III SA/Gl 169/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-03-28
Skład orzekający: Anna Apollo, Krzysztof Targoński, Barbara Brandys - Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego ustalającą należności celne, podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na polski obszar celny, w sytuacji gdy skarżący podnosił argumenty dotyczące zmiany przepisów po przystąpieniu Polski do UE oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że sprawa nie została należycie wyjaśniona. Organy celne nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący dochował należytej staranności przy zakupie samochodu, co jest kluczowe dla ustalenia jego odpowiedzialności za dług celny. Ponadto, sąd wskazał na późniejsze umorzenie postępowania karnego przeciwko skarżącemu w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, co podważało podstawę oceny organów celnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o ustaleniu należności celnych, podatku akcyzowego i VAT-u z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na polski obszar celny. Skarżący H. P. zakwestionował tę decyzję, powołując się na zmiany przepisów po przystąpieniu Polski do UE oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy celne oparły swoje rozstrzygnięcie m.in. na wyroku Sądu Rejonowego skazującym skarżącego za przestępstwo skarbowe.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Apollo ( spr.) Sędziowie : Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Barbara Brandys - Kmiecik Protokolant : sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2007 r., na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych, podatku od towarów u usług oraz podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Naczelnik Urzędu Celnego w C. decyzją z [...]r. nr [...] stwierdził, iż [...]r. nastąpiło nielegalne wprowadzenie na polski obszar celny towaru w postaci samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...] wyprodukowanego w [...]r. Wobec czego ustalił wartość pojazdu, a następnie wysokość należnego z tytułu wprowadzenia go na polski obszar celny cła, podatku akcyzowego i VAT-U w łącznej kwocie [...]zł i wezwał H. P. do uiszczenia tej należności w terminie 10 dni od dnia powiadomienia dłużnika.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa9 tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ) art. 9 § 1, art. 13 § 3 pkt 2, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 38, art. 210 § 1 pkt 1, § 2, § 3 pkt 3, art. 222 § 1, § 3, § 4, art. 223 § 2, art. 242 § 3, art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny ( tekst jednolity Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.), ust. 1 lit. b ust. 3 lit.b części pierwszej – Postanowienia wstępne A Stawki celne i części drugiej – Tabela stawek celnych Taryfy celnej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. nr 146, poz. 1639 ), art. 2 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 3, art. 11c, art. 11f ust. 1 art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 36 ust. 2 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), § 7 ust. 2 oraz załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. nr 27, poz. 269) w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 623).
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji ustalił w oparciu o materiały dochodzenia sygn. [...], otrzymane z Komisariatu[...]Policji w C., iż H. P. dopuścił się przekroczenia prędkości, co zarejestrował fotoradar. Poruszał się samochodem marki [...]o numerze rejestracyjnym [...]. W toku dochodzenia ustalono, że p. P. [...]r. kupił na giełdzie w C. samochód marki [...]. Przy zawieraniu transakcji otrzymał dowód rejestracyjny o numerze [...]. Jednak ten dokument nie został wystawiony przez Urząd Miasta w C., który nie wystawiał dokumentów o numerze serii "P", nie umieszczono na nim oryginalnych pieczęci tak urzędu, jak i dwóch diagnostów. Wreszcie pod numerem [...] zarejestrowany był inny samochód. Ustalono także w oparciu o wyniki badań mechanoskopijnych, iż numery nadwozia i silnika samochodu nie były przerabiane. Dalej stwierdzono, ze samochód ostatnio był zarejestrowany na terenie Niemiec, skąd został wyrejestrowany [...]r. Nie odnotowano jego zgłoszenia do dopuszczenia go na polski obszar celny.
H. P. przyznał, iż od dnia zakupu nie przerejestrował samochodu, nie uiścił opłaty podatkuj od cywilnoprawnej umowy kupna, nie wykupił polisy OC. Wyrokiem z [...]r. Sąd Rejonowy w C. sygn. akt [...] uznał H. P. winnym popełnienia przestępstwa skarbowego określonego w art. 91§ 3 kks.
Zgodnie z art. 2 ustawy Kodeks celny wprowadzenie towaru na polski obszar celny następowało w chwili faktycznego przywozu na ten obszar i powodowało z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych przepisami prawa, m. in. obowiązku zgłoszenia towaru do procedury dopuszczenia na polski obszar celny i uiszczenia należności celnych przywozowych – art. 60 § 1 i art. 84 cytowanej ustawy. Ponieważ samochód marki [...] nie został zgłoszony do jakiejkolwiek procedury, na podstawie art. 9 Kodeksu celnego uznano, iż został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny i w związku z tym na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 powołanej ustawy powstał dług celny.
