II SA/Sz 1367/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Elżbieta Makowska ( spr.) Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego I. u c h y l a zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] zawiesił z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku M. W. o przyznanie dodatku mieszkaniowego stwierdzając, że rozstrzygniecie sprawy i wydanie decyzji zależy "od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ." Organ ustalił mianowicie, jak wynika to z uzasadnienia postanowienia, że przed Sądem Okręgowym w Koszalinie toczy się postępowanie z powództwa M. W. przeciwko KSM [...] w [...] (sygn. akt IC 89/06) o uchylenie uchwał wykluczających powoda z grona członków Spółdzielni. W ocenie Prezydenta, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w Koszalinie i uprawomocnienia jego wyroku należało zawiesić postępowanie. Organ powołał się bowiem na to, że zgodnie z art. 2 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których posiadają tytuł prawny. W zażaleniu M. W. kwestionując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia podniósł, że uchwały wykluczające go z grona członków spółdzielni, zostały zaskarżone do sądu, a zatem jego tytuł prawny do lokalu nie wygasł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Organ Odwoławczy, poza przytoczeniem stanu faktycznego sprawy wynikającego z postanowienia organu I instancji ustalił, że z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia [...] r. wynika, że Rada Nadzorcza tej Spółdzielni w dniu [...] r. podjęła uchwałę nr [...] o wykluczeniu M. W. z grona członków Spółdzielni. Zebranie przedstawicieli członków spółdzielni, po rozpatrzeniu odwołania, uchwałą z dnia [...] r. utrzymało w mocy uchwałę rady Nadzorczej. W [...]r. M. W. złożył do sądu pozew o uchylenie powyższych uchwał. Wobec powyższego Kolegium nie stwierdziło naruszenia prawa przez organ I instancji, bowiem uznało, że do czasu wydania prawomocnego wyroku przez sąd, organ ma prawo zawieszenia postępowania, ponieważ taka procedurę przewiduje art. 97 § 1 pkt 4 i art.123 Kpa . M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji i podnosząc, podobnie jak w odwołaniu, że uchwały organów Spółdzielni nie są prawomocne, a w tej sytuacji nie utracił tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Skarżący zarzucił, że Kolegium nie przytoczyło przepisu prawnego stanowiącego podstawę przyjęcia, że nieprawomocne rozstrzygniecie organów spółdzielni może stanowić podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego, a ponadto organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów zażalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie. W piśmie procesowym datowanym na [...] r. M. W. wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dołączonych do pisma wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie wraz z uzasadnieniem "przywracającego Mu członkowstwo w SM [...]" oraz dokumentów, kopii dokumentów i wycinków z gazet dotyczących tej Spółdzielni i związanych z procedurą wykluczania Go z członkostwa w tej Spółdzielni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) doprowadziła do stwierdzenia, że postanowienie to (a także postanowienie je poprzedzające) wydane zostały z naruszeniem prawa. Istota sporu między M. W. a organem sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w przedmiotowej sprawie administracyjnej, prowadzonej z wniosku skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wystąpiły określone w art. 97§ 1 pkt 4 Kpa przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Powyższy przepis stanowi, że: "Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd." Z przepisu tego wynika zatem, że gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że spełnione zostały przesłanki ustawowe, to ma nie tylko "prawo", jak napisano to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale ma obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne. Kodeks postępowania administracyjnego ani w art. 97 § 1 pkt 4, ani w żadnym innym przepisie nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem "zagadnienie wstępne." Nie ulega jednak wątpliwości, że nie chodzi tu o jakiekolwiek zagadnienie, lecz tylko o takie, które z jednej strony należy do materialnych przesłanek rozstrzygnięcia, a z drugiej strony jego przesądzenie nie należy