I SA/Wr 1509/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Protokolant Edyta Luniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 1140/02 postanawia: odrzucić skargę o wznowienie. Skarżący J. W. w dniu [...] (data nadania w placówce pocztowej) złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie z jego skargi, prowadzonej pod sygnaturą I SA/Wr 1140/02 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 1999 r., którym to wyrokiem Sąd uchylił decyzje organów podatkowych I i II instancji. W skardze o wznowienie J. W. podniósł, iż obecny na rozprawie, reprezentujący go doradca podatkowy nie został pouczony o skutkach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania sądowego w terminie do zamknięcia rozprawy, tak jak tego wymagał art. 210 § 1 zd. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie przez Sąd obowiązku pouczenia pełnomocnika - doradcy podatkowego spowodowało, że wniosek taki nie został zgłoszony, co z kolei skutkowało brak rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów. Zdaniem skarżącego w ten sposób, czyli na skutek naruszenia przepisów prawa, strona pozbawiona została możliwości działania, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania. Uzasadniając zachowanie terminu do złożenia skargi o wznowienie J. W. stwierdził, że o tym, iż sąd administracyjny orzeka o zwrocie kosztów postępowania sądowego na wniosek złożony najpóźniej przed zamknięciem rozprawy, dowiedział się dopiero z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...], odrzucającego wniosek o uzupełnienie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie podlegała odrzuceniu. Według art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przyjmuje się powszechnie, że instytucja wznowienia postępowania, jako dotycząca orzeczeń prawomocnych, ma charakter wyjątkowy (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, Sygn. akt I SA/Wr 1509/04 M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004 r., s. 337), co nakazuje ścisłą interpretację przepisów w tym zakresie, ale przede wszystkim oznacza ograniczony zakres jej zastosowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że wznowienie może dotyczyć tylko takich postępowań, które zostały zakończone prawomocnymi orzeczeniami. Chodzi zatem o orzeczenia nie tylko prawomocne, ale takie które mają charakter orzeczeń kończących postępowanie. Wznowienie postępowania nie może mieć zatem zastosowania do postanowień o charakterze procesowym, które nie kończą postępowania. Zaliczyć tu należy między innymi postanowienie rozstrzygające o zwrocie kosztów postępowania sądowego. Jakkolwiek rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów umieszcza się w niektórych orzeczeniach kończących postępowanie, to jest głównie w wyroku uwzględniającym skargę (art. 209 p.p.s.a.), to ma ono charakter odrębnego postanowienia. Powoduje to między innymi ten skutek, że podlega ono (rozstrzygnięcie o kosztach) zażaleniu, jeżeli nie jest wnoszona od orzeczenia skarga kasacyjna (art. 154 § 1 pkt 9 p.p.s.a.). Wypływa z tego wniosek, że postanowienie o zwrocie kosztów postępowania sądowego nie jest orzeczeniem przeciwko któremu można skierować skargę o wznowienie postępowania, pomimo, że może być ono zamieszczone w orzeczeniu kończącym postępowanie. Skoro zatem skarga o wznowienie nie jest dopuszczalna przeciwko postanowieniu w przedmiocie kosztów, to tym bardziej za jej pomocą nie można dochodzić wydania takiego postanowienia. Formalnie jednak J. W. wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 2004 r., jako ten przeciwko któremu wymierzona jest jego skarga o wznowienie. Dlatego też mając na uwadze, że podstawę wznowienia skarżący upatrywał w nieważności postępowania, należało rozważyć dalsze przesłanki, warunkujące rozpoznanie jego wniosku. Obok bowiem ogólnych warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania (orzeczenie prawomocne, kończące postępowanie w sprawie) dla jej skuteczności w zakresie wznowienia wymagane jest zrealizowanie innych jeszcze warunków, to jest oparcie skargi na ustawowych podstawach wznowienia oraz spełnienie przesłanek co do samej skargi, a w tym zachowanie terminu do jej wniesienia. Stosownie do art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej Sygn. akt I SA/Wr 1509/04 organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponieważ J. W. oparł skargę o wznowienie na podstawie, której treścią jest pozbawienie możności działania strony na skutek naruszenia prawa, to biorąc pod uwagę, iż w istocie chodzi tu o zarzut pozbawienia możności działania pełnomocnika, który uczestniczył w rozprawie, to termin w jakim skarżący mógł żądać wznowienia postępowania liczony być powinien od dnia, w którym o treści orzeczenia dowiedział się ów pełnomocnik. Z akt sprawy sądowej wynika, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został pełnomocnikowi doręczony w dniu [...]r., a zatem trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. upływał w dniu [...]r. o godzinie 24.00. Wobec zatem złożenia skargi w dniu [...]. należało uznać, że skarżący J.W. zmieścił się w przepisanym terminie. Przed chwilą zaznaczono, że do warunków dopuszczalności skargi o wznowienie należy jej oparcie na ustawowych podstawach wznowienia. Chodzi przy tym nie tylko o wskazanie właściwych podstaw w treści skargi, ale również ich rzeczywiste występowanie. Należy przypomnieć, że J. W. zarzucał nieważność postępowania wywołaną pozbawieniem go, w następstwie naruszenia przepisów, możności działania. Wyjaśnił dalej, że z powodu zaniechania ze strony Sądu pouczenia o skutkach niezłożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy, żądanie takie nie zostało zgłoszone. Trzeba przeto stwierdzić, że rację ma skarżący gdy twierdzi, że Sąd pouczyć powinien w powyższym zakresie stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego oraz że obowiązek ten dotyczy także pełnomocnika strony niebędącego adwokatem lub radcą prawnym. Jednakże brak pouczenia z naruszeniem art. 210 § 1 zd. 2 p.p.s.a. nie pozbawiło pełnomocnika (a przez to strony) możności działania, to jest możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Obecny na rozprawie pełnomocnik mógł dokonywać wszelkich czynności dostępnych według stanu sprawy. Przypomnieć należy to co na wstępie zostało powiedziane, że wznowienie postępowania może dotyczyć tylko orzeczeń kończących postępowanie w sprawie, a zatem konsekwentnie należałoby przyjąć, iż podstawę wznowienia mogła stanowić, wywołana bezprawiem, taka tylko sytuacja, w której strona (jej przedstawiciel) nie mogli dokonywać czynności procesowych w zakresie potrzebnym do rozstrzygnięcia o legalności zaskarżonych uprzednio decyzji administracyjnych, które to rozstrzygnięcie kończyło postępowanie w sprawie. Wobec stwierdzenia braku takiej niemożności działania uznać przeto należało, iż wbrew twierdzeniom skargi o wznowienie, powołana przez J. W. podstawa wznowienia postępowania w rzeczywistości nie wystąpiła, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi na podstawie art. 281 p.p.s.a.