III SA/Po 990/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek As. sąd. Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi W.T.-M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu I uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r., [...] II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Górecka /-/ T.M. Geremek Prezydent Miasta postanowieniem, nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 219 Kpa w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) odmówił W.T.–M., M.A. i M.A. wydania zaświadczenia o samodzielności lokali o numerach [..., [...] i [...]w budynku mieszkalnym położonym w P. przy ulicy G. [...]. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż analiza dokumentacji inwentaryzacyjnej dołączonej do wniosku o wydanie zaświadczenia wykazała, że przedmiotowe lokale choć są samodzielne, to jednak nie spełniają warunków technicznych wskazanych w przepisach techniczno - budowlanych, a w szczególności § 73 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), albowiem zgodnie z tym przepisem w pomieszczeniu mieszkalnym poziom podłogi od strony ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi nie powinien znajdować się poniżej poziomu terenu przy budynku. Organ pierwszej instancji podał także, iż dodatkowe dokumenty przedłożone przez wnioskodawców nie wyjaśniły kwestii, czy przedmiotowe lokale powstały jako lokale mieszkalne, zgodnie z przepisami prawa budowlanego. W zażaleniu na powyższe postanowienie W.T.–M., M.A. i M.A. wskazali, iż zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych (z zastrzeżeniem § 207 ust. 2). W związku z tym, że przepis ten zawiera zamknięty katalog sytuacji, do których może znaleźć zastosowanie powyższe rozporządzenie, nie można go stosować do budynków już istniejących. Żalący podnieśli nadto, że przedmiotowe lokale położone w kondygnacji suterenowej są stale zamieszkiwane od czasu wybudowania całego budynku, tj. od lat 30-tych XX wieku, a samodzielny lokal może tworzyć zarówno jedna izba, jak i zespół izb – chodzi bowiem o wypełnianie podstawowego warunku, jakim jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych ludzi. Wojewoda postanowieniem, nr [...] z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że podstawą wydania zaświadczenia o samodzielności danego lokalu jest załączona do wniosku inwentaryzacja techniczna wraz z opisem odzwierciedlająca aktualny stan faktyczny i prawny lokalu, która winna spełniać wymogi przepisów prawa budowlanego. Organ odwoławczy przyznał, że z uwagi na fakt, iż budynek wzniesiono w latach 1932-1934, sporne lokale nie muszą spełniać wymagań normatywnych wskazanych w powyższym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odnośnie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi (na mocy § 330 tego rozporządzenia). Nie mniej, zdaniem organu drugiej instancji, winny one spełniać warunki określone w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, obowiązującego w okresie budowy, a ta okoliczność nie została przez żalące się strony wykazana. W skardze na powyższe orzeczenie W.T.–M. wniosła o uchylenie postanowienia organu drugiej instancji wskazując, że zarówno cały budynek, jak i sporne lokale powstały zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, a w szczególności Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Skarżąca podniosła, że organy administracji wzywając ją do uzupełnienia dokumentacji nie sprecyzowały jakim przepisom prawa budowlanego miały odpowiadać przedmiotowe lokale. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie powołał się na treść art. 218 § 1 Kpa, zgodnie z którym, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl § 2 tego samego artykułu organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 powyższej ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 80 poz. 903 ze zm.) samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu tego aktu prawnego jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie danego budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Spełnienie tych wymagań stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3 ustawy). Ustawowa przesłanka samodzielności danego lokalu sprowadza się do dwóch aspektów – spełniania odpowiednich wymagań techniczno – budowlanych oraz możliwości korzystania z tego lokalu bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Zgodnie z poglądem przyjętym w doktrynie samodzielność jest jedyną przesłanką, jaką musi spełniać lokal, aby mógł stać się nieruchomością. Powołana powyżej ustawa nie przewiduje innych wymagań w tym zakresie (zob. m. in. G. Bieniek, Z. Marmaj, Własność lokali. Komentarz, Warszawa 2006, str. 40). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że lokale o numerach [...], [...] i [...] położone są w suterenie nieruchomości przy ulicy G. [...] w P. i jak wynika z dokumentacji inwetaryzacyjnej, w istocie poziom podłóg w tych lokalach znajduje się poniżej poziomu terenu przy budynku. Okoliczność ta nie przesądza, zdaniem Sądu, że przedmiotowe lokale nie mogą stanowić odrębnych nieruchomości i nie można z nich korzystać bez konieczności jednoczesnego skorzystania z innego lokalu. Sąd uznał, iż regulacje zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali są wystarczającą podstawą do wyznaczenia w niniejszej sprawie kryterium pozwalającego na zaliczenie (lub odmowę zaliczenia) lokalu do kategorii lokali samodzielnych. Z tego względu nie podzielił poglądu organów administracji o konieczności badania zgodności charakteru danego lokalu z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w stosunku do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Sąd podziela pogląd strony skarżącej, że normy podane w powołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., znajdują zastosowanie wyłącznie przy projektowaniu i budowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków. Kwestie te nie stanowiły natomiast w ogóle przedmiotu niniejszego postępowania, dotyczącego w istocie prawnego wyodrębnienia lokali mieszkalnych w budynku o funkcji mieszkalnej. Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu organy administracji nie były również uprawnione do badania w niniejszej sprawie, czy przedmiotowe lokale spełniają wymogi zawarte w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202 ze zm., a nie jak błędnie podał organ drugiej instancji - Dz. U. z 1939 r., Nr 43, poz. 216 ze zm.). Jak wskazano powyżej, zadaniem organów administracji publicznej w analizowanej sprawie było jedynie zbadanie samodzielności lokalu, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy o własności lokali, a samodzielność ta dotyczy sfery faktu i należy do ustaleń faktycznych (zob. Marek Watrakiewicz, Nieruchomość wspólna według ustawy o własności lokali – artykuł, Kwartalnik Prawa Prywatnego 2002/3/635). Konkludując, należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania orzeczeń w obu instancjach miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej jego wykładni. Postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia w trybie art. 217 – 220 Kpa, jest wprawdzie postępowaniem o charakterze uproszczonym w stosunku do zwyczajnego postępowania administracyjnego, jednak nie oznacza to, że odmowa wydania zaświadczenia nie musi zawierać uzasadnienia faktycznego, tj. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił waloru wiarygodności i mocy dowodowej (art. 124 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kpa). Skoro zatem organy administracji podjęły się przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w analizowanej sprawie winny, zgodnie z art. 218 § 2 Kpa, przeprowadzić je w koniecznym zakresie, czyli w kierunku zmierzającym do ustalenia stanu faktycznego i prawnego, wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy administracji winny zatem w sposób wyczerpujący rozpatrzyć fakty i stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu i poddać je wnikliwej ocenie, stosując przy tym prawidłową wykładnię art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji jako nie odpowiadające prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ M. Bejgerowska /-/ M. Górecka /-/ T.M. Geremek