II SA/Go 448/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 sprawy ze skargi H.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od wojewody na rzecz skarżącego H.G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 2001r. Dz. U. Nr 878 poz. 960 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu H.G. z pobytu stałego przy ulicy [...] na wniosek G.G.. Decyzja zapadła przy następujących ustaleniach. W lokalu przy ulicy [...] od dnia [...] maja 1973r. zameldowani byli G.G., P.G. i E.N.. W dniu [...] czerwca 1973r. w lokalu tym zameldowano również skarżącego H.G.. G.G. i H.G. zawarli związek małżeński w dniu [...] maja 1972r., który został rozwiązany przez rozwód wyrokiem z dnia [...] czerwca 2001r. Sądu Okręgowego sygn. akt IRC 54/2000. W wyroku tym Sąd określił sposób korzystania ze wspólnego mieszkania stron w ten sposób, iż przyznał uprawnienia do wyłącznego korzystania z mieszkania G.G.. Na skutek apelacji H.G. od tego wyroku, Sąd Apelacyjny w dniu [...] października 2001r. (sygn. akt I A Ca 906/01) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż przyznał H.G. do wyłącznego korzystania najmniejszy pokój w mieszkaniu położonym w [...] wraz z prawem do współkorzystania z pomieszczeń wspólnych (korytarz, kuchnia, łazienka i wc), pozostawiając G.G. prawo do wyłącznego korzystania z pozostałych pokoi oraz współkorzystania z w/w pomieszczeń wspólnych oraz zobowiązał ją do wydania pozwanemu wskazanych pomieszczeń. Wyjaśnienia przed organem I instancji w tej sprawie złożyła G.G., która podała, że w przedmiotowym lokalu od 8 lat H.G. nie mieszka i nie zna miejsca jego pobytu. Potwierdził te fakty syn stron P.G., który dodał, że ojciec zabrał swoje rzeczy z mieszkania pod nieobecność innych domowników. W postępowaniu przed organem nie brał udziału H.G. jako nieznany z miejsca pobytu, a jego prawa w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie reprezentował kurator ustanowiony przez Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. sygn. akt III RNs 76/04. W ocenie organu te okoliczności odpowiadają przesłankom, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001r.), bowiem H.G. opuścił miejsce stałego pobytu, nie przebywa w nim co najmniej od 6 miesięcy i nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Organ powołał się także na wywiad policyjny uzyskany od rodziny w miejscu zamieszkania byłych małżonków, z którego wynika, iż H.G. przy ulicy [...] nie przebywa. Odwołanie od tej decyzji złożył H.G., zaskarżył ją w całości i podniósł, że nigdy nie zrezygnował z mieszkania, a musiał je opuścić, bowiem była żona utrudniała mu zamieszkiwanie. Podał także, iż czynił starania zmierzające do wyegzekwowania wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał mu prawo do korzystania z jednego pokoju i części wspólnych, a do którego G.G. nigdy nie zastosowała się. Fakt utrudniania mu zamieszkiwania i brak dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu miały niekorzystny wpływ na jego życie, nie mógł bowiem głosować w wyborach, zgłosił do Prokuratury Rejonowej doniesienie na swoją byłą żonę o utrudnianie mu zamieszkiwania oraz musiał zacząć ubiegać się o lokal socjalny w Urzędzie Miejskim. W jego ocenie ma tytuł prawny do lokalu przy ulicy [...] w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego, nie opuścił lokalu dobrowolnie i nie ma podstaw ani faktycznych ani prawnych do jego wymeldowania tym bardziej, iż była żona nie respektuje wyroku i czyni wszystko, aby nie mógł zamieszkać tam gdzie wskazał mu Sąd. Podał także, że przed Sądem Rejonowym toczy się sprawa z powództwa żony o jego eksmisję, a także postępowanie o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi prawo najmu do spornego lokalu. Postępowania te są w toku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, iż przeprowadzone w powyższej sprawie postępowanie administracyjne doprowadziło do następujących ustaleń. Bezsporny jest fakt, iż H.G. nie zamieszkuje w spornym lokalu nawet wbrew wyrokowi Sądu, egzekucji tego wyroku i zawiadomienia o tym fakcie Prokuratury. Ponieważ ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego, a nie prawnego, a fakt zameldowania w lokalu jest ściśle związany z faktem przybywania w nim i nie jest uzależniony od okazania się tytułem prawnym – to zameldowanie H.G. nie byłoby zgodne z obowiązującym prawem i organ ma podstawy do wymeldowania takiej osoby z miejsca, w którym nie zamieszkuje. Może być zameldowany przy ulicy [...] dopiero wtedy, gdy tam zamieszka na pobyt stały. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H.G. zaskarżył przedmiotową decyzję i zarzucił, iż organy nie rozpatrzyły wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, iż nie opuścił dobrowolnie mieszkania, że został zmuszony do opuszczenia, a wszystkie jego starania o powrót do spornego lokalu nie dały rezultatu, bowiem jego była małżonka nie respektuje wyroku. Dodał także, że ustanowienie kuratora było niewłaściwe, bowiem w tym czasie przed Sądem Rejonowym toczyły się sprawy o eksmisję i o podział majątku co było wiadome i byłej żonie i organowi – dowód karta 4 akt administracyjnych organu II instancji, a tym samym w aktach był wskazany adres do doręczeń, bo w innym przypadku Sąd nie prowadziłby sprawy. Sprawy noszą sygnatury I 1C 673/03 i I 2 Ns 1432/02, a kuratora ustanowiono w 2004r. Zarzucił także, że organy oparły się wyłącznie na twierdzeniach jego żony, a nie wzięły pod uwagę ani dowodów wskazywanych przez skarżącego ani dokumentów, które składał. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przytoczył uzasadnienie w swej treści tożsame z uzasadnieniem decyzji w II instancji. G.G. wniosła o oddalenie skargi i w swym oświadczeniu podała, że skarżący został zameldowany w spornym lokalu po śmierci jej pierwszego męża, a 8 lat temu wyprowadził się dobrowolnie do innej kobiety zabierając ze sobą wszystkie swoje rzeczy. Pokój, który Sąd Apelacyjny przyznał należy do jej syna z pierwszego małżeństwa. Powodem, dla którego wystąpiła o wymeldowanie byłego męża była okoliczność, iż nie zamieszkiwał tam od długiego okresu czasu, a innego miejsca zamieszkiwania ona nie znała. Podała także, że sprawa o podział majątku nie może się do tej pory zakończyć, bowiem skarżący maksymalnie ją przedłuża, a do podziału przedstawia takie rzeczy wspólne jak kalesony, majtki, 1 litr wódki i wino. W jej ocenie decyzje organów są prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, iż przed Sądem Rejonowym sprawa o podział majątku (I 2 Ns 1432/02) między byłymi małżonkami G. nadal jest w toku, a najbliższa rozprawa wyznaczona została na [...].I.2006r., natomiast sprawa o eksmisję H.G. (I 1 C 673/03) została zawieszona w dniu 31.III.2005r. do czasu zakończenia postępowania o podział majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 2001r. Dz. U. Nr 87, poz. 960) organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu zobowiązany jest do badania szeregu przesłanek, są to: opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania, nie przebywanie w miejscu stałego pobytu przez co najmniej 6 miesięcy, niemożność ustalenia nowego miejsca pobytu. Utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny (wyrok NSA z 23.IV.2001r. V SA 3169/00). W niniejszej sprawie byli małżonkowie reprezentują skrajnie odmienne poglądy na ten temat, przy czym trafnie skarżący podniósł w swojej skardze, że zarówno organ I jak i II instancji w tej mierze nie poczyniły żadnych ustaleń, poprzestając na badaniu opuszczenia przez H.G. lokalu i upływu czasu. O ile organ I instancji miał utrudnione działanie, bowiem w sprawie występował kurator za nieznanego z miejsca pobytu byłego męża wnioskodawczyni i niemożliwym, było nawet jego przesłuchanie, to organ II instancji mając umocowanie w treści art. 136 i 138 kpa i obecnego w postępowaniu odwołującego się od decyzji H.G. i podnoszącego w swym odwołaniu kwestię braku dobrowolności, ani nie uzupełnił postępowania dowodowego, ani nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania wobec konieczności zbadania okoliczności wyprowadzenia się skarżącego. Skoro G.G. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża winna wykazać, iż opuścił on miejsce stałego pobytu dobrowolnie. Dysponuje dowodami w tym zakresie, bowiem toczyła się sprawa rozwodowa, sąd dopuszczał dowód z przesłuchania stron jako obowiązkowy w procesie o rozwód, a nadto sporządzał uzasadnienie wyroku wobec apelacji pozwanego. W protokole z rozprawy rozwodowej i w uzasadnieniu wyroku znajdują się okoliczności wskazujące na trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, a w tym i opuszczenie miejsca wspólnego zamieszkania małżonków. Tych dokumentów winien organ od wnioskodawczyni domagać się dla wykazania, że nie tylko skarżący opuścił miejsce zamieszkania, ale także, iż uczynił to na trwałe i dobrowolnie. Tym bardziej, iż od opuszczenia mieszkania w 1998r., jak twierdzi wnioskodawczyni, do orzeczenia rozwodu w 2001r. upłynęły 3 lata. Tymczasem skarżący wskazuje, że na skutek apelacji Sąd przyznał mu prawo do korzystania z jednego pokoju we wspólnym mieszkaniu co może oznaczać, iż dobrowolnie nie opuścił mieszkania i chce nadal w nim przebywać. W przeciwnym bowiem razie, gdy jeden z małżonków na trwałe opuścił wspólne mieszkanie i nie rościł sobie praw do niego, sądy rozwodowe nie orzekają o prawie korzystania z mieszkania na czas wspólnego w nim zamieszkiwania po rozwodzie. Na to wskazuje także wytoczenie powództwa o eksmisję przez wnioskodawczynię, bo skoro nie mieszka w lokalu od 8 lat jak twierdzi i zabrał wszystkie swoje rzeczy, to niecelowe jest powództwo o eksmisję wobec braku substratu żądania. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest także okoliczność, iż skarżący podejmował działania zmierzające do wyegzekwowania wyroku rozwodowego co do prawa korzystania z mieszkania. Należy zatem stwierdzić, iż organy administracji publicznej przy orzekaniu w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a to art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, bowiem nie zebrały i nie rozpatrzyły całego dostępnego i naprowadzanego przez strony materiału dowodowego, a tym samym uzasadnienie decyzji Wojewody nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, a którym odmówił wiarygodności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd tez z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...]. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.