W myśl art. 222 § 2 i § 3 Kodeksu celnego jeżeli nie jest możliwe określenie chwili powstania długu celnego, kwotę należności celnych obliczało się na podstawie elementów kalkulacyjnych dla towarów w chwili ustalenia, że towar znajdował się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. W rozpoznanej sprawie za taką datę przyjęto dzień zakupu samochodu przez p. P. , tj. [...]r.
Dalej organ I instancji stwierdził, iż stosownie do art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego osoby, które nabyły, posiadały towar nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili nabycia lub wejścia w posiadanie towar był nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny były dłużnikami odpowiadającymi za zapłatę długu celnego. Biorąc pod uwag okoliczności zakupu przez p. P. samochodu uznał go za zobowiązanego do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego powstałego w związku z wprowadzeniem samochodu [...] na polski obszar celny.
Następnie na podstawie art. 30 Kodeksu celnego, podważając wiarygodność umowy kupna z [...]r., na której jako sprzedawca figurowała osoba nie zamieszkała pod adresem wpisanym do umowy, określił wartość samochodu na kwotę [...]żł. Następnie określił wysokość cła przy zastosowaniu stawki autonomicznej 35%, nie mniej jednak niż [...]EUR, podatku akcyzowego przy zastosowaniu stawki 65% i VAT-u, przy zastosowaniu stawki 22%.
W odwołaniu p. H. P., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. sygn. akt P 9/04, bez sprecyzowania zarzutów, domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy i "cofnięcia" zaskarżonej decyzji. Następnie w piśmie z [...]r. podniósł, iż skoro Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją art.22 przepisów wprowadzających prawo celne, jak i art. 15A przepisów wprowadzających Kodeks karny skarbowy, to do czynów popełnionych przez 1 maja 2004r. nie wolno już stosować "starych" przepisów art. 86 – 96 § 1 Kks. A skoro od 1 maja 2004r. nie są już wymagane jakiekolwiek pozwolenia na przywóz towarów z Unii, to nie ma mowy o długu celnym.
Decyzją z [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz przepisy wskazane przez organ I instancji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C..
W uzasadnieniu na wstępie podkreślono, że sprawa dotyczy długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, zatem na podstawie at. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne do jej rozpoznania miały zastosowanie przepisy ustawy z 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny.
Następnie przedstawiając ustalony w sprawie stan faktyczny zaakcentował, iż sporny samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny z pominięciem obowiązujących przepisów [...]r., tj. w dniu w którym H. P. kupił go na giełdzie samochodowej od osoby podającej się za R. K.. Wobec tych okoliczności, z mocy art. 210 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego powstał dług celny w przywozie. Pośród dłużników zobowiązanych do uregulowania długu art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wymieniał osoby, które nabyły, posiadały towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy dołożeniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, ze w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
W ocenie organu odwoławczego w realiach rozpoznanej sprawy bezspornym było, iż towar nabył H. P. i to w okolicznościach, w których mógł się dowiedzieć o nielegalnym wprowadzeniu samochodu na polski obszar celny. Dokonanie podstawowych czynności takich jak przerejestrowanie samochodu, jego ubezpieczenie pozwoliłoby stronie na ustalenie, iż przypisane kupionemu samochodowi tablice rejestracyjne faktycznie dotyczą innego pojazdu. Pan P. kupując samochód na giełdzie, w miejscu obarczonym dużym ryzykiem nieprawidłowości, powinien był żądać od sprzedawcy dokumentu świadczącego o legalnym nabyciu przez niego pojazdu. A tak nie uczynił. Zatem nie dochował należytej staranności przy zakupie samochodu. Potwierdził to także wyrok Sądu Rejonowego w C. z [...]r. sygn. akt [...] uznający go za winnego nabycia w dnu [...]r.od nieustalonej osoby samochodu marki [...], przy czym na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że samochód stanowił przedmiot czynu zabronionego, na którym ciążyły należności celne i podatkowe.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 31 stycznia 2005r. sygn. akt P 9/04 rozstrzygnął kwestię uznania za niezgodny z Konstytucją przepis art. 22 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo, którym to przepisem zostały wprowadzone zmiany w ustawie z 10 września 1999r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy, a konkretnie art. 15a stanowiący, iż do czynów zabronionych określonych w art. 85 – 96 § 1 Kks, popełnionych przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polska członkostwa w Unii Europejskiej stosuje się dotychczasowe przepisy. Ta regulacja dotyczyła jedynie odpowiedzialności na podstawie przepisów prawa karnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczył stosowania przepisów Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej. Wreszcie zgodnie z art.,. 273 Kodeksu celnego prowadzenie postępowania karnego skarbowego nie stanowiło przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy.
