I OZ 185/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1552/06 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.T.C. sp. z o.o. z siedzibą W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 30 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia 31.03.2006 r. nakazującą P.T.C. sp. z o.o. udostępnienie Komendantowi Straży Miejskiej w W. danych osobowych jednego z abonentów w zakresie imienia, nazwiska oraz adresu zamieszkania. Sąd podkreślił, iż uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazano, że udostępnienie danych osobowych ma nieodwracalny charakter i chociaż organ mógłby nakazać straży miejskiej usunięcie danych przekazanych przez P.T.C. sp. z o.o., to wątpliwe jest, czy takie działanie umożliwiłby unicestwienie skutków czynności proceduralnych podjętych przez straż wobec osób, których dane zostałyby ujawnione. Sąd przywołał także treść odpowiedzi na skargę, udzielonej przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, który podniósł, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazano, iż jej wykonanie mogłoby spowodować skutki trudne do odwrócenia dla Spółki, powołano też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.12.2005 r. sygn. akt i OZ 1477/05, w którym wskazano, że niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia sutków ma zagrażać skarżącemu, a nie osobom trzecim. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek strony uznał, że kierując się literalnym brzmieniem powołanego przepisu art. 61 § 3 cyt. ustawy, a także celem jaki spełniać ma instytucja wstrzymania wykonania decyzji należy stanąć na stanowisku, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie musi dotyczyć skarżącego -jedynej strony postępowania sądowoadministracyjnego legitymowanej do złożenia wniosku w trybie art. 61 § 3. Na poparcie powołanego stanowiska Sąd zwrócił uwagę, że w zakresie instytucji wstrzymania wykonania decyzji ustawodawca dokonał zmiany w stosunku do stanu prawnego obowiązującego przed przeprowadzoną w 2004 r. reformą sądownictwa administracyjnego. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymywało wykonania aktu lub zawieszenia czynności, jednakże Sąd mógł na wniosek strony lub z urzędu wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania tego aktu lub zawieszeniu czynności, zwłaszcza jeżeli zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, natomiast w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odebrano sądowi prawo samodzielnego wstrzymania wykonania decyzji, wskazując jednocześnie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków jako konieczne przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego to, że ustawodawca odstąpił od określenia podmiotu, którego miałyby dotknąć negatywne skutki wykonania decyzji prowadzi do domniemania, iż rezygnacja z tego ograniczenia jest celowa, w ten sposób bowiem, przy jednoczesnym odebraniu sądowi orzekającemu kompetencji do wstrzymania wykonania decyzji z urzędu, rozszerzono zakres możliwego zastosowania art. 61 § 3 cyt. ustawy do szerokiego kręgu podmiotów objętych ochroną tymczasową. Odnosząc się do przedmiotowego wniosku Sąd podkreślił, iż ewentualne orzeczenie sądu administracyjnego stwierdzające niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji spowoduje, że skarżąca spółka nie będzie zobowiązana do udostępnienia danych osobowych swojego abonenta. Jednakże uprzednie wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do takiej sytuacji, że ustalenie przez sąd administracyjny jej niezgodności z prawem i pozbawienie bytu prawnego wywoła konsekwencje jedynie w sferze prawnej, oderwanej od sfery faktycznej, w której zaistniały nieodwracalne skutki. Orzeczenie takie nie uchroni podmiotu, którego dane osobowe zostały udostępnione, przed negatywnymi skutkami nielegalnej decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, bowiem udostępnienie imienia, nazwiska oraz adresu zamieszkania abonenta spowoduje przeprowadzenie przez komendanta straży miejskiej czynności procesowych wobec domniemanego sprawcy wykroczenia. Zdaniem Sadu już sam fakt ewentualnego wejścia komendanta w posiadanie danych osobowych abonenta należy uznać za wypełnienie dyspozycji art. 61 § 3 cyt. ustawy. Nawet bowiem późniejsze nakazanie komendantowi usunięcia danych przekazanych przez operatora nie zniweczyłoby skutku w postaci faktycznego stanu wiedzy o nich. Sąd I instancji stanąć na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie, to ochrona interesu podmiotu, którego dane osobowe mają być