I SA/Wa 1944/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania E. S., J. K. i M. M. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] róg ulicy [...] oznaczonej hipotecznie numerem [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych o numerach [...] z obrębu [...], będących obecnie własnością Skarbu Państwa. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy: Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] róg ulicy [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50. poz.279). Przedwojennymi właścicielami powyższej nieruchomości, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. byli S. i F. małżonkowie S., a ich spadkobiercami, stosownie do złożonych postanowień Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 1983 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] listopada 1960 r. , sygn. akt [...], są E. S. i J. K. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2000 r. rep. A nr [...] spadkobiercy przedwojennych właścicieli sprzedały M. M. udział wynoszący 2/10 części z przysługujących im udziałów w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości. Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę W. w dniu [...] listopada 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2001 r. M. M. w imieniu własnym oraz E. S. i J. K, jako ich pełnomocnik, wystąpił do Burmistrza Gminy [...] o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że zgodnie z art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu względnie osoby ich prawa reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, a Gmina winna jest taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z planem zabudowy. Skoro grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie Gminy w dniu [...] listopada 1948 r. ( data ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym), to termin złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął [...] maja 1949 r. Wniosek dekretowy nie został przez przedwojennych właścicieli złożony. Organ pierwszej instancji wskazał również, że art.82 ust.2 obowiązującej do dnia 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. 1991 r. , Nr 30, poz.127 ze zm.) dopuszczał możliwość zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania gruntów i budynków w tym przepisie wymienionych, w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Z ustaleń organu wynika, że również w trybie powyższego przepisu art.82 ust.2 wniosek o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie został złożony. Natomiast złożony przez J. K. wniosek z dnia [...] lipca 1985 r. dotyczy wypłacenia odszkodowania "za plac", wniosek ten nie został zmodyfikowany. Natomiast M. M. dopiero wnioskiem z dnia [...] lutego 2001 r. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości, czyli z uchybieniem terminu przewidzianego zarówno w art.7 ust.2 dekretu z 26 października 1945 r., jak też terminu z art.82 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ocenie organu pierwszej instancji podanie z dnia [...] grudnia 1946 r. adresowane przez S. i F. S. do Wydziału Administracji Nieruchomości, którego przedmiotem jest żądanie wydania zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość nie jest objęta w zarząd Wydziału Administracji Nieruchomości, nie jest wnioskiem dekretowym. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r., po rozpoznaniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przedwojenni właściciele spornej nieruchomości nie złożyli wniosku, zgodnie z wymogami art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Nie można natomiast, w ocenie tego organu, potraktować wniosku z dnia [...] grudnia 1946 r. skierowanego do Wydziału Administracji Nieruchomości o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość przy ul. [...] w W. nie jest objęta w zarząd Wydziału Administracji Nieruchomości. Wniosek ten jednoznacznie określa przedmiot żądania, które nie jest równoznaczne z wystąpieniem o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu w trybie i na zasadach art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Organ podkreślił także, że wniosek J. K. z dnia [...] lipca 1985 r., znajdujący się w aktach sprawy, dotyczy wypłacenia odszkodowania za przejęty grunt i nie zawiera żądania przyznania prawa użytkowania wieczystego. Dopiero wnioskiem z dnia [...] lutego 2001 r. M. M. wystąpił o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co mając na uwadze fakt, że jest ona położona na obszarze objętym dekretem z dnia 26 października 1945 r. oznacza żądanie ustanowienia użytkowania wieczystego. W ocenie organu odwoławczego wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art.7 ust.1 dekretu warszawskiego, jak również z uchybieniem terminu przewidzianego w art.82 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Terminy te mają bowiem charakter prekluzyjny, których upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia. Terminy te, podkreślił Wojewoda, nie mogą być też przywracane. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. W jednozdaniowym uzasadnieniu skargi wskazał, że w jego ocenie, wniosek dekretowy, o którym stanowi art.7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy został złożony w dniu [...] grudnia 1946 r. i dlatego skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ sprawy. Ponadto stosownie do art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga M. M. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze. Z akt administracyjnych ( k.33) wynika, że w dniu [...] grudnia 2005 r. M. M. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi R. N. do reprezentowania go w sprawie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] przed sądami, prokuraturą oraz organami administracji państwowej i samorządowej. Organ pierwszej instancji decyzję z dnia [...] marca 2006 r. , nr [...] doręczył wyłącznie M. M. Pełnomocnik strony adwokat R. N. nie został wymieniony w rozdzielniku decyzji, a w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia mu powyższej decyzji. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniósł osobiście M.M. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik E. S. i J. K.. Decyzja organu odwoławczego została doręczona wyłącznie M. M. z pominięciem ustanowionego przezeń pełnomocnika adwokata R. N. Akta administracyjne nie zawierają ani oświadczenia o cofnięciu pełnomocnictwa ani wypowiedzenia pełnomocnictwa przez ustanowionego pełnomocnika lub jego mocodawcę. Stosownie do art.40 §1 i §2 kpa : "1. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. 2. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi". Powyższy przepis jest konsekwencją podstawowej zasady prawa administracyjnego wyrażonej w art.10 kpa, czyli zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie postępowania. Przepis art. 40 §2 kpa nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności postępowania administracyjnego nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym podejmowanych w postępowaniu orzeczeń. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 1987 r. (sygn. akt SA/Wr 875/86, publ.ONSA 1987, Nr 1, poz. 13) – " Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Należy w całej rozciągłości ten pogląd podzielić Doręczenie pisma stronie, jeśli działa ona przez ustawowego przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika, jest bezskuteczne. Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa powinien być zawiadamiany pełnomocnik o wszystkich czynnościach podejmowanych w sprawie. Nawet jeśli organ ma wątpliwości co do zakresu udzielonego pełnomocnictwa lub zachodzi konieczność złożenia oryginału pełnomocnictwa, innymi słowy, jeżeli pełnomocnictwo ma braki, to organ prowadzący postępowanie powinien wezwać stronę do ich usunięcia w określonym terminie z pouczeniem o skutkach nieusunięcia braków. Naruszenie art.40 §2 kpa godzi również w podstawowe prawa strony. Warto wskazać tezę postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993 r. ( III ARN 45/93, publ. ONSC 1994/5/112), zgodnie z którą : " Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa." Wymaga podkreślenia, że skoro prawidłowo umocowanemu pełnomocnikowi nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął się dla niego bieg terminu, zakreślonego przepisem art.129§ 2 kpa, do wniesienia odwołania. W zaistniałej sytuacji Sąd uznał, że zostały naruszone przez organy orzekające w sprawie przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6, 10 kpa, 40 §2 kpa, 129 §2 kpa ( nie rozpoczął biegu termin do złożenia odwołania), których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie w pkt 2 znajduje uzasadnienie w art.152 wymienionej ustawy.