II SA/Ke 670/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. sprawy ze skargi S.C. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] o odmowie przywrócenia S.C. terminu do złożenia wniosku w sprawie odszkodowania za część nieruchomości położonej w K. przy ul. O., zajętej pod drogę publiczną pod nazwą "ulica O.". Organ odwoławczy w motywach swego rozstrzygnięcia wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] S.C. wystąpił do Prezydenta Miasta z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w K. przy ul. O. o pow. 0,0300 ha zajętą pod drogę publiczną pod nazwą "ulica O.". Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] organ I instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie przedmiotowego odszkodowania, wskazując na treść przepisu art. 59 § 1 k.p.a. i art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł S. C. podnosząc, iż nie występował o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę, ponieważ nie wiedział o takiej możliwości dochodzenia odszkodowania. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 73. ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zwanej dalej ustawą, oraz art. 129 ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261. poz. 2603 ze zm.) i wskazał, iż w aktualnym stanie prawnym brak jest podstaw do prowadzenia przez Prezydenta Miasta K. na prawach powiatu postępowań i merytorycznego rozstrzygania w sprawach odszkodowań za nieruchomości zajęte przed dniem 1 stycznia 1999r. pod drogi publiczne w przypadkach, gdy wnioski o odszkodowania zostały złożone po dniu 31.12.2005r. Ponadto, mając na uwadze, iż termin do składania wniosków o odszkodowanie jest terminem ustawowym, Wojewoda stwierdził, iż z dniem 01.01.2006r. roszczenie odszkodowawcze wygasło, podnosząc jednocześnie, iż przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie nie jest możliwe i to niezależnie od przyczyn, które spowodowały, że S. C. nie złożył stosownego wniosku w terminie. Skargę na postanowienie Wojewody ego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył S. C.. Skarżący powołał się na swoje pismo z dnia 13 września 2006r., w którym wskazywał, iż jest osobą w podeszłym wieku, dotkniętą licznymi dolegliwościami, zaś o terminie w jakim mógłby wystąpić o przedmiotowe odszkodowanie nie został poinformowany, co naruszyło ważny interes społeczny jego rodziny. Ponadto, S. C. wyraził swoje wątpliwości co do zgodności przepisu art. 73 § 4 cyt. ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy p.p.s.a. Na wstępie rozważań prawnych należy stwierdzić, iż instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 k.p.a. i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego i ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności przez stronę (uczestnika) postępowania. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Tymczasem, jak stanowi przepis art. 73 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jednakże, jak stanowi zdanie drugie cyt. przepisu, po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podkreślić należy, iż termin, jaki ustawodawca przewidział w art. 73 ust. 4 zdanie pierwsze cyt. ustawy jest terminem prawa materialnego, wynikającym z powszechnie obowiązującego i prawidłowo opublikowanego w Dzienniku Ustaw prawa. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie został on o treści cyt. wyżej przepisu poinformowany wskazać trzeba na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 1995r. sygn. akt SA/Kr 1911/94, iż nie ma podstaw do wyłączenia niekorzystnych skutków wynikających z nieznajomości prawa. Pogląd ten tut. Sąd w zupełności podziela - zgodnie z rzymską paremią ignorantia iuris nocet. Ustosunkowując się z kolei do podniesionego przez S.a C.ego złego stanu jego zdrowia oraz podeszłego wieku, które - jak można domniemywać z treści jego pisma z dnia 13 września 2006r. - miałyby uprawdopodobnić uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku bez jego winy, stwierdzić należy, iż obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 73 ust. 4 zdanie drugie cyt. ustawy. Dlatego też okoliczności te nie mogły być brane pod uwagę przez organ I i II instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do poruszonej przez skarżącego kwestii zgodności przepisu art. 73 § 4 cyt. ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 20 lipca 2004r., SK 11/02, OTK-A 2004/7/66 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż konstytucyjny wymóg przyznania słusznego odszkodowania mierzy się nie tylko interesami podmiotu wywłaszczanego, lecz również znanymi ustawodawcy możliwościami władzy publicznej w zakresie sprostania wymaganiom związanym z uregulowaniem sytuacji prawnej nieruchomości zajętych pod drogi publiczne (kwestia czasu koniecznego na przygotowanie środków w budżetach państwowych i gminnych do wypłaty odszkodowań), zaś przepisy ustawowe określające ograniczenia prawa własności, będąc koniecznym składnikiem porządku prawnego, powinny we właściwy sposób równoważyć interesy właścicieli i interes publiczny. Przedmiotowe rozstrzygnięcie Trybunał Konstytucyjny podjął mając na względzie, iż szczególny charakter przedmiotowego wywłaszczenia polegający na uregulowania stanu prawnego dróg publicznych, co do których - z różnych przyczyn - od około 50 lat stan faktyczny nie pokrywał się ze stanem prawnym, uzasadnia wprowadzenie pewnych ograniczeń prawa własności. Ponadto, uprawnione podmioty (wywłaszczeni) miały możliwość dochodzenia swoich praw, czego jednak w odpowiednim czasie nie czyniły, naruszając tym samym zasadę dbałości o swoje prawa. Mając na uwadze, iż podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.