I SA/Wa 865/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. G. i Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r. , nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z., oznaczonej, jako działka nr [...] oraz o ustaleniu odszkodowania za tę nieruchomość. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że decyzją Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. 1974 r., Nr 10, poz.64) na wniosek [...] Parku [...], nieruchomość położona w Z. oznaczona, jako działka nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele ochrony przyrody. Jednocześnie zostało ustalone odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wywłaszczeniowej wystąpiła Z. G., podnosząc że decyzja wywłaszczeniowa powinna zostać unieważniona, gdyż w chwili wywłaszczenia przedmiotowa działka nie znajdowała się w granicach [...] Parku [...]i w związku z tym nie była niezbędna na cele ochrony przyrody a ponadto, że przed wywłaszczeniem nie zaproponowano jej dobrowolnego zbycia nieruchomości. Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, a którą następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Z. G., uchylił decyzją z dnia [...] maja 2001 r., Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...] z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r., Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, uznając że kwestionowana decyzja Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r., nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art.156 §1 kpa. Wojewoda wskazał, że kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. 1974 r., Nr 10, poz.64). Stosownie do art. 3 ust.1 powołanej ustawy, który w rozpoznawanej sprawie stanowił podstawę prawną decyzji, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Podstawowym kryterium uzasadniającym dopuszczalność wywłaszczenia na gruncie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. był cel użyteczności publicznej. Wojewoda podał także, że w chwili wydawania kwestionowanej decyzji wywłaszczeniowej niezależnie od ogólnych kryteriów dopuszczalności wywłaszczenia istniały kryteria o charakterze szczególnym, zawarte w innych ustawach regulujących konkretne zadania. W szczególności obowiązujący w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej przepis art.35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 25, poz.180 ze zm.) dopuszczał możliwość wywłaszczeń na cele ochrony przyrody. Przepis ten wskazywał, że nabycie i wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji przepisów ustawy o ochronie przyrody nastąpi przy zastosowaniu przepisów o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości potrzebnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, czyli dekretu z 26 kwietnia 1949 r.( Dz.U. 1952 r., Nr 4, poz.31), a następnie, w związku z postanowieniami art.56 ust.2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przepisów tej ustawy. Wskazany w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia, ochrona przyrody, mieści się w katalogu celów publicznych, określonych w art.3 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. Przez pojęcie ochrony przyrody, jak podał Wojewoda, należy rozumieć działania ludzkie mające na celu zachowanie danego obiektu przyrodniczego w stanie możliwie nienaruszonym, usuwanie wyrządzonych szkód i zapobieganie szkodom. W chwili wywłaszczenia, jak również podejmowania decyzji przez Wojewodę, działka nr [...] stanowiła fragment dużego jednorodnego kompleksu [...], dla którego zagrożeniem była gospodarka rolna i leśna prowadzona w sposób niezorganizowany i nieskoordynowany z potrzebami ochrony obiektu przyrodniczego, jakim jest niewątpliwie teren [...] w Z. O niezaprzeczalnych walorach przyrodniczych tego terenu świadczy fakt, że został on obecnie poddany rygorom gospodarki rezerwatowej [...] Parku [...]. W ocenie Wojewody jest faktem bezspornym, że przyrodnicze walory [...], w tym wywłaszczonej nieruchomości, zasługują na ochronę ze względu na ich unikatowy charakter. Stan taki istniał już w 1960 r., skoro w podjętej przez Radę Ministrów uchwale nr [...] z dnia [...] grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku [...]wskazano, iż na terenie [...] zaistniał stan prowadzący do wyniszczenia [...] roślinności i zubożenia krajobrazu, wiążący się bezpośrednio z istnieniem licznej i rozdrobnionej własności prywatnej i wykonywaniem uprawnień służebnościowych. Stan ten prowadził do krasowacenia skał, erozji wodnej oraz zubożenia roślinności [...]