II GSK 245/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-12-13

Skład orzekający: Edward Kierejczyk, Jacek Chlebny, Krystyna Anna Stec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obecność rolnika lub jego przedstawiciela podczas kontroli na miejscu jest obligatoryjna dla przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a brak tej obecności jest równoznaczny z uniemożliwieniem kontroli?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skuteczna kontrola na miejscu, mająca na celu przyznanie płatności ONW, wymaga możliwości zadawania pytań producentowi rolnemu lub jego przedstawicielowi. Nieobecność uprzedzonego o kontroli rolnika lub jego przedstawiciela, który nie posiadał ważnego pełnomocnictwa, jest równoznaczna z uniemożliwieniem przeprowadzenia kontroli w zakresie płatności ONW, co uzasadnia odmowę przyznania tych płatności na podstawie art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Sąd uznał również, że obecność podczas kontroli i udzielanie wyjaśnień nie stanowi "podania" w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., co wyklucza zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. w zakresie wezwania do uzupełnienia braku formalnego pełnomocnictwa.
Stan faktyczny
A. W. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności ONW, uznając, że wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu, zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 726/2004. A. W. odwołał się, twierdząc, że o kontroli został poinformowany telefonicznie dzień wcześniej i uzgodnił udział swojego doradcy, inż. A. S., który posiadał jego upoważnienie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał decyzję w mocy, stwierdzając brak stosownego pełnomocnictwa u A. S. oraz brak możliwości uwzględnienia jego wyjaśnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że nieobecność rolnika lub jego przedstawiciela uniemożliwia kontrolę. A. W. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od A. W. na rzecz Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. kwotę 197 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędziowie Jacek Chlebny NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 745/06 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. W. na rzecz Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. kwotę 197 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt siedem ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 745/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. A. W. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zgłosił trzy działki: działkę A o pow. 58,65 ha jako "ugór czarny", działkę B o pow. 50 ha jako "gryka" oraz działkę C o pow. 12,66 ha jako "łąki". Kierownik Biura Powiatowego AR i MR dla powiatu k. i miasta K. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. Organ I instancji uznał bowiem, że producent uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu w zakresie ONW, a zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 726/2004 wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy są odrzucane jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli. W odwołaniu A. W. przeczył, aby odmówił kontroli; twierdził, iż o kontroli poinformowano go telefonicznie dzień wcześniej, wyjaśniał wówczas, że z uwagi na wcześniej ustalone spotkania nie może być obecny, uzgodnił jednak z kontrolerem, że w kontroli weźmie udział inż. rolnik A. S. - jego doradca, kompetentny do udzielenia wyjaśnień i odpowiedzi na pytania związane z prowadzoną na kontrolowanej nieruchomości działalnością. Twierdził też, że A. S. posiadał jego pisemne upoważnienie do uczestnictwa w kontroli i faktycznie uczestniczył w niej, udzielał odpowiedzi na zadawane pytania. Na poparcie swych twierdzeń odwołujący się wnioskował o sprawdzenie bilingów rozmów z telefonów kontrolerów i A. S. A. W. zarzucał nadto, że przed wydaniem decyzji nie miał możliwości złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do stawianych mu zarzutów. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego AR i MR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - podzielając stanowisko, że odmowa przyznania wnioskowanej płatności znajduje oparcie w art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 726/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że w oparciu o art. 33 § 2 i 3 k.p.a. pełnomocnictwo do występowania w imieniu wnioskodawcy powinno być zgłoszone do protokołu lub udzielone na piśmie, a występujący w sprawie pełnomocnik winien dołączyć do akt sprawy oryginał bądź urzędowo poświadczony odpis udzielonego pełnomocnictwa. Na podstawie akt sprawy - uzupełnionych w postępowaniu odwoławczym o wyjaśnienia kontrolerów - ustalono, że A. S. nie posiadał stosownego pełnomocnictwa, A. W. nie zgłosił też takiego pełnomocnictwa we wniosku o wpis do rejestru krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Tym samym - jak wywodzono - wyjaśnienia A. S. nie mogły być wzięte pod uwagę w zakresie wniosku o przyznanie płatności ONW. Wyjaśniono też, że kontrola z częściowym udziałem A. S. została przeprowadzona w zakresie przyznania płatności bezpośrednich, co do których obecność wnioskodawcy nie jest wymagana. Organ II instancji przeczył nadto, aby w postępowaniu administracyjnym uchybiono art. 10 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A. W. zarzucił naruszenie art. 23 ust. 2 powoływanego w sprawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - przez błędną wykładnię, że obecność rolnika podczas kontroli jest obligatoryjna, a brak uczestnictwa producenta jest tożsamy z uniemożliwieniem kontroli. W ocenie skarżącego taka wykładnia jest nie do pogodzenia z art. 25 ust. 1 ww. rozporządzenia, według którego zasadą jest, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Z ostrożności procesowej skarżący wskazał też na naruszenie art. 33 k.p.a. przez błędne zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że nie doszło do zgłoszenia pełnomocnika "telefonicznie" do protokołu. Zdaniem skarżącego zachodziła ewentualnie konieczność wezwania go do usunięcia braku formalnego w zakresie czynności ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Skarżący przywołał też art. 103 § 1 Kodeksu cywilnego wywodząc, że ważność czynności pełnomocnika, w przypadku braku umocowania, zależy od potwierdzenia jej przez mocodawcę. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. (Dz. U. UE.L.04.14.18) - stanowiąc, że "wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy, są odrzucane jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu" - nie wyraża wprost, aby obecności rolnika lub jego przedstawiciela w tego rodzaju kontrolach była obowiązkowa. Sąd podniósł jednak, że zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do: 1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc; 2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli; 3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 4) sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli; 5) pobierania próbek do badań. W uzasadnieniu Sąd wyroku przywołał też § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), w którym ustalono zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, których przestrzeganie jest warunkiem przyznania płatności ONW (§ 2 ust.1 pkt 1) i zgodnie z którym "Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej (...) jeżeli w gospodarstwie rolnym są przestrzegane wymagania w zakresie: 1) stosowania nawozów i ich przechowywania, 2) rolniczego wykorzystania ścieków na terenie gospodarstwa rolnego, 3) rolniczego wykorzystania komunalnych osadów ściekowych, 4) stosowania i przechowywania środków ochrony roślin, 5) gospodarki na użytkach zielonych, 6) utrzymywania czystości i porządku w gospodarstwie rolnym, 7) ochrony siedlisk przyrodniczych, 8)ochrony gleb, 9) gospodarki wodnej - określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia". Z przytoczonych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że przeprowadzając kontrole w powyższym zakresie osoby kontrolujące muszą mieć zapewnioną możliwość zadawania pytań producentowi rolnemu lub jego przedstawicielowi, aby kontrola mogła być skutecznie przeprowadzona. Wobec tego producent rolny, który jest zainteresowany uzyskaniem płatności ONW we własnym interesie powinien zadbać, aby kontrolujący mogli skutecznie przeprowadzić kontrolę na miejscu, zatem powinien uczestniczyć w tej kontroli osobiście lub przez upoważnionego przedstawiciela. Zdaniem Sądu I instancji art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 - powołany w zarzutach skargi - oznacza jedynie, że w razie nieuprzedzenia rolnika, w przypadku gdyby jego obecności podczas kontroli była konieczna, kontrola nie może być przeprowadzona, bez negatywnych skutków dla rolnika. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie naruszają prawa zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia, że skarżący - będąc prawidłowo uprzedzony o terminie kontroli a nie uczestnicząc w niej - uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w zakresie płatności ONW. Odnosząc się do kwestii obecności A. S. - określanego przez skarżącego mianem pełnomocnika - Sąd wskazał, że postępowanie dotyczące przyznawania producentom rolnym płatności ze środków Wspólnoty Europejskiej jest bardzo sformalizowane; obowiązują w tym zakresie zarówno szczegółowe unormowania wydawane przez organu WE jak również przepisy krajowe. Podniesiono, że ustanowienie pełnomocnika przez producenta rolnego - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76) podlega obowiązkowi wpisu do krajowej ewidencji, co podkreśla znaczenie formalne takiej czynności. Przepisy określają zarówno formę takiego zgłoszenia jak i termin jego dokonania (art. 7 ust.1 pkt 5, w zw. z art. 11 ust.1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy). Za prawidłowe Sąd I instancji uznał ustalenie, że A. W. nie zgłosił do ewidencji A. S. jako swego pełnomocnika, jak i że w sprawie nie doszło do właściwego zgłoszenia pełnomocnika w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził też, że przywołane w skardze poglądy doktryny i orzecznictwa na tle art. 64 § 2 k.p.a. dotyczą odmiennych sytuacji tj. braków formalnych pism procesowych składanych przez stronę (pełnomocnika) w postępowaniu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. W. - domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm - sformułował zarzut: 1. naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. - w zw. z art. 63, 64 k.p.a. - poprzez przyjęcie, iż organ administracji nie wzywając skarżącego do złożenia pełnomocnictwa udzielonego panu A. S. uchybił przepisom prawa regulującym zasady postępowania; 2. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. - o krajowym systemie ewidencji producentów gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w każdym przypadku ustanowienie pełnomocnika przez producenta rolnego podlega obowiązkowi wpisu do krajowej ewidencji producentów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przytoczył treść art. 63 § 1 k.p.a. i powołując się na poglądy doktryny na tym tle wywiódł, że podaniem - w rozumieniu ww. przepisu - są wszelkiego rodzaju oświadczenia stron oraz innych uczestników postępowania, składane organowi administracji, prowadzącemu postępowanie. Tym samym, w ocenie strony, pod pojęciem podania rozumieć należy także składanie oświadczeń podczas prowadzonej kontroli. Taki wniosek zaś prowadzi do tezy, iż do oświadczeń składnych w zakresie kontroli zastosowanie będzie miał art. 64 § 2 k.p.a., a zatem na organie prowadzącym postępowanie spoczywał obowiązek wystosowania wezwania do usunięcia braku formalnego w zakresie czynności ustanowienia pełnomocnika. Odnośnie drugiego z zarzutów skarżący wyjaśnił, że w jego ocenie obowiązek wpisu ustanowionego pełnomocnika do krajowej ewidencji producentów dotyczy sytuacji udzielania pełnomocnictwa ogólnego, gdy pełnomocnik jest ustanowiony do prowadzenia wszelkich spraw mocodawcy bądź udzielanie pełnomocnictwa szczególnego upoważniającego do prowadzenia konkretnej sprawy. Obowiązek ten nie będzie miał zastosowania, gdy pełnomocnictwo zostało udzielone do poszczególnych czynności np. do uczestnictwa w kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że w świetle przepisów ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym ściśle sformalizowanym. Przede wszystkim - stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na dwojakiego rodzaju podstawach, a to na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytaczając ustawowe podstawy skargi kasacyjnej, strona skarżąca zobligowana jest przy tym nie tylko dokładnie je sprecyzować, ale także uzasadnić, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania również wykazać wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Spełnienie tych wymogów jest niezbędne, bowiem w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozpoznania sprawy jedynie w granicach skargi kasacyjnej. Takie związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż zaskarżony wyrok sądu I instancji kontrolowany może być tylko i wyłącznie pod kątem ustalenia czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej - poza przypadkami nieważności postępowania, której w niniejszej sprawie nie dopatrzono się. Zatem zakres kognicji Sądu rozpoznającego skargę kasacyjną wyznaczają precyzyjnie sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na podstawach, określonych w art. 174 p.p.s.a. i uzasadnione w treści skargi. W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wyraził pogląd, że w świetle uprawnień osób upoważnionych do przeprowadzenia kontroli (określonych w art. 7 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej) oraz uwzględniając zakres kontroli (wynikający z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich) skuteczna kontrola wymaga możliwości zadawania pytań producentowi rolnemu lub jego przedstawicielowi. Z powyższego wywiedziono, że nieobecność uprzedzonego o kontroli producenta lub jego pełnomocnika uniemożliwia przeprowadzenie kontroli i w konsekwencji - w oparciu o art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (zgodnie z którym wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwi przeprowadzenie kontroli) - uzasadniało odmowę przyznania płatności ONW na rok 2005. Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo przyjął przy tym, iż w rozpatrywanej sprawie w kontroli nie uczestniczył ani producent ani jego pełnomocnik, umocowanie którego wynikałoby z wpisu do ewidencji producentów lub który przedstawiłby pełnomocnictwo udzielone mu zgodnie z art. 33 § 2 k.p.a. W skardze kasacyjnej jej autor nie sformułował jednak zarzutu wadliwej wykładni i wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego, wskazanych jako podstawa prawna odmownego załatwienia wniosku o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej jej autor podważał jedynie prawidłowość przyjęcia przez Sąd, że organ administracyjny nie uchybił prawu ustalając, iż w kontroli nie brał udziału pełnomocnik skarżącego. Wobec tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bowiem - wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej - nie można Sądowi I instancji skutecznie zarzucić, że wadliwie nie dopatrzył się naruszenia przez organ art. 63 i 64 k.p.a. Istotnie w myśl art. 63 §1 k.p.a. "Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu". Nie można jednak zgodzić się z tym, by obecności podczas kontroli i ewentualnemu udzielaniu odpowiedzi na pytania osób upoważnionych do przeprowadzenia kontroli można było przypisać charakter "podania" - w rozumieniu przytoczonego art. 63 § 1 k.p.a. - i aby, w konsekwencji, na organie spoczywał obowiązek wystosowania wezwania do usunięcia