do organu prowadzącego postępowanie w sprawie, lecz należy do kompetencji innego organu lub sądu. Innymi słowy rzecz ujmując, zagadnienie wstępne, to takie zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, zaś rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego- w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) stanowi jedną z materialno-prawnych przesłanek prawa do dodatku mieszkaniowego. Ustawa ta w art. 2 ust 1 pkt 2 przewiduje, że takim tytułem prawnym do lokalu, uprawniającym do dodatku mieszkaniowego jest spółdzielcze prawo do lokalu. Z treści wniosku i materiałów postępowania wyjaśniającego zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny, do którego przysługuje Mu spółdzielcze prawo do lokalu. Wprawdzie organy obu instancji ustaliły (co nie jest kwestionowane), że w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym M. W. został wykluczony z członkostwa w spółdzielni, ale ustaliły także, że uchwała organu spółdzielni w tym przedmiocie nie jest prawomocna, bowiem skarżący wniósł powództwo o jej uchylenie do Sądu Okręgowego w [...]. W ocenie sądu, w takim stanie faktycznym sprawy, brak było podstaw do przyjęcia, że wystąpiło zagadnienie wstępne-w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa - dające podstawę prawną do zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego. Należało bowiem rozważyć, a co pominięto w zaskarżonej decyzji, jakie skutki prawne dla posiadanego tytułu prawnego do lokalu wywołuje uchwała o wykluczeniu z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, w przypadku zaskarżenia jej do sądu powszechnego. Z ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116) wynika, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu wygasa- jak stanowi to art. 11 ust. 1 – miedzy innymi z chwilą ustania członkostwa. Ustanie członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, podobnie jak w każdej innej spółdzielni, może być następstwem podjęcia, przez radę nadzorczą spółdzielni lub walne zgromadzenie spółdzielni, uchwały o wykluczeniu lub wykreśleniu członka spółdzielni, o czym stanowi art. 24 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo Spółdzielcze ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.), określający tryb postępowania w tym przedmiocie. Ustawa ta w art. 42 § 2-7 przewiduje zasady i tryb zaskarżania uchwał podejmowanych przez walne zgromadzenie poprzez wniesienie, w przewidzianym w tym przepisie terminie, określonego w nim powództwa. W świetle tych przepisów, o wygaśnięciu spółdzielczego prawa do lokalu można zatem mówić wówczas, gdy upłynie bezskutecznie termin do zaskarżenia uchwały o wykluczeniu z grona członków spółdzielni lub wtedy, gdy sąd powszechny oddali prawomocnie powództwo o uchylenie uchwały lub stwierdzenie jej nieważności. W takiej bowiem sytuacji, uchwała o wykluczeniu z członkostwa w spółdzielni stanie się skuteczną z tą chwilą nastąpi wygaśniecie spółdzielczego prawa do lokalu. Skoro jedną z ustawowych przesłanek materialno-prawnych przyznania dodatku mieszkaniowego jest posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu w momencie składania wniosku i w dacie orzekania przez organ w tym przedmiocie, to z przyczyn o których była mowa wyżej, należy uznać, że skarżący w tym czasie tytuł taki posiadał. Kwestia sposobu rozstrzygnięcia sprawy z Jego powództwa o uchylenie uchwały organu spółdzielni o wykluczeniu z członkostwa w spółdzielni, nie stanowiła zatem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, którego rozstrzygnięcie było warunkiem koniecznym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Sadowa kontrola zaskarżonego postanowienia, nie była uzależniona od okoliczności związanych z przyczynami postępowania toczonego w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] w przedmiocie pozbawienia M. W. członkostwa w tej Spółdzielni oraz od korespondencji skarżącego dotyczącej tego postępowania, jak też od publikacji prasowych i innych pism nadesłanych do WSA przez skarżącego wraz z wnioskiem dowodowym przy piśmie procesowym datowanym na [...] r. Dlatego sąd postanowieniem wydanym na rozprawie ( protokół k. [...] akt sądowych) ten wniosek dowodowy oddalił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Reasumując, z powyższych powodów, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 P.p.s.a.