VI SA/Wa 172/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) sprzeciwił się wpisaniu G.K. na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2006 r. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 listopada 2005 r. G.K. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów w trybie art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Uchwałą z dnia [...] października 2006 r. ORA w [...] postanowiła wpisać G.K. na listę adwokatów tej Izby. Wpisowi temu sprzeciwił się Minister Sprawiedliwości wydając decyzję w dniu [...] grudnia 2006 r. W jej uzasadnieniu wskazał, iż G.K., będąc sędzią Sądu Rejonowego [...], w dniu [...] lipca 2004 r. bezpośrednio po kolizji drogowej, w której uczestniczył kierując samochodem osobowym marki [...], oddalił się z miejsca kolizji i spożywał alkohol, czym utrudnił czynności związane z ustaleniem okoliczności tejże kolizji drogowej. Śledztwo przeciwko G.K. o czyn z art. 178 a § 1 k.k. zostało umorzone, wobec braku dostatecznych dowodów popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu przestępstwa. Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym [...] w orzeczeniu z dnia [...] marca 2006 r. uznał G.K. winnym przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Orzeczenie to utrzymał w mocy Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. W ocenie organu analiza okoliczności sprawy wskazuje, że G.K. swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Zachowanie polegające na oddaleniu się z miejsca kolizji drogowej i spożywanie bezpośrednio po kolizji drogowej alkoholu w mieszkaniu prywatnym dyskwalifikuje kandydata na adwokata w sferze etyczno-moralnej. Podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Oddalenie z miejsca kolizji drogowej - w ocenie organu - trudno bowiem uznać za zachowanie odpowiedzialne i rozważne oraz świadczące pozytywnie o nieskazitelności charakteru. Spożywanie alkoholu bezpośrednio po wypadku drogowym nie świadczy natomiast o uczciwości czy też pozytywnej postawie w toku postępowania wyjaśniającego. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G.K. (dalej jako skarżący) wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił jej naruszenie przepisów prawa, a to treści art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż przedmiotowe zdarzenie było wielokrotnie oceniane przez szereg organów od chwili jego zaistnienia. Ostatecznie Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji wymierzający skarżącemu karę nagany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał, iż kara złożenia sędziego z urzędu jest karą nader dotkliwą albowiem powoduje niemożność powołania sędziego ponownie na stanowisko sędziowskie jak i może być przeszkodą w wykonaniu innych zawodów prawniczych. Takie skutki byłyby rażąco surowe wobec byłego sędziego cieszącego się autorytetem w środowisku sędziowskim i jednoznacznie pozytywną opinią przełożonych przez okres wykonywania zawodu sędziego. Powyższe - w ocenie skarżącego - wskazuje, że nie sposób uznać, aby nie był on osobą nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie dawał rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ponadto skarżący podniósł, iż ocenie kandydata na adwokata podlegać powinien cały jego dotychczasowy sposób życia w dłuższym okresie pracy, zaś ocena sylwetki przeprowadzona być winna pod kątem rękojmi prawidłowego i etycznego wykonywania zawodu, co w przypadku skarżącego ma niewątpliwie miejsce. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie podzielił argumentu skarżącego, jakoby wyrok zapadły w sprawie dyscyplinarnej miał moc prejudycjalną w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wpisu na listę adwokatów. Podkreślił, że nieskazitelność charakteru oznacza pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających cechy pożądane. Zdarzenie, którego dopuścił się skarżący dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej. Uczestnik postępowania - Okręgowa Rada Adwokacka w [...] nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Jednak nie każde naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego jej uchylenie. Zgodnie z art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze Minister Sprawiedliwości może się sprzeciwić wpisowi na listę adwokatów dokonanemu przez okręgową radę adwokacką. Minister jest zatem uprawniony do kontroli czy kandydat na adwokata spełnia wszystkie przesłanki pozwalające na jego wpis na listę adwokatów. W przypadku stwierdzenia, że którakolwiek z przesłanek warunkujących wpis nie istnieje, Minister jest zobligowany do wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że G.K. nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze tzn. nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Są to przesłanki o charakterze uznaniowym i Sąd mógłby podważyć samodzielną ocenę organu jedynie wówczas, gdyby była ona całkowicie dowolna i sprzeczna z materiałem dowodowym lub też oparta jedynie na gołosłownych stwierdzeniach. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego na rękojmię w rozumieniu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu adwokata (patrz wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, Lex nr 53476). Pojęcie rękojmi to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Zgodzić się należy z organem, że oddalenie się z miejsca kolizji drogowej i spożywanie bezpośrednio po tej kolizji alkoholu, dyskwalifikuje skarżącego w sferze etyczno-moralnej, podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter. Nieskazitelność charakteru oznacza bowiem pełną wiarygodność i odpowiedzialność, całkowite zaufanie i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę nieskazitelnego charakteru. Natomiast skarżący, który z racji wykonywanego zawodu posiadał pełną znajomość przepisów prawa, oddalił się z miejsca wypadku i w krótkim czasie wypił tak znaczną ilość alkoholu, że późniejsze badania wykazały zawartość 1,8 promila alkoholu we krwi. Tym samym naruszył przepisy prawa o ruchu drogowym i utrudnił ustalenie podstawowej okoliczności dla oceny prawnej swego czynu, a mianowicie jego stanu trzeźwości w chwili kolizji. Osoba tak postępująca nie może być uznana za odpowiedzialną za swe czyny, wiarygodną i uczciwą, a tym samym za posiadającą nieskazitelny charakter. Są takie czyny w życiu człowieka, które mimo dużych wcześniejszych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niwelują te osiągnięcia. W rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości nie zanegował dokonań skarżącego jako sędziego, jak również opinii środowiska o nim. Uznał jednak, że powyższe postępowanie skarżącego w dniu [...] lipca 2004 r. i w konsekwencji fakt jego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym w sposób zdecydowany podważają cechę nieskazitelnego charakteru. Takie zdarzenie z życia prywatnego skarżącego musiało być przedmiotem oceny w aspekcie przesłanki rękojmiowej. Jednocześnie podkreślić należy, że postępowanie dyscyplinarne i postępowanie wpisowe to dwa różne postępowania. W postępowaniu dyscyplinarnym skarżący był oceniany w kontekście naruszenia określonych norm dyscyplinarnych obowiązujących sędziów. Istotą postępowania dyscyplinarnego była dyscyplinarna kwalifikacja jego czynów. Efektem tego postępowania było ukaranie skarżącego karą dyscyplinarną, której wybór wynikał z tego, iż skarżący zrzekł się urzędu i jego stosunek służbowy uległ rozwiązaniu. Ocena skarżącego wyrażana przez Sąd Dyscyplinarny miała znaczenie w kontekście wyboru odpowiedniej kary do wagi przewinienia. W postępowaniu wpisowym ocenia się postawę moralną kandydata na adwokata i jego dotychczasowe postępowanie. Fakt ukarania skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym ma w postępowaniu wpisowym głównie znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Ukaranie to przecież skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organ wpisowy, jak również Minister Sprawiedliwości, władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę. Tak stało się i w przedmiotowej sprawie. Sąd nie dostrzegł w ocenie organu zawartej w zaskarżonej decyzji ani cech dowolności, ani subiektywizmu. Ocena ta została poparta zebranym materiałem dowodowym i znajduje uzasadnienie w przepisach prawa oraz bogatym i ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, a obecnie również w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący nie podważył ustaleń dokonanych przez organ, a jedynie polemizuje z wnioskami wysnutymi z tych ustaleń. Wobec stwierdzenia przez Sąd, iż organ prawa nie naruszył, dokonując prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, które miały w niniejszej sprawie zastosowanie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.