braku formalnego w zakresie czynności ustanowienia pełnomocnika na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Rozważając tą kwestię wskazać należy, że zgodnie z wymogami dotyczącymi warunków skutecznego działania zastępcy procesowego, w każdym postępowaniu powinien dysponować on umocowaniem do działania w cudzym imieniu oraz działać w granicach tego umocowania. Bez pełnomocnictwa nie można mówić o skutecznym podejmowanych przez niego czynności. Z tego względu pełnomocnik powinien wylegitymować się umocowaniem przy pierwszej czynności procesowej, w której uczestniczy (art. 33 § 3 k.p.a). W ramach czynności procesowych podstawowe znaczenie przypisać należy tzw. "procesowym oświadczeniom woli", stanowiącym sposób wyrażania żądań, zwłaszcza wiążących, co do przedmiotu postępowania i czynności organu prowadzącego postępowanie (wnioski dotyczące zakresu przedmiotu postępowania i treści rozstrzygnięcia, wnioski i specyficzne oświadczenia odnoszące się do przebiegu postępowania głównego jak również postępowań incydentalnych, dyspozycje polegające na rozporządzaniu przedmiotem postępowania oraz wnioski obejmujące zaskarżanie rozstrzygnięć). W skład czynności procesowych, oprócz ww. oświadczeń woli, wchodzą też oświadczenia wiedzy (twierdzenia oraz oświadczenia na twierdzenia organu tak pozytywne, jak i negatywne) i czynności faktyczne (vide: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" - A. Matan i in.; Zakamycze 2005). Nie do wszystkich z ww. czynności procesowych jednakże zastosowanie znajduje art. 64 § 2 k.p.a.. Zwrócenia uwagi wymaga w tym miejscu, że wezwanie - w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a. - do uzupełnienie braków "podania" w rozumienia art. 63 § 1 k.p.a. następuje pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Zatem art. 64 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie tylko do takich czynności pełnomocnika, które podlegały będą rozpoznaniu po uzupełnieniu braku (czyli dotyczy to m.in. tzw. "procesowych oświadczeń woli", stanowiących sposób wyrażania żądań, zwłaszcza wiążących, co do przedmiotu postępowania i czynności organu prowadzącego postępowanie, są to wnioski dotyczące zakresu przedmiotu postępowania i treści rozstrzygnięcia, wnioski i specyficzne oświadczenia odnoszące się do przebiegu postępowania głównego jak również postępowań incydentalnych, dyspozycje polegające na rozporządzaniu przedmiotem postępowania oraz wnioski obejmujące zaskarżanie rozstrzygnięć. Nie można zaś dopuścić do działania pełnomocnika, który nie legitymuje się prawidłowym pełnomocnictwem, jeżeli co do czynności - których dokona nie ma możliwości nadania im ważności "wstecznie". Przepisy k.p.a. - w odróżnieniu od uregulowań dotyczących pełnomocników zawartych w Kodeksie cywilnym - nie przewidują możliwość konwalidowania czynności procesowych podejmowanych przez pełnomocnika nielegitymującego się pełnomocnictwem (art. 103 k.c.). Przepisy k.p.a. nie znają też instytucji tymczasowego dopuszczenia do podjęcia "naglącej czynności procesowej" osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa (jak np. w art. 97 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego czy art. 44 § 1 p.p.s.a.) - która to instytucja wywołuje ten skutek, że czynności podjęte przez osobę działającą bez pełnomocnictwa są tymczasowo ważne, pod warunkiem rozwiązującym, że w zakreślonym terminie zostanie przedłożone pełnomocnictwo lub nastąpi zatwierdzenie przez stronę. Zatem dokonywanie w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika - który nie przedłożył pełnomocnictwa - czynności, które podlegać będą rozpoznaniu po uzupełnieniu braku odróżnić należy od tych czynności, pełnomocnika, które nie mogą być wstecznie uznane z ważne. Do takich czynności należą właśnie czynności faktyczne czy oświadczenia wiedzy i za tego rodzaju czynność uznać należy obecność podczas kontroli, składanie wyjaśnień, udzielanie informacji itp. Odnosząc się do kolejnego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) "Ewidencja producentów zawiera: imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji (...)". Sąd I instancji z powyższego przepisu wywiódł obowiązek wpisu do krajowej ewidencji producentów ustanowionego pełnomocnika. Jednakże - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - Sąd ten nie twierdził, że w postępowaniu dotyczącym przyznawania producentom rolnym płatności ze środków wspólnoty Europejskiej wyłączona jest możliwość udzielania pełnomocnictw do poszczególnych czynności. Nie przesądził też, że jedynym skutecznie umocowanym pełnomocnikiem producenta rolnego może być pełnomocnik wpisany do ewidencji producentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji skontrolował jedynie prawidłowość ustaleń, że A. S. nie był pełnomocnikiem skarżącego ani w oparciu w wpis do ww. ewidencji ani też na podstawie pełnomocnictwa udzielonego zgodnie z art. 33 § 2 k.p.a. W świetle powyższego także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. - o krajowym systemie ewidencji producentów gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie popiera wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Z tych wszystkich względów - działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło