II SA/Gd 237/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D. i M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 stycznia 2003r., nr [[...]] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 listopada 2002 r. nr [[...]], działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1998 r. Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2000 r. Nr 106 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nakazał M. i J. D. rozbiórkę wiatrołapu wybudowanego bez pozwolenia na budowę dla potrzeb lokalu mieszkalnego nr [[...]] w budynku mieszkalnym nr [[...]] w L. W. gm. M. na działce nr [[...]], zlokalizowanego na stropie istniejących piwnic. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie dokonanych w dniu 29 października 2002 r. oględzin oraz w oparciu o zgromadzone dokumenty i oświadczenia stron ustalono, iż M. i J. D. w miesiącach letnich 2002 r., dla potrzeb stanowiącego ich własność lokalu mieszkalnego nr [[...]] znajdującego się w opisanym wyżej budynku, wykonali wiatrołap - werandę wejściową o pow. zabudowy 9,37 m2. Wiatrołap ten zrealizowano na stropie istniejących pomieszczeń piwnicznych, stanowiącym taras dla budynku. W czasie oględzin stwierdzono, że w/w wiatrołap ma konstrukcję szkieletową drewnianą, z zewnątrz pokryty jest okładziną siding a od wewnątrz - płytami kartonowo-gipsowymi. Pomieszczenie to ocieplone jest wełną mineralną a dach o konstrukcji drewnianej pokryty jest płytami falistymi z tworzywa sztucznego. Organ I instancji ustalił, że inwestorzy nie występowali do organu administracji architektoniczno-budowlanej z wnioskiem o pozwolenie na budowę i w zaistniałej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobligowany treścią art. 48 ustawy Prawo budowlane, celem zlikwidowania skutków samowoli budowlanej l nakazał inwestorom dokonanie rozbiórki opisanej wyżej werandy wejściowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. D., który wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazywał, że wykonany bez stosownego pozwolenia na budowę wiatrołap jest niezbędny dla prawidłowego użytkowania lokalu mieszkalnego nr [[...]], którego jest właścicielem. Ponadto odwołujący twierdził, że wiatołap nie stanowi żadnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia a na jego budowę uzyskał zgodę sąsiadów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. nr [[...]] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy wiatrołap, jako element techniczno-użytkowy budynku mieszkalnego, zgodnie z art. 3 ustawy Prawo budowlane, jest częścią obiektu budowlanego, a w myśl art. 28 cytowanej ustawy - budowa obiektu budowlanego wymaga pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia na budowę narusza art. 28 cyt. ustawy i obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania sankcji z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że po stwierdzeniu samowoli budowlanej ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie przewiduje możliwości zalegalizowania istniejącego stanu i wydanie nakazu rozbiórki jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od uznaniowości organu orzekającego w sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. i M. D. ponowili zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazując ponadto na swoją ciężką sytuację materialną i brak wiedzy dotyczącej konieczności uzyskania pozwolenia na budowę dla wykonanych przez siebie robót budowlanych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga J. i M. D. nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy budową jest zarówno wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, jak i jego odbudowa, rozbudowa, nadbudowa oraz przebudowa. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie uzyskali wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 50 i 51 ustawy. Przepisy te stosuje się bowiem do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 48. Ponieważ przepisy prawa budowlanego nie wyjaśniają co należy rozumieć przez "część" obiektu budowlanego, tj. tę część jego substancji, która została wybudowana samowolnie bez względu na jej konstrukcyjne powiązanie z dawną substancją obiektu, czy też część dającą się fizycznie oddzielić bez znacznego uszkodzenia pierwotnej części obiektu - a w świetle art. 48 rozbiórce podlega każdy budynek lub jego część wykonana bez wymaganego pozwolenia, to przyjąć należy, że od tego rygoru nie można odstąpić w żadnym przypadku, chyba że samowolna budowa nie będzie dostrzeżona przez okres pięciu lat (art. 49) Skarżący nie kwestionują ustaleń organu w przedmiocie zrealizowania rozbudowy obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej. Przez pozwolenie na budowę w rozumieniu art. 48 cyt. ustawy należy rozumieć ostateczną decyzję administracyjną zawierającą takie pozwolenie (art. 28 ustawy). Pozwolenia na budowę nie może zastąpić zgoda właściciela, współwłaściciela, sąsiada czy zarządcy na wykonanie robót budowlanych. W odczuciu skarżących postępowanie organów administracyjnych może być odebrane jako bardzo formalne w tym znaczeniu, że jedynym powodem nakazania rozbiórki było niedopełnienie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym wskazać należy, że możliwość podobnie "formalnego" zastosowania art. 48 Prawa budowlanego była przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego przy okazji rozstrzygania o konstytucyjności tego przepisu. Trybunał Konstytucyjny, mając na uwadze m. in. możliwość powstania sytuacji, w której inwestor realizujący samowolnie obiekt budowlany, spełniał będzie wszystkie przesłanki uzyskania pozwolenia na budowę, ale pozwolenia takiego nie uzyska, stwierdził wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r. w sprawie o sygnaturze P 2/98, iż art. 48 Prawa budowlanego jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (OTK Nr 1 z 1999 r., poz. 2). Wskazany wyrok nie był jedyną wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego na temat zgodności art. 48 z Konstytucją (por. wyrok z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie o sygnaturze SK 2/01 OTK-A 2002/2/15). Również brak znajomości przepisów prawa i domniemanie działania zgodnie z prawem, czym tłumaczą się skarżący, nie może być usprawiedliwieniem zaistniałej sytuacji. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.