udostępnione, będzie przesłanką zastosowania na wniosek skarżącego, ochrony tymczasowej przewidzianej przez art. 61 § 3 cyt. ustawy. W zażaleniu na to postanowienie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, iż pełnomocnik P.T.C. sp. z o.o., występując z wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie wykazał ani nie uprawdopodobnił, iż jej wykonanie doprowadzi do zaistnienia jednej z przesłanek wstrzymania decyzji z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ograniczając się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że udostępnienie danych osobowych ma charakter nieodwracalny. Organ podkreślił, iż wobec tak uzasadnionego wniosku to sam Sąd w postanowieniu o wstrzymaniu przedmiotowej decyzji dokonał ustaleń i analizy okoliczności uzasadniających zastosowanie w niniejszej sprawie art. 61 § 3 powołanej ustawy Zgodnie natomiast z wskazanym przepisem to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wykonania decyzji organu. Organ dodał także, że w przedmiotowej sprawie przesłanki zastosowania wspomnianego art. 61 § 3 nie dotyczą skarżącego lecz podmiotu trzeciego i powołał się na treść w postanowienia z dnia 30.11.2004 r. sygn. akt GZ 120/04, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że powodem wstrzymania wykonania aktu może być prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącemu niepowetowanej szkody na skutek wykonania aktu, który następnie przez tenże sąd zostałby wzruszony w wyniku uwzględnienia skargi. Ponadto przywołano treść postanowienia z dnia 21.12.2005 r. sygn. akt I OZ 1477/05, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać skarżącemu, nie zaś osobom trzecim i w żadnym razie niebezpieczeństwa, w rozumieniu wskazanego art. 61 § 3 nie można uzasadniać obawą przed grożącą innym osobom odpowiedzialnością za popełnione wykroczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewiduje możliwość wstrzymania na wniosek strony zaskarżonego aktu lub decyzji, jeżeli jego wykonanie mogłoby spowodować powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem wykazanie takiego niebezpieczeństwa spoczywa na stronie, która domaga się wstrzymania. P.T.C. sp. z o.o., wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jako przesłanki dla uwzględnienia jej wniosku powołała fakt, że udostępnienie danych osobowych ma nieodwracalny charakter i chociaż organ mógłby nakazać straży miejskiej usunięcie danych przekazanych przez P.T.C. sp. z o.o., to wątpliwe jest, czy takie działanie umożliwiłby unicestwienie skutków czynności proceduralnych podjętych przez straż wobec osób, których dane zostałyby ujawnione. Takie uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przesłanki dla jego uwzględnienia. Szczególnie wobec faktu, iż – wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać skarżącemu, a nie osobie trzeciej, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Sąd I instancji słusznie zauważył, iż w z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.) widniał zapis, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe było zarówno na wniosek wniesiony przez skarżącego jak również Sąd mógł działać z urzędu, jeżeli zachodziły ku temu przesłanki. Przepis ten wskazywał wyraźnie, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu możliwe było jedynie wówczas, gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków groziło stronie skarżącej. W art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca zrezygnował z zapisu o zaistnieniu niebezpieczeństwa dla skarżącego, jednakże nie można uznać, iż ochronę tymczasową udzielaną na podstawie tego przepisu można zastosować wobec szerszego kręgu podmiotów. Wnioskodawcą może być bowiem jedynie skarżący i okoliczności będące ewentualną przesłanką dla uwzględnienia wniosku muszą dotyczyć go bezpośrednio. Za nieuzasadniony uznać należy pogląd, jakoby niebezpieczeństwo o jakim mowa w art. 61 § 3 stanowiło przesłankę dla uwzględnienia wniosku jeżeli odnosi się ono do osób trzecich, nie będących nawet uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Pogląd ten, wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postanowieniu z dnia 21.12.2005 r. sygn. akt I OZ 1477/05, podzielany jest w pełni przez Sąd orzekający w sprawie niniejszej. Stwierdzić zatem należy, iż zażalenie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych posiada usprawiedliwione podstawy, zaś zaskarżone postanowienie, jako naruszające art. 61 § 3 powołanej ustawy, podlega uchyleniu. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.