. Wniosek [...] Parku [...] o wywłaszczenie nieruchomości na cele przyrody zasługiwał więc na uwzględnienie. Wojewoda [...] ustalił także, że w związku ze specyficznym charakterem postępowania wywłaszczeniowego na [...], mającym swe źródło w powołanej uchwale Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] grudnia 1960 r., jak również znajdującym uzasadnienie w obowiązującej w dacie wywłaszczenia ustawie z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody nie było klasycznej decyzji o lokalizacji inwestycji. Trudno sobie bowiem wyobrazić taką decyzję, w przypadku gdy celem wywłaszczenia jest ochrona przyrody zmierzająca do zachowania w możliwie nienaruszonym stanie dużego jednorodnego kompleksu leśnego, usuwanie wyrządzonych w nim szkód i zapobieganie szkodom. Organ nadzoru powołał się na okoliczność, iż realizacja planowanej inwestycji na tym terenie ochrony przyrody znajdowała swe odzwierciedlenie w "Planie urządzenia gospodarstwa rezerwatowego [...] Parku [...]na okres od 1 stycznia 1975 r. do 31 grudnia 1984 r.". Wojewoda stanął na stanowisku, że organ wywłaszczeniowy wobec wyraźnie określonego obszaru, który miał zostać poddany rygorom ochrony przyrody prawidłowo nie skorzystał z "możliwości zarządzenia ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ celowości i prawidłowości lokalizacji inwestycji". Nie było podstaw do poddawania w wątpliwość, czy realizacja ochrony przyrody na terenie [...] była rzeczywiście niezbędna [...] Parkowi [...]. Realizacja celu publicznego, jakim była ochrona przyrody mogła następować na każdym obszarze, o ile zasługiwał on na to z punktu widzenia występujących tam zasobów przyrody, tworów przyrody żywej i nieożywionej, tak poszczególnych okazów, ich skupień, jak i zbiorowisk na określonych obszarach oraz gatunków roślin i zwierząt, których ochrona leżała w interesie publicznym ze względów naukowych, estetycznych, historyczno - pamiątkowych, zdrowotnych i społecznych oraz ze względu na swoiste cechy krajobrazu. Odnosząc się do dokonania oceny, czy była przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowa i zostali na nią wezwani oraz wysłuchani biegli, Wojewoda ustalił, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że rozprawa wywłaszczeniowa odbyła się w dniu [...] lutego 1979 r., przy czym o terminie rozprawy została zawiadomiona Z. G. i brała w niej udział. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez wnioskującą o stwierdzenie nieważności. Przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z 12 marca 1958 r. zobowiązywały organ wywłaszczeniowy do skorzystania z opinii biegłego, przy czym biegli mogli złożyć opinię na piśmie lub ustnie do protokołu. W przedmiotowej sprawie "Elaborat szacunkowy wartości gleby i drzewostanów - Polana [...]" , w tym działki nr [...], został sporządzony w formie pisemnej przez inż. W. W., biegłego Urzędu Wojewódzkiego w N. ds. wywłaszczeń w zakresie rolnictwa i leśnictwa. Odszkodowanie ustalono na podstawie art.8 ust.6 ustawy z 12 marca 1958 r., zgodnie z zarządzeniem nr [...] Naczelnika Miasta Z. z dnia [...] stycznia 1974 r. Powyższy elaborat szacunkowy zawierający szczegółowe uzasadnienie obliczonej kwoty odszkodowania powstał w listopadzie 1977 r. W dniu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej elaborat szacunkowy już istniał i znajdował się w aktach wywłaszczeniowych, zainteresowana strona mogła zapoznać się, biorąc udział w rozprawie wywłaszczeniowej z opinią biegłego, która mogła być na rozprawie odczytana a właściciel mógł wnieść uwagi do protokołu rozprawy. Jak wynika z protokołu rozprawy Z. G. nie wniosła zastrzeżeń do opinii biegłego, lecz wnosiła o wypłacenie jej odszkodowania. Organ nadzoru odnosząc się do wytycznych Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w kwestii dotyczącej ustalenia, czy wnioskująca o stwierdzenie nieważności żąda stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w całości, czy w części dotyczącej odszkodowania, podał, że z pisma Z. G. z dnia [...] lutego 2000 r. wynika, że żąda "uchylenia decyzji w całości". Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. złożyło Stowarzyszenie [...] w [...], które zostało dopuszczone do udziału w sprawie na prawach strony postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odwołaniu podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w granicach [...] Parku [...], co wynika z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] października 1954 r. w sprawie utworzenia [...] Parku [...], określającego granice Parku. Odwołujący się przytoczył także obszerny fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 24 kwietnia 1995 r. w sprawie sygn. SA/Kre/777/93. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] w [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r., nr [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonując oceny legalności przeprowadzonego wywłaszczenia podzielił stanowisko organu wojewódzkiego, że organ wywłaszczeniowy nie naruszył w sposób rażący przepisu art.3 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem pomimo braku w aktach sprawy wywłaszczeniowej decyzji o lokalizacji inwestycji, w sprawie bezspornym jest, że wywłaszczenia dokonano w wykonaniu uchwały Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1960 r. nr [...] w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku [...], a ponadto cel wywłaszczenia - ochrona przyrody - stosownie do przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody, mieści się w pojęciu celu publicznego. Ponadto organ odwoławczy podzielił pogląd Wojewody, że zachowany został tryb określony w art.6 ust.1 ustawy