I SA/Go 1283/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj oraz od lipca do grudnia 2000r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 5115 zł (pięć tysięcy sto piętnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej J.O. – jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowo – Usługowego "Z" Sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj oraz od lipca do grudnia 2000 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] marca 2002 r. ogłosił upadłość PP-H-U "Z". Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego dokonał zgłoszenia wierzytelności na dzień ogłoszenia upadłości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz od towarów i usług. Uzyskane w wyniku likwidacji majątku dłużników środki pozwoliły na zaspokojenie w części jedynie należności pierwszej kategorii (wierzytelności organu podatkowego należą do kategorii III). Wobec braku zaspokojenia zaległości podatkowych w postępowaniu upadłościowym organ I instancji postanowieniem z [...] czerwca 2005 r. wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej J.O., jako członka (byłego) zarządu PPHU "Z". W ocenie organu I instancji sam fakt ogłoszenia upadłości nie oznacza, że wniosek o jej ogłoszenie został złożony we właściwym czasie, a z ustaleń organu podatkowego wynika, że nie zaistniały okoliczności uwalniające stronę od odpowiedzialności podatkowej. Organ podatkowy dokonał ustaleń, kiedy zaistniały przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Ustaleń tych dokonano na podstawie bilansu Spółki sporządzonego na dzień 30 listopada 20 listopada 2000 r. i 31 grudnia 2000 r. rachunku zysków i strat za okres od 1 listopada 1999 r. do 30 listopada 2000 r. oraz od 1 listopada 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz sprawozdania z przepływu środków pieniężnych. Z analizy powyższych dokumentów wynikało, że na dzień 30 listopada 2000 r. aktywa Spółki wynosiły 197.620,40 zł., należności i roszczenia 46.046,06 zł., a zobowiązania wynosiły 591.745,13 zł. (trzykrotnie przekraczając wartość majątku), powstała strata wynosiła 1.226.317,13 zł. Pozostałe wskaźniki jak wskaźnik płynności, zyskowności sprzedaży, zyskowności majątku obrazowały bardzo negatywny stan finansowy Spółki. Kapitał Spółki wynosił 4.000,00 zł. dlatego od początku Spółka nie płaciła w terminie zobowiązań. Słuchani na wniosek strony skarżącej świadkowie zgodni byli, że sytuacja finansowa Spółki była zła, ale uważali, ze z uwagi na portfel zamówień nie było podstaw do ogłoszenia upadłości. Organ podatkowy odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów w sprawie określenia, czy w 2000 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, uznając że okoliczności te stwierdzone zostały dokumentami finansowymi Spółki znajdującymi się w aktach sprawy. W ocenie organu I instancji właściwym czasem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości był koniec 2000 r. Organ podatkowy nie uwzględnił również wniosku o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów finansowych za 2000 r., ponieważ z wniosku wynikało, że skarżący zamierzał przedłożyć zestawienie obrotów i sald oraz historię rachunku bankowego, a okoliczności te udowodnione zostały w wystarczający sposób innymi dowodami. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o: -uchyleniu postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów w sprawie określenia czy w 2000 r. zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości "Z" Sp. z o.o. oraz postanowienia w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentów finansowych Spółki; - dopuszczenie w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej dowodu z dokumentów finansowych Spółki oraz dowodu z opinii biegłego; - dopuszczenie dowodu z akt upadłościowych PPHU "Z" Sp. z o.o. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 180 § 1, 181, 187, 191 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej przez uniemożliwienie podatnikowi wykazania przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności w ten sposób, że odmówiono dopuszczenia dowodów z akt finansowych Spółki, z akt upadłościowych oraz z opinii biegłego i oparcia się przy wydaniu decyzji jedynie na dokumencie finansowym ogólnym, jakim jest bilans i rachunek zysków i strat. Skarżący wskazał nadto na naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, ze podatnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów na okoliczność zaistnienia przesłanek ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego w 2000 r. Skarżący pismem z 30 stycznia 2006 r. doprecyzował wniosek z 24 listopada 2006 r. w zakresie dopuszczenia dowodu z akt upadłościowych oraz dokumentów finansowych Spółki "Z", wskazując na trudności w ustaleniu gdzie te dokumenty się znajdują. Na tę okoliczność skarżący wniósł o przesłuchanie D.P. syndyka, który mógł posiadać wiedzę na temat tego gdzie znajdują się dokumenty zlikwidowanej Spółki. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania byłego syndyka. Pismem z 24 lutego 2006 r. skarżący przedłożył część akt upadłościowych, wskazując, że przedłożone dokumenty potwierdzają, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji prezesa nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...] lipca 2006 r. uchylił decyzję organu I instancji w części orzekającej odpowiedzialność skarżącego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji i nie dopatrzył się uchybień w jego postępowaniu w zakresie podnoszonym przez skarżącego. Uzasadniając potrzebę uchylenia decyzji w części ustalenia odpowiedzialności za grudzień 2000 r. organ II instancji stwierdził, że skarżący był członkiem zarządu do 31 grudnia 2000 r., natomiast termin płatności podatku (VAT) upłynął 25 stycznia 2001 r. w związku z czym nie można było obciążyć skarżącego za zaległości z tego tytułu. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej decyzję organu I instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: - naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podatnik nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "Z"; - naruszenie art. 180 § 1, 181, 187, 122 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykazania przesłanek zwalniających z odpowiedzialności – odmówienie dopuszczenia dowodów z opinii biegłego, dowodów z rachunków bankowych Spółki oraz świadka – byłego syndyka Spółki "Z"; - naruszenie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podatnik sprawował funkcję prezesa zarządu Spółki "Z" po dniu 18 grudnia 2000 r.; - naruszenie art. 229 Ordynacji podatkowej; - naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że zebrany materiał dowodowy przemawia za tym, iż nie istnieją przesłanki do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności; - naruszenie art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe – poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że w grudniu 2000 r. wystąpiły przesłanki pozytywne do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki ‘Z". W uzasadnieniu skarżący wskazał na argumentację podnoszoną już w toku postępowania oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dyrektor Izby skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazał się zasadna. Zgodnie z art. 21 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy. Stosownie natomiast do art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko Spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Taka konstrukcja przepisu umożliwia zwolnienie się osoby trzeciej z odpowiedzialności, jeżeli wykaże ona m.in. że w okresie, w którym była członkiem zarządu nie zaszły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tym też zakresie osoba trzecia w rozumieniu Ordynacji podatkowej posiada inicjatywę dowodową. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe obowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Prawidłowe wyjaśnienia stanu faktycznego jest niezbędną przesłanką, która umożliwia następnie prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania, zarówno przed organem I i II instancji wskazywał i wnosił o przeprowadzenie szeregu dowodów, które w jego przekonaniu wskazują, że w okresie w którym był on członkiem zarządu nie zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości Spółki. W ocenie skarżącego w celu należytego wyjaśnienia stanu faktycznego należało przeprowadzić m. in. dowód z dokumentów finansowych Spółki za 2000 r., dowód z przesłuchania byłego syndyka na okoliczność ustalenia, gdzie znajdują się dokumenty finansowo – księgowe za 2000 r. oraz dowód z opinii biegłego w celu określenia czy w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego wnioski dowodowe były zasadne, a ich przeprowadzenie umożliwiłoby prawidłowe określenie stanu faktycznego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten koresponduje z przepisem art. 188 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba ze okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności są istotne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzenie wnioskowanych dowodów może mieć kluczowe znaczenie dla skarżącego w zakresie jego odpowiedzialności. Skarżący wykazywał w toku postępowania dużą inicjatywę dowodową wskazując również na przeszkody jakie napotkał w zakresie niektórych środków dowodowych (ustalenie miejsca przechowywania dokumentów finansowo – księgowych za 2000 r.). Ta okoliczność mogła być wyjaśniona w oparciu o wyjaśnienia byłego syndyka jednak organ podatkowy odmówił przeprowadzenia tego dowodu. Sąd zwraca również uwagę, że organy podatkowe po zgromadzeniu całości materiału dowodowego również w zakresie dokumentacji finansowo - księgowej powinny rozważyć możliwość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w zakresie istnienia w 2000 r. przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki. W ocenie Sądu zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi czy przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki zaistniały w okresie 2000 r., a jeżeli tak to kiedy. Wbrew twierdzeniom organów podatkowych .słuchani w toku postępowania świadkowie wskazywali co prawda na trudną sytuację finansową Spółki, ale uważali że nie było podstaw do ogłoszenia jej upadłości. W takiej sytuacji w sprawie może zachodzić potrzeba powołania biegłego, który na podstawie dokumentów finansowo – księgowych ustali czy, a jeżeli tak to kiedy ziściły się przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. Podkreślić również należy, że organ podatkowy zobowiązany będzie do wyjaśnienia w jakim okresie skarżący był członkiem zarządu i tym samym za jaki okres można mu ewentualnie przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki. Skarżący podniósł bowiem, że był członkiem zarządu do 18 grudnia 2000 r. Reasumując podkreślić należy, że trafne okazały się zarzuty skarżącego, iż odmowa przeprowadzenia przez organy podatkowe wskazanych dowodów, spowodowała uniemożliwienie skarżącemu wykazania, że w okresie kiedy był on członkiem zarządu nie zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 wskazanej ustawy Sąd orzekł, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a na podstawie art. 200 ustawy orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. |Asesor WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA | |Barbara Rennert |Jacek Niedzielski |Joanna Wierchowicz |