II SA/Po 254/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej; I. uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzje Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 4400 zł (cztery tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek Burmistrz Miasta i Gminy R. decyzją z [...] lipca 2004r., na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalił J. i J. K. opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w D. (działka nr [...]) w wyniku jej podziału zatwierdzonego decyzja z [...] stycznia 2002r. Wysokość opłaty ustalona została przy uwzględnieniu, określonej przez Radę Miejską uchwałą z 27 marca 2003r., stawki procentowej wzrostu wartości nieruchomości oraz operatu szacunkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z [...] września 2004r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, iż organ pierwszej instancji nie dokonał z zainteresowanymi uzgodnień, co do możliwości rozłożenia na raty opłaty adiacenckiej, nie określił terminu jej uiszczenia i nie wskazał osoby zobowiązanej do zapłaty. Decyzją z [...] listopada 2004r. Burmistrz Miasta i Gminy R., na podstawie art. 98a ust. 1, art. 147 i art. 148 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) oraz § 1 uchwały Rady Miejskiej R. nr VI/37/2003 z 27 marca 2003r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej (Dz.Urz. Nr 80 poz. 1526) ustalił opłatę adiacencką w kwocie [...] zł, którą solidarnie winni uiścić J. i J. K. . Ustaloną opłatę rozłożono na pięć równych rat. W uzasadnieniu wskazano, iż na wniosek zainteresowanych został przeprowadzony podział nieruchomości nr geodezyjny [...] położonej w D.. Podział ten został zatwierdzony decyzją z [...] stycznia 2002r., która stała się ostateczną [...] lutego 2002r. Powołana uchwała Rady Miejskiej ustaliła stawkę procentową z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 30% różnicy wartości. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określona została przez rzeczoznawcę, który sporządził operat szacunkowy. J. i J. K. wnieśli odwołanie, żądając uchylenia kwestionowanej decyzji. Wskazali, iż w dacie, w której decyzja o podziale stała się ostateczna nie obowiązywała uchwała Rady Miejskiej określająca stawkę procentową opłaty. Zdaniem skarżących brak było więc podstaw do ustalenia opłaty adiacenckiej. Podkreślili, że w toku postępowania administracyjnego o podział pracownicy Urzędu Gminy zapewniali ich, iż nie będą obciążeni żadnymi dodatkowymi opłatami. Skarżący nadto zarzucili, iż przed wydaniem decyzji Burmistrz nie zawiadomił ich o zebranym materiale dowodowym i nie mieli możliwości przedłożenia propozycji, co do rozłożenia ustalonej opłaty na raty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją (art. 138 § 1 pkt 1 kpa) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, ze z przepisów powołanej ustawy nie wynika, aby ustalenie stawek procentowych opłaty adiacenckiej było wymagane na dzień wydania decyzji o podziale nieruchomości. istotne jest jedynie, aby ustalenie tej opłaty nastąpiło w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Ustalona opłata rozłożona została na pięć rocznych równych rat (art. 147 ust. 1). Innych propozycji zainteresowane strony nie złożyły. J. i J. K. wnieśli skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podtrzymali zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa przez organ pierwszej instancji oraz zarzut, co do braku podstaw do ustalenia opłaty, skoro w dacie podziału nie obowiązywała uchwała w sprawie stawki procentowej wzrostu wartości nieruchomości. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśniono, iż Kolegium dwukrotnie (9 sierpnia i 28 grudnia 2004r.) zawiadomiło skarżących o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z uprawnienia tego skarżący jednakże nie skorzystali. Sąd zważył, co następuje: Przepis art. 97a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będący materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowi, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego wzrośnie jej wartość wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Organ odwoławczy słusznie zauważył, że gramatyczna wykładnia powołanego przepisu nie pozwala na stwierdzenie istnienia w dacie zdarzenia powodującego możliwość wymierzenia opłaty (decyzja o podziale nieruchomości) , procentowego określenia jej wysokości. Jednak za odpowiedzią twierdzącą przemawia wykładnia systemowa i celowościowa tego przepisu, co stwarza podstawę do stwierdzenia, iż możliwość wymierzenia opłaty adiacenckiej na podstawie przepisu art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, jest uzależniona od uprzedniego, przed dokonaniem podziału, ustalenia przez radę gminy w drodze uchwały stawki procentowej tej opłaty. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2004r. (OSK 897/04). W uzasadnieniu powołanego orzeczenia podkreślono, iż uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej jest aktem prawa miejscowego. Wymierzenie tej opłaty na podstawie późniejszej uchwały rady gminy ustalającej wysokość stawki procentowej wiązałoby się ze wstecznym działaniem tej uchwały w zakresie przepisów prawa miejscowego. Taka regulacja prawna byłaby jednak sprzeczna z utrwalona w prawie administracyjnym zasadą "nie działania prawa wstecz". Stwierdzono także, iż wymóg uprzedniego istnienia omawianej uchwały jest zgodny z konstytucyjnymi standardami państwa prawa. Pozwala bowiem zainteresowanym podmiotom na podejmowanie odpowiadającej ich interesowi decyzji, co do podziału nieruchomości. Podobna regulacja zawarta jest w przepisie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r. nr 80 poz. 717). Warunkiem wymierzenia opłaty, o której mowa w tym przepisie, jest określenie w uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego procentowej dopuszczalnej wysokości tej opłaty w stosunku do wzrostu wartości nieruchomości. Nie ma więc żadnych szczególnych argumentów do przyjęcia przy wymierzaniu przedmiotowej opłaty odmiennych zasad. W obu bowiem sytuacjach problem dotyczy uruchomienia procedury związanej z wymierzeniem opłaty w oparciu o wcześniejszą uchwałę rady gminy. Podzielając wskazaną argumentację należy uznać, iż zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Decyzja o podziale przedmiotowej nieruchomości stała się bowiem ostateczną [...] lutego 2002r., a uchwała Rady Miejskiej określająca procentową stawkę opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału podjęta została [...] marca 2003r. Skarżący słusznie na powyższe zwrócili uwagę zarówno w odwołaniu, jak i w skardze. Jednak argumentacja organu odwoławczego, sprowadzająca się do stwierdzenia, iż problem ten w świetle przepisów prawa materialnego nie ma znaczenia nie jest trafna. Nie uwzględnia bowiem wskazanej wyżej wykładni systemowej i celowościowej omawianego przepisu. Naruszenie przepisów prawa materialnego stanowi wystarczająca podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji bez potrzeby dokonywania oceny pozostałych zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Z tych przyczyn, w oparciu o powołany przepis oraz przepis art. 200 dotyczący zwrotu kosztów postępowania (2000 zł zwrot koszów sądowych i 2400 zł zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego) orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie II-im traci moc z chwila uprawomocnienia się wyroku (art. 152). /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek MarK