III SA/Lu 567/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132 poz. 1235), po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] odmawiającej przyznania pomocy mieszkaniowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że w 1999 r. R. S. został mianowany funkcjonariuszem w służbie stałej. Do dnia 28 lutego 2006 r. pełnił on służbę w Zakładzie Karnym. Decyzją personalną Nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] został z dniem 1 marca 2006 r. przeniesiony na własną prośbę do pełnienia służby w Areszcie Śledczym. W dniu [...] maja 2006 r. R. S. złożył wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Na podstawie dokumentacji załączonej do wniosku ustalono, że w dniu [...] sierpnia 2004 r. J. S. z małżonką E. kupili działkę gruntu zabudowaną domem jednorodzinnym w całości wykończonym w miejscowości J. Gm. P. Na ten cel skarżący wraz z małżonką zaciągnęli w banku kredyt hipoteczny w kwocie 60.090 CHF. Zaświadczeniem z dnia [...] marca 2006 r. wystawionym przez Przedsiębiorstwo PKS skarżący udokumentował, że zakupiona nieruchomość znajduje się w miejscowości pobliskiej pełnienia służby. Dyrektor Aresztu Śledczego decyzją z dnia [...] odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uzasadniając, że skarżący jest właścicielem domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej pełnienia służby, co zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi negatywną przesłankę do przydziału lokalu mieszkalnego, a zatem nie spełnia również warunków do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. Skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzje w mocy, wskazał, że w dniu złożenia wniosku funkcjonariusz posiadał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, będąc współwłaścicielem domu jednorodzinnego położonego w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby. Organ przyjął, że zgodnie z art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 1 - 3 i art. 87 ust. 1 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, m. in. domu jednorodzinnego, przy czym szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, określił Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej a lokalu tego nie otrzymał. Kwestię tę reguluje art. 91 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, iż lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz taki spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, lecz lokalu takiego nie otrzymał i ma charakter ekwiwalentny w stosunku do prawa podstawowego, jakim jest prawo do lokalu. Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej. Fakt zaciągnięcia przez skarżącego kredytu hipotecznego na zakup domu nie ma, zdaniem organu odwoławczego, znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem obowiązujący przepis nie przewiduje udzielenia pomocy finansowej na spłatę kredytu bankowego jak to miało miejsce pod rządami przepisów wcześniej obowiązujących, tj. zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. MS z 1997 r. Nr 4 poz.50). Przepis ten utracił moc w związku z wejściem w życie aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej ... . Na powyższą decyzję R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której domaga się uchylenia obu decyzji jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wstępując do służby więziennej w 1997 r. nie posiadał żadnego lokalu mieszkalnego, w związku z czym po przyjęciu do służby stałej pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1 Ustawy o Służbie Więziennej). W 2004 r. nabył działkę z domem jednorodzinnym w miejscowości J. znajdującej się w odległości 15 km od L. Jako że był wówczas zatrudniony w odległym od L. Zakładzie Karnym w W., nie spełniał warunków do otrzymania pomocy finansowej. Po zmianie miejsca zatrudnienia skarżący złożył wiosek o dofinansowanie do zakupu domu jednorodzinnego. W dalszym ciągu posiadłość jest objęta hipoteką mieszkaniową, a kredyt na jej zakup podlega spłacie do dnia 1 sierpnia 2029 roku. Zdaniem skarżącego, przepisy dotyczące pomocy w uzyskaniu lokalu mieszkalnego zostały źle i wybiórczo zinterpretowane. Podnosi on, że w § 53 ust. 1 rozporządzenia jest mowa o dołączaniu do wniosku o udzielenie pomocy m.in. umowy o spłatę zobowiązań zaciągniętych na cele mieszkaniowe oraz umowy kupna lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Nietrafnie organ przyjmuje, że funkcjonariusz, który nabył lokal w celu zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby, pozbawiony jest prawa do dofinansowania tego zakupu. Przytaczane przez organ przepisy wskazują, że nabycie czy posiadanie takiego lokalu uniemożliwiają ubieganie się o pomoc w uzyskaniu innego, kolejnego lokalu, natomiast przepisy te wcale nie wyłączają pomocy w sfinansowaniu tego, który zaspokoił potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej – funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Prawo to jest realizowane na różne sposoby – poprzez przydział lokalu mieszkalnego (art. 87 ust. 1), dofinansowanie remontu zajmowanych lokali (art. 88 ust. 1), przyznanie równoważnika pieniężnego (art. 89 ust. 1), pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Zasady przyznawania tej pomocy są uregulowane w wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 90 ust. 2 ustawy rozporządzeniu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132 poz. 1235). Zgodnie z tym rozporządzeniem pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał (§ 2 ust. 1). Zgodnie zaś z § 5 ust. 3 rozporządzenia, funkcjonariusz ubiegający się o pomoc, do pisemnego wniosku dołącza dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1) umowę o spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na cele mieszkaniowe; 2) umowę ze spółdzielnią mieszkaniową; 3) umowę z firmą developerską; 4) umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną; 5) pozwolenie na budowę wraz z kosztorysem sporządzonym przez osobę uprawnioną na podstawie odrębnych przepisów. Z powyższego dość jasno więc wynika, że skoro do wniosku należy dołączyć np. umowę kupna domu (i to nie tylko przedwstępną, ale i przenoszącą własność nieruchomości), albo umowę kredytową, to sekwencja czasowa czynności wcale nie musi być taka, jak to przyjęły organy w kwestionowanych decyzjach – i nie sekwencja czasowa jest tu rozstrzygająca. Wcale zatem przyznanie pomocy nie musi poprzedzać zakupu, lecz pomoc może być przyznana np. na spłatę kredytu zaciągniętego przy zakupie mieszkania, lub spłatę rat za kupioną już nieruchomość. Stanowisko organu wynika z błędnego założenia, że skoro skarżący ma już lokal mieszkalny, zatem nie ma prawa do otrzymania lokalu służbowego w ramach przydziału (art. 91 ust. 2 ustawy), a tym samym nie ma prawa do żadnej pomocy finansowej (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 91 ustawy, osoba, która dysponuje już stosownym lokalem, nie może ubiegać się o przydział lokalu służbowego. Skarżący nie mógłby zatem ubiegać się o przydział lokalu służbowego na terenie czy w okolicach L., bowiem ma własny dom, ale okoliczność ta nie jest przedmiotem postępowania. Przepis ten nie mógł więc stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Podsumowując – reguła przyznawania pomocy określona w art. 90 ust. 1 ustawy jest taka, że wsparcie finansowe przysługuje w związku z uzyskaniem przez funkcjonariusza lokalu dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, bez względu na to, czy uprawniony występuje o tę pomoc jeszcze przed uzyskaniem prawa do tego lokalu, czy już po jego nabyciu. Jeżeli zaś funkcjonariusz ma już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy – nie może ubiegać się o pomoc w nabyciu innego, np. bardziej komfortowego lokalu. Ustawa daje funkcjonariuszowi prawo uzyskania pomocy przy nabyciu lokum, które będzie służyć do zaspokajania jego potrzeb, a kolejność działań (nabycia lokalu i zwrócenia się o pomoc) nie może uzasadniać odmowy poniesienia częściowego ciężaru zakwaterowania funkcjonariusza przez Służbę. Tym samym organ odwoławczy błędnie zinterpretował wskazane przez siebie przepisy prawa, odmawiając przyznania pomocy mieszkaniowej skarżącemu funkcjonariuszowi, co uzasadnia uchylenie decyzji całości. Skoro zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zatem podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit a) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 ppsa, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.