II GSK 232/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal, Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba (spr.), Protokolant Beata Kołosowska, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.P.L. "K." - J. K. Spółki Jawnej w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1253/05 w sprawie ze skargi P.P.L. "K."- J. K. Spółki Jawnej w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia uchylić zaskarżony wyrok i skargę odrzucić. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1253/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P.P.L. "K.", J. K. sp. j. z siedzibą w L. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2005 r. nr Sp. [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym: Dnia 19 października 2004 r. P.P.L. "K.", J. K. sp. j. złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o przystąpienie do sprawy [...] o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "Tartufo Classico" (R-111744). Sprawa toczyła się z wniosku Z.C.-S. "[...]" sp. j. w P. przeciwko uprawnionemu ze znaku [...]. Wnioskująca o przystąpienie do postępowania administracyjnego uzasadniała żądanie tym, że wystąpiła w sprawie Sp. [...] o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku "Tartufo Classico" (R-111744) z powodu jego nieużywania. Zdaniem Spółki, w razie unieważnienia ochrony znaku R-111744 wnioski z postępowania spornego Sp. [...] mogłyby przeszkodzić w udzieleniu ochrony na słowny znak towarowy zgłoszony przez PPL "K." sp. j. "Tartufo" nr Z-255195. Wnioskująca o przystąpienie do sprawy Sp. [...] uważała, że ma interes prawny, bowiem chce bronić przed unieważnieniem znak "Tartufo Classico" (K-111744). W odpowiedzi na wniosek Urząd Patentowy RP pismem z dnia 5 listopada 2004 r. poinformował PPL "K." sp. j., że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP występują wyłącznie strony, a możliwość przystąpienia do sprawy przewiduje jedynie art. 31 k.p.a. dla organizacji społecznych. W związku z powyższym organ uznał wniosek za bezprzedmiotowy. Urząd Patentowy RP, rozpoznając pismo z dnia 16 listopada 2004 r., w którym PPL "K." sp. j. ponownie wniosła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie jako strony, postanowieniem z dnia 11 stycznia 2005 r. w sprawie [...] odmówił dopuszczenia Spółki jako strony do postępowania w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Tartufo Classico" (R-111744). Organ administracji stwierdził, że k.p.a. wyraźnie reguluje dopuszczenie do udziału w postępowaniu toczącym się na wniosek strony jedynie organizacji społecznej, nie regulując tej kwestii wobec innych podmiotów. Postępowanie sporne o unieważnienie prawa wyłącznego charakteryzuje się dwustronnością, co - zdaniem Urzędu Patentowego RP - oznacza, że toczy się ono pomiędzy stronami o przeciwstawnych interesach. Podmiotami tymi jest inicjujący postępowanie (podmiot legitymowany czynnie zgodnie z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej powoływanej jako p.w.p., posiadający interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa wyłącznego, oraz podmiot legitymowany biernie, którym jest jedynie uprawniony z prawa wyłącznego. Z wniosku PPL "K." sp. j. organ wywodził, że chce ona przystąpić jako strona po stronie legitymowanej biernie, dlatego Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku PPL "K." sp. j. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.P.L. "K." J. K. sp. j. z siedzibą w L. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uznania uprawnienia Spółki do występowania w charakterze strony w sprawie Sp. [...], połączenia sprawy ze sprawą sygn. akt VI SA/Wa 280/05 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ administracji podtrzymał swoją tezę, iż w postępowaniu spornym każdą ze stron może tworzyć kilka podmiotów, np. kilku uprawnionych z prawa wyłącznego legitymowanych biernie w tym postępowaniu. Z samej istoty prawa wyłącznego legitymowany biernie w postępowaniu o unieważnienie znaku jest podmiot, na rzecz którego udzielono prawo ochronne. Powoływanie się przez skarżącą na ewentualny wpływ ustaleń w tym postępowaniu nie uzasadnia, w ocenie organu, jej interesu prawnego do występowania w charakterze strony. Istotą interesu prawnego jest bowiem związek z konkretną normą prawną decydującą o możliwości bycia stroną, a skarżąca takiej normy nie wskazała. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że składając wniosek o przystąpienie do postępowania w sprawie unieważnienia znaku towarowego "Tartufo Classico" (R-111744) skarżąca PPL "K." sp. j. nie wskazała, na treści jakiego przepisu prawa materialnego opiera swój interes prawny. Spółka swój interes prawny wywodzi z tego, że ustalenia w tym postępowaniu mogą, jej zdaniem, mieć znaczenie dla skuteczności złożonego przez nią wniosku o rejestrację znaku towarowego "Tartufo". Sąd stwierdził, że skarżąca, mając niewątpliwie interes prawny w rejestracji znaku towarowego "Tartufo", gdyż chce pod tym znakiem prowadzić produkcję określonych artykułów, będzie w swoim postępowaniu rejestracyjnym wykazywała przesłanki do rejestracji tego znaku, który jest znakiem innym niż objęty postępowaniem o unieważnienie. Znaki te postaciowo mają cechę wspólną, lecz ewentualna zdolność odróżniająca znaku "Tartufo" od znaku towarowego "Tartufo Classico" (R-111744) może być wyłącznie przedmiotem oceny w postępowaniu zgłoszonym przez skarżącą, a nie w postępowaniu o unieważnienie znaku towarowego "Tartufo Classico" (R-111744). W postępowaniu, do którego chce przystąpić skarżąca po stronie uprawnionej z prawa ochronnego, Spółka "K." nie posiada własnego interesu prawnego jako uprawniona ze znaku, bowiem uprawnionym jest [...]