administracyjnej, e) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., polegające na odrzuceniu skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, f) art. 149 P.p.s.a., polegające na niewydaniu wyroku zobowiązującego GDDKiA do dokonania czynności polegającej na wydaniu decyzji administracyjnej w przedmiocie nabycia od skarżących prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o numerze 11395 oraz prawa własności znajdującego się na tej nieruchomości budynku, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1 i ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. należy uznać za całkowicie bezzasadny. Sąd pierwszej instancji nie stosował wymienionego przepisu i nie powołał się na niego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jedynie uzasadnieniu faktycznym postanowienia Sąd przytoczył, iż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak jurysdykcji sądu, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz res iudicate, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Za chybiony uznać również należy zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt. 8 P.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego paragrafu, a więc w przypadku, gdy organ zobowiązany był do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie lub postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również w przypadku gdy organ był zobowiązany do podjęcia innej czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie organ administracji nie był w ogóle zobowiązany do wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., a więc nie można mówić o zaistnieniu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Roszczenie, którego realizacji domagają się od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad skarżący oparte jest na art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli nabywana jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa tej części nieruchomości. Treść skargi wskazuje, iż żądanie skarżących ma charakter cywilnoprawny. Czynność prawna polegająca na nabyciu nieruchomości jest kategorią prawa cywilnego, która następuje przez zawarcie umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego. Sprawy dotyczące zawierania umów cywilnoprawnych nie mogą być rozpoznawane prze sądy administracyjne. Jeżeli zostają spełnione przesłanki z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, a organ uchyla się od nabycia części nieruchomości, która nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, to skarżący mogą wystąpić na drogę postępowania cywilnego z roszczeniem o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o nabyciu tej części nieruchomości. Skoro zatem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to pozostałe zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.