III SA/Po 1086/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt II podpunkt 2 i 3 decyzji Starosty K. z dnia [...]r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...]r. [...] w punkcie II podpunkt 2 i 3; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K.J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Długaszewska /-/M. Lorych-Olszanowska /-/ M. Kosewska W dniu [...] roku K. J. złożyła do Starosty K. wniosek o wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej, o powierzchni [...] ha położonych we wsi P. gm. B., stanowiących części działki oznaczonej w rejestrze gruntów nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że grunty te mają być przeznaczone pod budowę budynku sportowo – agroturystycznego, co jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w P. uchwalonego Uchwałą Rady Gminy B. Nr [...] z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 146 poz. 2769), który to plan przewiduje działkę nr [...] jako teren usług komercyjnych. Wójt Gminy B. zaopiniował pozytywnie wniosek – postanowienie z dnia [...]r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Starosta K. na podstawie art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 – 4, 6, 7, 8, 13, 14, art. 14, art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 121 poz. 1266 z 2004 r.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r.) zezwolił na trwałe wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej o powierzchni [...] ha, położonych we wsi P., gmina B., stanowiących działkę nr [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty orne klasy III a o pow. [...] ha i grunty orne klasy III b o pow. [...] ha na cele budowy budynku sportowo – agroturystycznego, ustalił należność z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej na kwotę [...] złotych, zmniejszenie ustalonej należności o wartość rynkową gruntów w kwocie [...] złotych, określił należność do uiszczenia na kwotę [...] złotych, ustalił opłatę roczną z tytułu użytkowania gruntów na cele nierolnicze w wysokości 10 % należności i wynoszącą [...] tony ziarna żyta płatną przez 10 lat od roku 2007 w terminie do dnia 30.06. każdego roku, przyjmując za podstawę ustalenia równowartość ceny ziarna żyta stosowanej przy wymiarze podatku rolnego, zobowiązał stronę do zdjęcia próchniczej warstwy gleby o miąższości 30 cm, z wykorzystaniem na cel własny. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że na podstawie ewidencji gruntów ustalono, że grunty objęte wnioskiem K. J. stanowią grunty orne klasy III a i III b, a zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej wsi P. działka przeznaczona jest pod tereny usług komercyjnych – handel/turystyka. Wyjaśnił, że powierzchnia gruntów podlegająca wyłączeniu została ustalona na podstawie przedłożonego przez wnioskodawczynię bilansu terenu oraz projektu zagospodarowania terenu. Przedstawił wyliczenie należności z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej i wskazał, że należność ta zostaje pomniejszona o wartość rynkową gruntu w kwocie [...] zł, którą to wartość ustalił przyjmując cenę za 1 m2 gruntu na kwotę 10 zł, zgodnie z oświadczeniem strony. Uzasadnił wartość opłaty rocznej. W odwołaniu od decyzji K. J. zakwestionowała ustaloną wartość rynkową gruntów. Podniosła, że w swoim oświadczeniu nie wzięła pod uwagę realnej wartości rynkowej gruntów, albowiem nie posiada takiej wiedzy. Wskazała, że zgodnie z umową sprzedaży zawartą w 2001 roku wartość gruntu wynosiła 20 zł za m2 . Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, 17 ust. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. Nr 79 poz. 856 z 2001 r.), art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego ustalenie wartości rynkowej gruntu zostało dokonane prawidłowo na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni i porównania wartości ceny metra kwadratowego gruntu wskazanego w oświadczeniu z cenami gruntów wynikających z umów sprzedaży działek z terenów P. i okolic, ustalonych na podstawie aktów notarialnych z lat 2005 – 2006, będących w dyspozycji starostwa. Cena gruntu przyjęta w decyzji jest adekwatna do cen rynkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. J. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przedstawiła argumenty jak w odwołaniu. Zarzuciła, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę mało wnikliwie, nie wziął pod uwagę, że na wartość gruntu ma wpływ jego przeznaczenie na działalność gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę w tym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać w zakresie ustalającym wartość rynkową gruntu podlegającemu trwałemu wyłączeniu z produkcji rolnej i w konsekwencji w wysokości należności z tego tytułu do uiszczenia przez K. J. z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy i przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j. Dz. U. Nr 121 poz. 1266 z 2004 r.) w decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji użytków rolnych określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Osoba, która uzyskała takie zezwolenie jest obowiązana uiścić należności i opłaty roczne. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji (art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy). Przez należność rozumie się jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji ustaloną co do wysokości w sposób określony w ust. 7 art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w przypadku gruntów określonych w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Należność pomniejsza się o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji (art. 12 ust. 6 cytowanej ustawy). Obowiązkiem zatem organów administracji było ustalenie ceny rynkowej gruntu o wyłączeniu których orzeczono. Cena ta miała być ustalona w odniesieniu do cen rynkowych gruntu w danej miejscowości stosowanych w obrocie gruntami, w przedmiotowej sprawie we wsi P. i z daty faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Organ pierwszej instancji ustalił wartość rynkową gruntu na podstawie oświadczenia wnioskodawczyni, zaś w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że cena rynkowa gruntu wskazana w oświadczeniu jest adekwatna do cen rynkowych gruntu wynikających z aktów notarialnych dotyczących sprzedaży działek na terenie P. i okolic. Sposób ustalenia ceny rynkowej gruntu przez organy administracji w rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sadu, nie spełnia wymogów określonych normą prawną art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, albowiem nie odnosi się do cen rynkowych stosowanych we wsi P. tylko do ceny za m2 wskazany w oświadczeniu wnioskodawczyni. W zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. nie przedstawiono cen rynkowych stosowanych w obrocie gruntami we wsi P.. Nie ustalono także w jakiej dacie nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji, co jest o tyle istotne, że ceny rynkowe gruntu stosowane w obrocie gruntami winny być ustalone na tę datę. Brak powyższych ustaleń czyni zasadnym twierdzenie, że organy obu instancji nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 kpa). Ograniczyły postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie wartości rynkowej gruntu do przyjęcia od wnioskodawczyni oświadczenia o cenie za 1 m2 gruntu, czym naruszyły art. 75 § 1 kpa, albowiem jako dowód w sprawie powinny dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przedstawiona ocena legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty K. zdaniem Sądu czyni zasadnym twierdzenie, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 77 § 1 i 75 § 1 kpa oraz art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 121 poz. 1266 z 2004 r.). Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji winien ustalić ceny rynkowe gruntów stosowane w obrocie gruntami we wsi P. na dzień faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji i w tym celu w sposób wyczerpujący zgromadzić materiał dowodowy mający posłużyć dokonaniu tych ustaleń, a następnie zgromadzony wyczerpująco materiał dowodowy, poddać ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i ustalić wartość rynkową gruntu, o wyłączeniu którego orzekł. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c, art. 200 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). W. Długaszewska M. Lorych – Olszanowska M. Kosewska