. Nie może więc wykazać się interesem prawnym w obronie znaku, do którego nie ma prawa. Sąd podkreślił, że sama wola osoby zainteresowanej lub jej przekonanie o konieczności uczestniczenia w danym postępowaniu administracyjnym, z uwagi na ewentualny wynik innego postępowania, nie może decydować o tym, że posiada interes prawny, bowiem w postępowaniu, do którego chce przystąpić nie może wykazać, iż jego przedmiotem są ustalenia i rozstrzygnięcia dotyczące w tym postępowaniu jej własnego interesu prawnego. Skarżąca nie może więc wykazać, że posiada interes prawny w postępowaniu o unieważnienie znaku "Tartufo Classico" (R-111744), dlatego że broniąc go przed unieważnieniem, będzie jednocześnie w tym postępowaniu działać w sposób dający jej drogę do rejestracji własnego znaku "Tartufo", przez co należałoby rozumieć, iż będzie podejmować działania wyłącznie właściwe dla postępowania w jej sprawie o rejestrację znaku "Tartufo". Na podstawie art. 173 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., P.P.L. "K." J. K., Sp. j. w L. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty: I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.): 1) art. 3 § 1 oraz art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał orzeczenie wykraczające całkowicie poza zakres skargi oraz orzekł na niekorzyść skarżącego uznając, że nie ma on interesu prawnego w przystąpieniu do postępowania o unieważnienie, mimo że Urząd Patentowy w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2005 r. nie kwestionował interesu prawnego, a WSA nie wykazał, aby postanowienie owo było nieważne. 2) art. 133 § 1 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny: a) pominął fakt znany z akt sprawy Sp. 168/04, że we wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "Tartufo Classico" nr R-111744 głównym zarzutem jest to, że sporny znak nie ma znamion odróżniających, bo jest tylko nazwą rodzajową, co w razie unieważnienia skutkowałoby postawieniem identycznego zarzutu przez Urząd Patentowy znakowi "Tartufo" nr Z-255195, zgłoszonemu przez skarżącego; b) przyjął błędną hipotezę, niemającą potwierdzenia w aktach sprawy, że skarżący będzie mógł wykazywać zdolność odróżniającą znaku "Tartufo od znaku "Tartufo Classico w postępowaniu zgłoszeniowym swojego znaku nr Z-255195 - w wyniku czego Sąd nie dostrzegł, że zachodzi bezpośredni związek między wynikiem postępowania w sprawie spornej [...] a możliwością uzyskania przez skarżącego prawa ochronnego na znak "Tartufo" wg zgłoszenia Z-255195. 3) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez to, że WSA nie ocenił dowodów złożonych przez skarżącego na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r., świadczących o tym, że wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "Tartufo Classico" nr R-111744 jest faktycznie skierowany przeciwko znakowi "Tartufo" nr Z-255195, zgłoszonemu przez skarżącego, a zatem zachodzi bezpośredni związek między wynikiem postępowania w sprawie [...] a możliwością uzyskania prawa ochronnego na znak według zgłoszenia Z-255195. 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) lub co najmniej art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 6, 28, 31, 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, choć powinien był to zrobić, naruszenia przez Urząd Patentowy RP wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mających wpływ na wynik sprawy, a co najmniej nie uzasadnił przyczyn uznania tych zarzutów za bezpodstawne bądź przyczyn pozwalających odstąpić od ich oceny. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.): 1) art. 129 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 29 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), dalej u.z.t., przez niewłaściwe ich zastosowanie przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny twierdząc, że nie wykazano przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby interes prawny, jednocześnie pominął zastosowanie wskazanych w niniejszym zarzucie przepisów. Stawiając powyższe zarzuty Spółka wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, głównie w zakresie zarzutów stawianych w skardze, 2) dołączenie do akt niniejszej sprawy akt sprawy VI SA/Wa 280/05 oraz związanych z obydwiema sprawami akt administracyjnych Urzędu Patentowego sprawy spornej [...], z uwagi na zawarte tam dokumenty przydatne do rozstrzygnięcia sprawy, 3) przyznanie skarżącemu od Urzędu Patentowego zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wymagała rozważenia zasadnicza kwestia, która uszła należytej uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie zagadnienie dopuszczalności skargi na postanowienie Urzędu Patentowego o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu toczącym się na wniosek innej strony w świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późna. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające co do istoty sprawy. Należało zatem ocenić w pierwszej kolejności, czy przedmiotowe postanowienie Urzędu Patentowego zaskarżonego przez skarżącego do sądu administracyjnego można zaliczyć do jednej z kategorii postanowień wymienionych w tym przepisie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest uzasadnionych podstaw do objęcia kwestionowanego postanowienia dyspozycją przepisu art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ewentualnie innymi przepisami art. 3 p.p.s.a. określającego zakres kognicji sądów administracyjnych. Poza poddawanym w wątpliwość zagadnieniem stosowania analogii z art. 31 § 2 k.p.a. do dopuszczenia do udziału w postępowaniu innego podmiotu niż organizacji społecznej w trybie określonego tym przepisem art. 31 k.p.a., a więc rozstrzyganie w tej kwestii postanowienia, od którego służyłoby zażalenie, to należy stwierdzić, że brak jest regulacji proceduralnej świadczącej, że na postanowienie w tym przedmiocie służy zażalenie. Nie przewidują takiego zażalenia dla postanowień o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu innego podmiotu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 141 § 1 k.p.a.). W myśl art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Skoro brak było podstaw do uznania przedmiotowego postanowienia, na które służy zażalenie, to już z tej przyczyny nie mogło być ono zaliczone do kategorii postanowień objętych skargą do sądu administracyjnego. Nie jest to również postanowienie kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Dlatego podstawy zaskarżenia kwestionowanego postanowienia nie mógł stanowić przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ani pozostałe przepisy tego artykułu (pkt 3 i 4 oraz § 3 art. 3). Należy podkreślić, iż Sąd I instancji przyznał, że na tego rodzaju postanowienie nie służy zażalenie, powołując się również na wyrok NSA z 20 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 2645/01 (lex 82821). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił możliwość składania skargi do Sądu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 dawnej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym na tego rodzaju postanowienie, uzasadniając to, że wprawdzie nie rozstrzyga ono ani nie kończy sprawy będącej przedmiotem postępowania, ale w razie odmowy kończy postępowanie dla tej osoby, która wystąpiła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi powtórzenie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 2 dawnej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co mogłoby wskazywać, że orzeczenie to zachowało aktualność na gruncie nowej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w omawianym orzeczeniu, że odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu kończy postępowanie. Postępowanie to przecież będzie nadal się toczyło tylko bez udziału tego podmiotu i w przypadku jego zakończenia będzie on mógł rozstrzygnięcie sprawy zaskarżyć w trybie przewidzianym przepisami kodeku postępowania administracyjnego i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieporozumieniem jest twierdzenie Sądu I instancji, że mimo iż na omawiane postanowienie nie służy zażalenie, może być ono zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 3 § 4 pkt 4 p.p.s.a. W żadnym stopniu nie można przyjąć, że tego rodzaju postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu można zakwalifikować do kategorii inne niż określone w pkt 1-3 § 2 art. 3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższa kategoria form działalności administracji publicznej objętych przepisem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. zarówno w doktrynie, jak i w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ma ugruntowaną pozycję i nie nasuwa wątpliwości co do stosowania tego przepisu. Niewątpliwie nie należą do tej kategorii rozstrzygnięcia procesowe w toku postępowania nie dotyczące uprawnień i obowiązków materialnoprawnych wynikających z przepisu prawa. Również przepisy proceduralne ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późna. zm.), zwanej dalej p.w.p., nie przewidują możliwości zaskarżenia tego rodzaju postanowienia, które było przedmiotem niniejszej skargi. Wprawdzie w myśl art. 257 p.w.p. stronom przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzje oraz postanowienia Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255 p.w.p., w tym ostatnim przepisie wymienione są rodzaje spraw z zakresu prawa własności przemysłowej, między innymi unieważnienie prawa ochronnego albo prawa z rejestracji (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.), stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy (art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p.). Przepisy prawa własności przemysłowej nie określają w jakich kwestiach proceduralnych wydawane są postanowienia i w tym zakresie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postanowień. W żadnym wypadku nie można byłoby przyjąć, że na podstawie art. 257 w związku z art. 255 p.w.p. na przedmiotowe postanowienie w kwestii dopuszczenia do udziału w postępowaniu służy skarga do sądu administracyjnego. Jeszcze raz należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie ani nie rozstrzygało sprawy, ani nie kończyło postępowania. W tych warunkach należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym skarżącego naruszył przepisy art. 58 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 3 § 1 pkt 2 i 4 p.p.s.a. i dlatego niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok był zobowiązany odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 2, 3 i § 3 p.p.s.a., art. 189 p.w.p.