W ocenie organu, nie doszło również do naruszenia przepisów proceduralnych. Z art. 181 Ordynacji podatkowe wynika, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być także materiały zgromadzone w toku prawomocnie zakończonego postępowania karnego lub postępowania w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia skarbowe. Skoro Sad Rejonowy w C. uznał H. P. za winnego popełnienia przestępstwa skarbowego, to zgromadzony w tym postępowaniu materiał mógł być wykorzystany z postępowaniu celnym.
Na końcu, organ odwoławczy przedstawił sposób określenia wartości celnej towaru, należności celnych i podatków. Ustalenie wartości celnej samochodu tak zwaną metodą "ostatniej szansy", czyli na podstawie art. 29 Kodeksu celnego organ odwoławczy uzasadnił treścią studium 1.1. Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO), wskazując że wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908).
W celu ustalenia wartości celnej posłużono się najczęściej stosowanym w takich przypadkach katalogiem Eurotax, podającym uśrednione i zbliżone do transakcyjnych ceny samochodów używanych na rynku polskim. Według katalogu z [...] średnia cena pojazdu marki [...] o poj. [...] cm sześc. z samoczynnym zapłonem wyprodukowanego w [...]r. – rocznika [...] nie odnotowano- wynosiła [...]zł. Dla określenia ceny rocznika [...] uwzględniono spadek wartości pojazdu o kolejne 7,18% wartości za każdy (o tyle różniły się ceny roczników [...] i [...]). Ostatecznie wartość samochodu po odjęciu 10 % marży, cła, VAT-u i podatku akcyzowego wyniosła [...]zł. Od tej wartości wyliczono cło w wysokości – równowartości [...]EUR, następnie 22% VAT i 65% podatek akcyzowy uzyskując kwotę [...]zł.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. P. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. jako wydanej niezgodnie z prawem. Skoro decyzja został wydane już po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, to zniknęło pojęcie "polskiego obszaru celnego", a zajęło je pojęcie "wspólnotowego obszaru celnego" – art. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Dalej, podobnie jak w odwołaniu, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. Wreszcie powołał się na art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, wedle którego, jeżeli po popełnieniu przestępstwa ustanowiona została przez ustawę kara łagodniejsza, przestępca będzie miał prawo skorzystać z łagodniejszej normy. Skoro po wejściu Polski do Unii nie obowiązują już dawne regulacje dotyczące przepływu wewnątrz towarów to nie ma podstaw do obciążenia go cłem i podatkami z tytułu sprowadzenia z Niemiec do Polski samochodu.
Dalej zarzucił organowi odwoławczemu bezpodstawne zakwestionowanie umowy sprzedaży z [...]r., co do której nie miał wątpliwości Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., który obciążył skarżącego 2% opłatą od wartości umowy. Zarzucił także niczym nie udokumentowane uwzględnienie przy ustalaniu wartości samochodu przelicznika 7.18% wartości pojazdu z roku [...] i [...]. Na koniec zakwestionował podważenie autentyczności podpisów figurujących w dowodzie rejestracyjnym samochodu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i przytoczone na jego poparcie, w uzasadnieniu, argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę.
Przed przejściem do zasadniczych rozważań konieczne jest rozstrzygnięcie pewnych kwestii wstępnych, a mianowicie:
Organy celne jak każde organy władzy publicznej są zobowiązane działać na podstawie prawa (art. 120 Ordynacji podatkowej ). Zasadę tę wzmacnia Konstytucja stanowiąc, że nie tylko na podstawie ale i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Pojęcie prawa w sprawach celnych wykracza poza definicję przepisów prawa, rozumianych jako przepisów ustaw celnych oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Od strony kontroli przejawów działalności tych organów władzy wykonawczej przez sąd administracyjny również występuje badanie pod kątem zgodności z prawem. Oczywistym jest, że prawo obejmuje swym zakresem normy materialne jak i procesowe. Najogólniej ujmując źródłami prawa, w tym prawa podatkowego, według najwyższego aktu jakim jest Konstytucja, jest sama Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia i akty prawa miejscowego (art. 87 Konstytucji).
