II SA/Kr 952/04

WyrokWSA w Krakowie2007-03-20

Skład orzekający: Sędzia WSA Renata Czeluśniak, AWSA Wojciech Jakimowicz, WSA Grażyna Firek (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, wynikające z nieustalenia i nieuczestniczenia w postępowaniu następców prawnych zmarłego właściciela nieruchomości, stanowi podstawę do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającej postępowanie?
Ratio decidendi
Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, polegające na nieustaleniu i niezapewnieniu możliwości udziału następcom prawnym zmarłego właściciela nieruchomości, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie oraz poprzedzającego ją postanowienia organu pierwszej instancji. Sąd, stosując art. 135 PPSA, uchyla również postanowienie organu pierwszej instancji, jeśli pominięcie stron miało miejsce od początku postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wójta Gminy Łącko z 2001 r. opiniującego podział działek, które następnie zostało uchylone i postępowanie umorzone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z 2004 r. Skarżący M.C. zarzucił, że postępowanie zostało wszczęte bez wniosku stron, a także, że prace budowlane obejmują jego działkę. Kluczowym zarzutem podniesionym przez sąd było nieustalenie przez organy następców prawnych zmarłego przed około 30 laty właściciela działki, co naruszyło zasadę czynnego udziału stron.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. oraz poprzedzające ją postanowienie Wójta Gminy Łącko. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego M.C. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Grażyna Firek (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 maja 2004 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające tę decyzję postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. na rzecz skarżącego M.C. kwotę 200 zł ( dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 2 października 2001 r. znak [....] na podstawie art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.Nr 115 poz. 741 ) - art. 123 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz.U.Nr 98 poz. 1071) oraz w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko zatwierdzonego Uchwałą Nr 14/92 Rady Gminy z dnia 20 marca 1992 roku ( Dz.U. Województwa Nowosądeckiego nr 12/92 z dnia 21 kwietnia 1992 r. poz. 99) po rozpatrzeniu wniosku : Przedsiębiorstwa [....] "[....] " Sp. z o.o. w N. w sprawie zaopiniowania podziału działek nr nr [....] , [....], i innych ...... położonych w O. oraz dz. nr [....] , [....] , położonych w miejscowości B. Wójt Gminy Łącko postanowił pozytywnie zaopiniować przedłożony projekt podziału działek nr nr [....] , [....] , i innych położonych w O. oraz dz. nr [....] , [....] , położonych w B. opracowany przez geodetę uprawnionego J.M. i stwierdzić, że jest on zgodny z planem miejscowym. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zgodnie z ustaleniami wyżej cytowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko, działki nr nr [....] , [....] w O. położone są w terenie budownictwa mieszkaniowego zagrodowego i jednorodzinnego oznaczonym symbolem 5 MRj, działki nr nr [....],[....], etc....... w O. i [....],[....],[....],[....], w B. są w terenach rolnych . Działki nr nr [....],[....],[....], etc...... zostały wydzielona w celu wykonania przebudowy układu drogowego w O. W zażaleniach od powyższego postanowienia M.C., A.C. i F.C. nie precyzując wniosków co do oczekiwanego rozstrzygnięcia sprawy wywołanej wniesieniem zażalenia zarzucili, iż nie rozumieją na jakiej podstawie zostało wszczęte przez Gminę postępowanie w stosunku do działek, które nie stanowią jej własności. Decyzją z dnia 5 maja 2004 r. nr: [....] na podstawie art. 138 §1 pkt. 2 oraz art. 61 § l i 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu powyższych zażaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. postanowiło uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć sprawę przed organem I instancji. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Wójt Gminy Ł. zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału działek ew. nr nr [....],[....], etc.... położonych w O. oraz dz. nr [....] i [....], położonych w B. oraz stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż z akt sprawy wynika, że po złożeniu zażaleń przez strony organ I instancji rozpoczął rokowania w celu ustalenia warunków podziału nieruchomości możliwych do zaakceptowania przez wszystkie zainteresowane strony , a inwestor opracował nową koncepcję rozwiązania budowy mostu w O. oraz przedstawił nowy projekt podziału nieruchomości, jednocześnie składając wniosek o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.C. nie precyzując wniosków co do oczekiwanego rozstrzygnięcia sprawy wywołanej jej wniesieniem zarzucił , że żadna ze stron przedmiotowego postępowania nie występowała z wnioskiem o jego wszczęcie , on sam nie występował o umorzenie postępowania , a mimo to organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zarzucił także , iż prowadzone trwałe prace budowlane obiektu mostowego wraz z dojazdem częściowo obejmują działkę stanowiącą jego własność, a ponadto na pograniczu obiektu mostowego i potoku [....] z działką stanowiącą jego własność nie zostały usytuowane słupki graniczne. Ponadto skarżący zarzucił, że organ II instancji nie podał podstawy prawnej dlaczego zwalnia organ I instancji za opóźnienie w przesłaniu jego zażalenia do organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Zgodnie zaś z treścią art. 135 ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę uchyla zaskarżoną decyzję wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skargę należało uwzględnić , ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażona w art. 10 k.p.a. Na jej podstawie organy administracji publicznej obowiązane są w każdej sprawie ustalić krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a następnie umożliwić tym osobom czynny udział w postępowaniu. Wynika stąd konieczność skutecznego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania, możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wyrażenia własnego stanowiska oraz doręczenia im zapadłych w sprawie postanowień i decyzji. Wskazać należy, iż naruszenie tej zasady poprzez pominięcie którejkolwiek ze stron stanowi podstawę weryfikacji ostatecznej już decyzji administracyjnej w drodze wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), natomiast na etapie kontroli sądowoadministracyjnej obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak wskazano to powyżej. Kontrolowane postępowanie administracyjne budzi poważne zastrzeżenia odnośnie realizacji w nim opisanej powyżej zasady. Organy od samego początku traktowały jako jego stronę M.W. , który w rejestrze gruntów figurował jako właściciel działki nr [....] - w postanowieniu z dnia 2 października 2001 roku został on wskazany jako jeden z adresatów, aczkolwiek w aktach brak zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia. Natomiast zaskarżona decyzja wysłana na jego adres powróciła do organu drugiej instancji z relacją "adresat zmarł". Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący M.C. podał, iż M.W. zmarł około 30 lat temu. Powyższe oznacza, iż organy, prowadzące postępowanie administracyjne nie ustaliły w sposób prawidłowy kręgu jego stron, opierając się na zapisach zawartych w ewidencji gruntów, które jednak okazały się nieaktualne. Figurujący w rejestrze gruntów M.W. zmarł- jak wynika z ustnej informacji skarżącego- około 30 lat temu, zatem na długo przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Przymiot stron postępowania przysługiwał zatem następcom prawnym M.W. - tymczasem ich dane nie zostały ustalone, organy postępowania nie podjęły żadnych działań, mających na celu ich odnalezienie, a co za tym idzie- w żaden sposób nie mieli oni zapewnionej możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym. Ponieważ nastąpiło to bez ich winy, okoliczność ta stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zaś na etapie postępowania sądowoadministracyjnego- powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę iż pominięcie spadkobierców M.W. miało miejsce od samego początku postępowania, należało- korzystając z możliwości, stwarzanej przez art. 135 p.p.s.a.- uchylić również postanowienie organu pierwszej instancji. Organy administracji publicznej, rozpatrując sprawę ponownie, winny zapewnić możliwość czynnego udziału wszystkim stronom postępowania. W tym celu konieczne będzie ustalenie następców prawnych zmarłego M.W. , będących aktualnie właścicielami działki nr [....] . Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o kosztach postępowania rozstrzygając w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło