I SA/Wa 101/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] września 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania D. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Prezydent Miasta Z. odmówił D. K. przyznania zasiłku rodzinnego na syna [...]. W lakonicznym uzasadnieniu organ stwierdził, że D. K. przekroczyła o [...] zł, określone w ustawie z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) kryterium dochodowe wynoszące 504 zł. Od powyższej decyzji D. K. wniosła odwołanie, wskazując że jej dochód nie przekracza kwoty 504 zł miesięcznie i znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymało w mocy decyzje o odmowie przyznania zasiłku. W uzasadnieniu decyzji organ przytaczając obszernie treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdził, że dochód w rodzinie D. K. został obliczony w sposób prawidłowy. Natomiast ciężka sytuacja rodzinna nie daje samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia rodzinnego. Ponadto na marginesie swoich rozważań organ drugiej instancji stwierdził, że uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta Z. nie spełnia przesłanek określonych w art. 107 § 3 Kpa. Powyższą decyzję E. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazała na swoją ciężką sytuację życiową i niemożliwość podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że w 2006 r. jej zarobki były istotnie niższe niż 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast art. 5 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dodatki do zasiłków przysługują w razie spełnienia określonych w ustawie przesłanek jedynie, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego. Rozpatrując więc wniosek skarżącej, w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, czy spełnione zostały kryteria dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej, opierając się na zaświadczeniu o dochodzie wydanym w dniu [...] lipca 2006 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. Ponieważ miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, a więc przekroczył kwotę określoną w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy (to jest 504 zł) zasadnie przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Jednak organy obu instancji w ogóle nie wzięły pod uwagę treści art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z zawartą tam regulacją, w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Użyte w tym przepisie pojęcie "dochód rodziny" musi być rozumiane jako przeciętny miesięczny łączny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Pojecie to nie może być bowiem interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. Za celowością takiej interpretacji przemawia umiejscowienie obu unormowań w jednym artykule ustawy regulującym zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a więc wzgląd na wewnętrzną spójność aktu prawnego. Skoro w ust. 3 mowa jest o przypadku, gdy wskazany tam dochód przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien być ustalony w ten sam sposób jak przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Skoro w przedmiotowej sprawie dochód rodziny przekroczył kwotę 504 zł o [...] zł a więc o mniej niż wynosi najniższy zasiek, to tym samym obowiązkiem organów była ocena wniosku D. K. przez pryzmat art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle tego przepisy zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, co nie może być utożsamiane z faktycznym pobieraniem w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego. Powołany przepis takiego warunku nie przewiduje. Pobierać świadczenie i mieć do niego prawo to nie są tożsame sytuacje. Świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale dopuszczalna jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta, np. z tego powodu, że nie wie o danym uprawnieniu. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń przyznawanych na wniosek o wypłatę dodatku mieszkaniowego lub jak w tym przypadku o zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, do których prawo - zgodnie z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych – jest ustalane na podstawie wniosku osoby uprawnionej. Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny uwzględnić powyższe wytyczne i ustalić w sposób wskazany w wyroku dochód rodziny skarżącej na użytek regulacji zawartej w art. 5 ust. 3 ustawy, a następnie rozstrzygnąć wniosek w zakresie każdego z dochodzonych świadczeń. Należy ponadto wyeliminować uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzonym przez organ odwoławczy. Z podniesionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.