wywłaszczeniowej, polegający na podjęciu działań zmierzających do dobrowolnego nabycia nieruchomości, gdyż z akt sprawy wynika, że Z. G. otrzymała ofertę zawarcia dobrowolnej umowy sprzedaży ( oferta z dnia [...] czerwca 1978 r., nr [...]). Odnosząc się do kwestii ustalenia i wypłacenia odszkodowania organ stwierdził, że ustalenie odszkodowania nastąpiło w oparciu o zarządzenie Naczelnika Miasta Z. z dnia [...] stycznia 1974 r., nr [...] oraz na podstawie operatu szacunkowego biegłego do spraw wywłaszczeń w zakresie rolnictwa i leśnictwa, a właścicielka Z. G. brała udział w przeprowadzonej w dniu [...] lutego 1979 r. rozprawie wywłaszczeniowo- odszkodowawczej i miała możliwość wypowiedzenia się co do przedstawionego operatu o wartości przedmiotowej nieruchomości, a zatem brak podstaw do stwierdzenia, aby nastąpiło rażące naruszenie art.21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że organ wydający kwestionowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję wywłaszczeniową nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nie zachodzi żadna z podstaw wymienionych w art.156 § 1 kpa. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. G. i Stowarzyszenie [...] w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Według skarżących decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r. powinna być uznana za nieważną, gdyż nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia nie znajdowała się w granicach [...] Parku [...] i tym samym "chybiony był cel wywłaszczenia." Skarżący przywołali §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] października 1954 r. w sprawie utworzenia [...] Parku [...] oraz wywodzili, iż z §2 pkt 1 tego rozporządzenia, który określa granice Parku, wynika iż [...] znajdowała się poza tymi granicami. Skarżący nie zgodzili się również z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...], że realizacja celu publicznego, jakim była ochrona przyrody mogła następować na każdym obszarze, o ile zasługiwał on na to z punktu widzenia występujących tam zasobów przyrody, bowiem w ich ocenie realizacja takiego celu publicznego mogła odbywać się wyjątkowo na małych obszarach a ponadto w określonych ramach ustawowych. Przykładem takiej regulacji jest rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie utworzenia [...] Parku [...]. Skarżący dla uzasadnienia tezy, zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej przytoczyli w skardze treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Kre/777/93. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykle, odmienny jest jedynie przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga sprawę merytorycznie, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest kwestionowana decyzja i ustalenie, czy wydana została ona z wadami określonymi w art. 156 §1 kpa. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu nadzorczym zastosowanie mają przepisy art.7 i art. 77 § 1 kpa., co oznacza, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ nadzoru obowiązany jest zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zaznaczyć należy, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich okoliczności sprawy spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar przeprowadzenia dowodów w postępowaniu administracyjnym został przypisany organowi, który w wypadku niekompletności materiału dowodowego winien z własnej inicjatywy go uzupełnić. W rozpoznawanej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonywał kontroli decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] kwietnia 1980 r. W decyzji wywłaszczeniowej wskazano jako cel wywłaszczenia ochronę przyrody i stwierdzono, że wywłaszczenia dokonano w oparciu o uchwałę Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...]Parku [...]. Również organy nadzoru (Wojewoda i Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast) w uzasadnieniach podjętych przez nich decyzji powoływali się na powyższą uchwałę Rady Ministrów dotyczącą terenów należących do [...] Parku [...]. Tymczasem organy nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny i bezsporny, a także nie wynika to z zebranego przez organ nadzoru, materiału dowodowego, czy działka będąca przedmiotem wywłaszczenia położona była w granicach [...] Parku [...]. Okoliczność ta wymagała wyjaśnienia, skoro w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej, jak również zaskarżonej decyzji organu nadzoru wskazano, że wywłaszczenia dokonano w oparciu o uchwałę Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 1960 r. " w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie [...] Parku [...]". Do tej kwestii organy prowadzące postępowanie nadzorcze nie odniosły się mimo, iż strona wnioskująca o stwierdzenie nieważności podnosiła, że skoro przedmiotowa działka nie jest położona na terenie [...] Parku [...], to nie mogą mieć do niej zastosowania regulacje prawne dotyczące Parku. Niewyjaśnienie tej okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wymaga też rozstrzygnięcia, czy zachodziły przesłanki dopuszczające wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a w szczególności w aspekcie celu wywłaszczenia. W ocenie organów nadzoru skoro " ochrona przyrody" mieści się w pojęciu celu użyteczności publicznej, o którym stanowił art.3 ust.1 ustawy z 12 marca 1958 r. , a ponadto art.35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody przewidywał dopuszczalność wywłaszczenia na cele ochrony przyrody, to tym samym mogło nastąpić wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Stosownie do art.3 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. tekst jednolity 1974 r., Nr 10 , poz.64 ze zm.) wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Pojęcie "celu użyteczności publicznej", zgodnie z poglądami występującymi w doktrynie i orzecznictwie musi łączyć się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa, a charakter celu publicznego zależy także od normatywnie przyznanej cechy publiczności. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2003 r. ( I SA 1727/01, Lex 156388) korzystanie z normatywnych przywilejów wynikających z faktu bycia celem publicznym ( np. odebranie właścicielowi prawa własności) nie może zależeć od subiektywnego przekonania podmiotu realizującego dany cel, lecz od obiektywnie zdefiniowanego celu w akcie rangi ustawowej, jako cel publiczny. Wskazana przez organ nadzoru ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody ( Dz.U. Nr 25, poz. 180 ze zm.) określała w art.1 pojęcie ochrony przyrody, a w art.35 stanowiła, iż nabycie i wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji przepisów ustawy o ochronie przyrody nastąpi przy zachowaniu przepisów o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości, potrzebnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Uszło jednak uwadze organów orzekających, że stosownie do art.11 powyższej ustawy o ochronie przyrody: " Poddanie pod ochronę przyrody następuje przez:1) uznanie za pomniki przyrody poszczególnych tworów przyrody lub ich skupień, 2) uznanie za rezerwaty przyrody określonych obszarów, na których ochronie podlega całość przyrody, niektóre jej składniki lub estetyczne cechy krajobrazu 3) utworzenie parków narodowych na określonych obszarach na powierzchni nie mniejszej niż 500 ha, o szczególnych wartościach dla interesu publicznego, wymienionych w art. 1 pkt 2, 4) wprowadzenie ochrony poszczególnych gatunków roślin i zwierząt zagrożonych w swym bycie lub ilościowym występowaniu". W kontekście treści zacytowanego powyżej przepisu istotne było zatem ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład [...] Parku [...]. Jeśli bowiem ustalone zostanie, że nieruchomość nie była położona na terenie [...]Parku [...], to wymagało będzie rozważenia, czy wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na cel ochrony przyrody rozumianej i sprecyzowanej przez ustawodawcę w art.11 ustawy o ochronie przyrody, skoro art.35 tej ustawy wyraźnie stanowi, że "Nabycie i wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji przepisów niniejszej ustawy nastąpi ...." Skoro ustawodawca wiąże wywłaszczenie z realizacją ustawy o ochronie przyrody, to przy interpretacji celu wywłaszczenia należy mieć na uwadze przepisy ustawy o ochronie przyrody. Dodatkowo wymaga podkreślenia, że z materiału dokumentacyjnego, a w szczególności z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej wynika, iż w rozprawie tej nie brał udziału biegły, którego opinia była podstawą wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jednoznacznie wskazywały, że przeprowadzenie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej jest obligatoryjne. I to właśnie na podstawie wyników rozprawy, zgodnie z art.22 powyższej ustawy, po wysłuchaniu opinii biegłych ustala się odszkodowanie. Powołany przepis jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Bezsporne jest, że przepis ten nie został zastosowany w kwestionowanym postępowaniu wywłaszczeniowym, skoro biegły nie brał udziału w rozprawie. Wprawdzie odbyła się rozprawa administracyjna, lecz z protokołu rozprawy, w której bezspornie nie brał udziału biegły wydający opinię, nie wynika, aby rozpatrywane były kwestie odszkodowania w kontekście jego wysokości. Opinia biegłego została wydana w 1977 r. na zlecenie podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, podczas gdy rozprawa administracyjna odbyła się w 1980 r., już wówczas mogły nastąpić zmiany cen mające wpływ na wycenę nieruchomości. Organy nadzoru nie rozpatrywały sprawy w powyższych aspektach. Dodatkowo należy nadmienić, iż w wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. ( III RN 38/98, publ. OSN 1999, Nr 6, poz.194) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że naruszenie obowiązku przeprowadzenia rozprawy z udziałem biegłego stanowi rażące naruszenie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1817/98 i z dnia 13 maja 1999 r. , sygn. akt IV SA 881/97 - niepublikowanych). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.145 §1pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie z punktu 2 wyroku znajduje uzasadnienie w art.152 powołanej ustawy.