III SA/Po 734/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) As, sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o rozgraniczeniu nieruchomości I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. nr [...] II. Przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu) adw. G. P-J. kwotę [...], uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł. tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/ M. Bejgerowska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Górecka Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy G. na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie z wniosku R.P. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej we wsi L., gm. G. oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...]r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczające, zgodnie z wnioskiem R.P.. Z informacji uzyskanej od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wynika, że przedmiotowa nieruchomość była dzierżawiona wnioskodawcy, lecz umowa dzierżawy została z dniem [...] r. rozwiązana, a nieruchomość ta została przejęta przez jej właściciela - Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa bez udziału wnioskodawcy . Z kolei z informacji uzyskanej przez organ I instancji od Agencji Nieruchomości Rolnych wynika, iż obecnie wnioskodawca nie jest dzierżawcą przedmiotowej nieruchomości bowiem dzierżawi ją inna osoba. W oparciu o te ustalenia organ I instancji podał, iż wnioskodawca nie jest stroną postępowania rozgraniczającego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, bowiem nie jest właścicielem jak również dzierżawcą zarówno przedmiotowej działki, a także innych nieruchomości graniczących z nią. Z tych też względów niniejsze postępowanie, jako bezprzedmiotowe - w ocenie organu I instancji - należało umorzyć. Odwołanie od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej wniósł wnioskodawca R.P., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i wyłączenia Wójta Gminy G. jako osoby zainteresowanej w przedmiotowej sprawie, wskazując na przepis art. 24 § 1 pkt 1, 4 , 5 i 6 oraz art. 24 § 3 k.p.a. Odwołujący twierdził, że nadal jest dzierżawcą przedmiotowej nieruchomości bowiem - jego zdaniem - umowa dzierżawy nie została rozwiązana, zaś pisma zawierające informacje, na które powołuje się organ I instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie mogą stanowić dowodu przeciwnego. Zarzucił nadto, iż organ I instancji nie przeprowadził żadnego dowodu z treści umów dzierżawy zawartych zarówno z odwołującym jak i L.S.. Odwołujący powołał się i na tę okoliczność, że nigdy nie wydał zarówno Agencji jak i innej osobie gruntów. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podał, iż odwołujący na żądanie organu I instancji nie przedłożył dokumentów stwierdzających prawo własności do przedmiotowej nieruchomości jak również w dalszym toku postępowania nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego, że jest właścicielem bądź posiadaczem tejże nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, że odwołujący od [...]r. nie jest dzierżawcą ani nie włada przedmiotową działką, która na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych w dniu [...]r. na okres 10 lat znajduje się we władaniu innego dzierżawcy. Wobec tego, że odwołujący nie jest właścicielem ani posiadaczem przedmiotowej działki, nie ma przymiotu strony niniejszego postępowania rozgraniczającego w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż jego interes prawny nie wynika z przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. do tutejszego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniósł R.P. żądając jej uchylenia . W uzasadnieniu skargi skarżący powołując się na umowę dzierżawy zawartą z Agencją w [...]r. na okres 10 lat wskazywał, że nadal jest dzierżawcą przedmiotowej działki i twierdził, że od chwili objęcia jej w posiadanie , działki tej nie zwrócił. Podał, iż organy administracji publicznej nie są władne rozstrzygać kwestii dotyczących obowiązywania pomiędzy skarżącym a Agencją umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości bo do tego powołane są sądy powszechne i – według twierdzeń skarżącego - sprawa taka obecnie jest rozpoznawana przez Sąd Rejonowy, zaś jej wynik będzie miał wpływ na niniejsze postępowanie. Nadto skarżący wskazał, iż w omawianej sprawie Wójt Gminy G. winien podlegać wyłączeniu od jej rozpoznania jako, ze Gmina G. jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...], które graniczą ze sporną działką. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł dodatkowo o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Głównym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia istnienia ( lub nie ) podstaw do uznania skarżącego R.P. za podmiot posiadający przymiot strony niniejszego postępowania rozgraniczeniowego Postępowanie takie jest prowadzone według regulacji prawnych zawartych w rozdziale 6 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t. j. -Dz. U. Nr 240 z 2005r., poz. 2027 ze zm. ). Nie zawiera on jednak przepisów pozwalających na precyzyjne określenie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, chociaż używa się w nich pojęcia strony. Przyjmuje się wobec tego, iż uprawnionym do wystąpienia z żądaniem wszczęcia takiego postępowania będzie strona w rozumieniu art. 28 kpa ( zob. m. in. E. Mzyk, Podział i rozgraniczanie nieruchomości, Warszawa – Zielona Góra 1994, s. 51-52 ). Według art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ze względu na te uwarunkowania przymiot strony w postępowaniu rozgraniczeniowym posiadać może wyłącznie właściciel, współwłaściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, posiadacz samoistny, bądź też inna osoba, której przysługują określone prawa rzeczowe do nieruchomości mającej podlegać rozgraniczeniu ( wyrok NSA z 21.09.2000, II S.A./Łd 1077/97, OSP 2002/7-8/99 ). Do osób takich zaliczyć należy również dzierżawcę danej nieruchomości, władającego nią faktycznie jako posiadacz zależny, zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy uznał, iż organy obu instancji nie dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie jednoznacznego stwierdzenia, czy skarżący był dzierżawcą bądź posiadaczem spornej działki w momencie składania wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego i w okresie późniejszym. W postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji ustalono, iż skarżący władał przedmiotową nieruchomością nr [...] na podstawie umowy dzierżawy nr [...] zawartej w dniu [...]r., która została rozwiązana z dniem [...]r. (pismo Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z [...]r. i [...]r. oraz Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] r. ), w którym dokonano też przejęcia działki – bez udziału skarżącego. Z pisma organu I instancji z dnia [...]r. wynikało jednak, iż R.P. nadal figurował w rejestrze gruntów jako podmiot władający nieruchomością. W dniu [...]r. Agencja Nieruchomości Rolnych zawarła natomiast nową umowę dzierżawy na okres 10 lat z L.S.. Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego, a także wnosząc skargę do tut. Sądu nie przedłożył umowy dzierżawy, na którą się powoływał uzasadniając swój tytuł prawny do żądania jego wszczęcia. Wprawdzie organ I instancji wezwał go do przedłożenia dokumentów mogących poświadczyć jego tytuł własności do przedmiotowej działki, jednakże należało uznać, iż wystarczającą przesłanką do uznania skarżącego za stronę postępowania mógł być fakt pozostawania dzierżawcą spornej nieruchomości bądź jej posiadaczem. Okoliczność ta winna zatem zostać zbadana we wnikliwy i wyczerpujący sposób. Organy obu instancji ograniczyły się natomiast w zasadzie do przyjęcia za prawdziwą informacji uzyskanej od właściciela gruntu, że umowa dzierżawy została wypowiedziana i znajduje się on obecnie w posiadaniu innej osoby. Nie uzasadniły one przy tym wystarczająco, dlaczego przyjęto za wiarygodne wyłącznie tezy Agencji Nieruchomości Rolnych,a odrzucono prawdziwość twierdzeń skarżącego dotyczących obowiązywania starej umowy dzierżawy i dalszego posiadania działki. Sam fakt obowiązywania nowej umowy dzierżawy – zawartej z L.S. - nie oznacza przecież, iż działka znajduje się w jego władaniu, a jej posiadaczem nie jest już skarżący (według którego nie nastąpiło faktyczne przekazanie gruntu innemu podmiotowi). Organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie okoliczności dotyczących faktycznego władania sporną działką, nie przeprowadził rozprawy administracyjnej w trakcie której mogłoby dojść do precyzyjnego ustalenia, kto jest obecnie podmiotem władającym gruntem. Nie zażądał złożenia nowej umowy dzierżawy zawartej z L.S., nie został on przesłuchany w charakterze świadka na okoliczność ewentualnego prowadzenia produkcji rolnej na nieruchomości. Z tego względu należało uznać, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, gdyż nie podjęto wszystkich czynności postępowania niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wziąć pod uwagę powyższe wskazówki i dodatkowo wyjaśnić, czy rzeczywiście przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie dotyczące ustalenia istnienia umowy dzierżawy której stroną pozostaje skarżący (o czym wspomina on w swojej skardze). W takim przypadku organ powinien dodatkowo rozważyć zasadność ewentualnego zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa. Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut dotyczący konieczności wyłączenia Wójta Gminy G. jako osoby zainteresowanej w przedmiotowej sprawie – ze względu na fakt, iż właścicielem gruntów nr [...],[...] i [...] podlegających wnioskowanemu rozgraniczeniu jest Gmina G.. Gmina G. jako właściciel działek sąsiednich jest stroną przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego, jednakże nie uzasadnia to obowiązku wyłączenia wójta tej gminy, jako jej organu ustawowego. Stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w wyroku z dnia 30.01.2003r. zobowiązującym właśnie Wójta Gminy G. do wydania decyzji z wniosku skarżącego o rozgraniczenie nieruchomości ( sygn. akt II SAB/Po 119/02 ). Kompetencje tego organu do załatwienia sprawy rozgraniczeniowej wynikają wprost z uregulowań zawartych w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W doktrynie i orzecznictwie reprezentowany jest pogląd, iż o ewentualnym wyłączeniu się organów gminy z prowadzenia postępowania administracyjnego prowadzonego na rzecz tej gminy można mówić jedynie w sytuacji, gdy dane postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy jej organów i w jej interesie – chodzi bowiem w takim wypadku o przyznanie gminie określonego uprawnienia. Nie można natomiast konstruować takiego obowiązku w sytuacji, gdy gmina jest stroną postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek innych podmiotów i w ich interesie. Wynika stąd, że organy jednostek samorządu terytorialnego realizujące swoje ustawowe kompetencje w sprawach, w których jedną ze stron jest własna jednostka samorządu, nie przestają być właściwe do orzekania w sprawach indywidualnych ( G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, uwagi do art. 25 kpa ). Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego - na podstawie art. 145 § 1 pkt. c, art.152 i art. 200 w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji. /-/M. Bejgerowska /-/T. Geremek /-/ M. Górecka