W systemie prawa stanowionego w chwili obecnej w pierwszym rzędzie z pojęciem prawa należy wiązać nie tylko przepisy stanowione i stosowane przez uprawnione polskie organy władzy, w ramach krajowego systemu prawa, ale również przez instytucje Wspólnoty Europejskiej. Od dnia 1 maja 2004 r. nasze państwo na podstawie art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864, zwanego dalej Aktem) jest związane po pierwsze, postanowieniami Traktatów założycielskich w tym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (pierwotnym prawem wspólnotowym), po drugie, aktami przyjętymi przez instytucje Wspólnot (wtórnym prawem wspólnotowym) i po trzecie, co jest w pewnym sensie nowością, wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego wynikającą z orzecznictwa ETS. Wszystkie te elementy tworzące prawo wspólnotowe, obowiązujące nawet przed dniem akcesji, określa się mianem acquis communautaire. Podkreślić należy, że przy stosowaniu prawa wspólnotowego należy mieć też na uwadze postanowienia samego Aktu, które mogą wprowadzać w nim pewne modyfikacje (art. 2 Aktu), a jednocześnie być wskazówką jakie akty prawa wspólnotowego obowiązują w danej dziedzinie, jakim zmianom podlegały i jakie są odstępstwa.
W związku z tym rozstrzygając pierwszą kwestię należy stwierdzić, że pod pojęciem prawa należy rozumieć nie tylko prawo krajowe ale też prawo wspólnotowe pierwotne i wtórne obowiązujące w świetle orzecznictwa ETS. Ale te wszystkie uwagi odnoszą się do stanów faktycznych i związanych nimi skutków prawnych powstałych po dniu 1 maja 2004r. Tymczasem, co w sprawie jest niesporne, skarżący zawarł umowę kupna i wydano mu samochód marki [...][...]r. Zatem , co słusznie przyjęły organy celne sporny samochód w tym dniu znajdował się na terenie Polski. Gdyby do tego stanu faktycznego zastosować przepisy prawne dotyczące wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, tak jak tego chciałby skarżący, a które weszły w życie dopiero 1 maja 2004r., to normy te musiałyby zadziałać wstecz. Byłoby to sprzeczne z zasadą państwa prawnego wyrażoną w art. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.). Dalej wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne – (Dz. U. Nr 68, poz.623 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie należało zastosować, tak jak to uczyniły organy celne, bowiem sprawa dotyczyła długu celnego, przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Powołany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. sygn. akt P 9/04 nie rozstrzygał o zgodności z Konstytucją powołanego przepisu, lecz art. 22 ostatnio powołanej ustawy, przepisu regulującego wyłącznie kwestie odpowiedzialności karnej i karnej skarbowej sprawców przestępstw i wykroczeń karnych skarbowych. Ten przepis nie rozstrzygał o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe lub dług celny.
Przechodząc oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i postępowania, w jakim została ona wydana, stwierdzić należy iż zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy zaszły wszystkie przesłanki warunkujące powstanie długu celnego i odpowiedzialność za jego uregulowanie.
Zgodnie z art. 210 § 1 ustawy Kodeks celny dług celny w przywozie powstawał w wypadku:
1/ nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom przywozowym,
2/ nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostała część polskiego obszaru celnego.
Z kolei w myśl art. 210 § 3 pkt 3 w związku z art. 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikami celnymi były osoby, które nabyły lub posiadały towar, o jakim mowa w § 1 art. 210, i które wiedziały lub przy należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Organ odwoławczy uznał, iż skarżący nie dochował należytej staranności przy zakupie samochodu, bowiem nie na giełdzie dokonał żadnej czynności sprawdzającej samochód. Wskazać jednak należy, iż w niniejszej sprawie nie dokonano żadnych ustaleń pozwalających na stwierdzenie, jakie faktycznie czynności na giełdzie w C. w [...]r. mógł dokonać skarżący i jakie mógł uzyskać odpowiedzi. Zwłaszcza, że w toku dochodzenia ustalono, iż samochód marki [...] nie figurował w rejestrze pojazdów skradzionych, nie miał przerabianych numerów silnika i nadwozia. Wreszcie już po zakupieniu samochodu skarżący przeprowadził jego badanie techniczne i uprawniony diagnosta, który je przeprowadził także nie miał wątpliwości co do autentyczności numerów nadwozia i silnika oraz dowodu rejestracyjnego i dopuścił pojazd do ruchu.
Nie można również uznać za miarodajny dowód z notatki urzędowej sporządzonej przez policjanta [...]r. , który spisał swoją rozmowę z pracownicą Wydziału Transportu i Ewidencji Gospodarczej Urzędu Miejskiego B. K., która oświadczyła, że dowody rejestracyjne o serii P nie były nigdy wydawane przez tamt. Urząd, a ponadto pieczątki umieszczone na dowodzie rejestracyjnym, który otrzymał od sprzedawcy skarżący, nie odpowiadały tym, które używane były w urzędzie. Ponadto pieczątki diagnostów M. A. i O. M. nosiły ślady przerobienia. Zaś p. B. T. oświadczyła, że na dowodzie nie figuruje jej podpis, choć jest do jej podpisu bardzo podobny. W aktach brak jakiegokolwiek materiału porównawczego, opinii biegłych, zeznań świadków oceniających autentyczność dowodu rejestracyjnego. W kontekście takiego materiału dowodowego należy sobie odpowiedzieć, w jaki sposób skarżący miałby sprawdzić autentyczność dowodu rejestracyjnego i to na giełdzie samochodowej.
Wreszcie za przesądzające o niezachowaniu przez skarżącego należytej staranności organ odwoławczy uznał treść wyroku Sądu Rejonowego w C. z [...]r. sygn. akt [...], którym to wyrokiem sąd uznał skażanego za winnego tego, że w dniu [...]r. nabył od nieustalonej osoby samochód obciążony należnościami celnymi i podatkowymi, "przy czym na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mógł przypuszczać, że samochód ten stanowi przedmiot czynu zabronionego". Wyrok skazujący wiązał organy celne co do faktu skazania skarżącego za przestępstwo skarbowe lecz nie zwalniał ich z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i ocenienia w kontekście normy art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, czy skarżący dochował należytej staranności przy zakupie samochodu, w szczególności, czy należycie ustalił lub mógł ustalić stan faktyczny i prawny samochodu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przedstawiona przez organy argumentacja nie pozwalają, z przyczyn wyżej wskazanych, w ocenie sądu na jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii.
Wobec powyższego, uznając iż sprawa nie została należycie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § pkt 1 c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję i jednocześnie na podstawie art. 152 cytowanej ustawy wstrzymano jej wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy ustali przede wszystkim, czy i jakie rzeczywiście czynności sprawdzające mógł wykonać skarżący w dniu nabycia samochodu i czy informacje, jakie mógł uzyskać pozwoliłyby mu rzeczywiście zweryfikować pochodzenie samochodu, legalność dokumentów okazanych, bądź przedłożonych przez sprzedającego, fakt uiszczenia należności celnych i podatkowych.
W tym miejscu wskazać należy, iż już po wniesieniu skargi wyrokiem z [...]r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w C. wznowił postępowanie sądowe w sprawie [...] i uchylił wyrok Sądu Rejonowego w C. z [...]r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, a postanowieniem z [...]r. sygn. akt [...] postępowanie przeciwko H. P. oskarżonemu o popełnienie [...]r. czynu z art. 91 § 3 k.k.s. umorzono, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2005r. sygn. akt P 9 / 04 uznający za niezgodny z Konstytucją art. 22 ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne. Zatem do rozpatrzenia karnej sprawy należało zastosować przepisy Prawa celnego, a te przepisy nie przewidują już obowiązku zapłaty cła od samochodu sprowadzonego z kraju – członka Unii Europejskiej.
Przytoczone orzeczenia zapadły już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zatem organowi celnemu nie można czynić zarzutu, że ich nie uwzględnił. Niemniej jednak wyrok Sądu Rejonowego w C. z [...]r. rzutował na zastosowanie przez organ celny art. 210 § 3 Kodeksu celnego i ocenę przesłanki niezachowania należytej staranności przez skarżącego przy nabyciu samochodu. Ten dowód jednak już nie istnieje. Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy samodzielnie oceni materiał zgromadzony w umorzonym już postępowaniu karnym toczonym przeciwko skarżącemu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło