IV SA/Wa 1311/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Instytutu B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej - skargę oddala - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2005r. znak [...] na podstawie art. 127 § 3 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 65 § 1, art. 17 pkt 1 oraz art. 157 § 1 kpa utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] marca 2005r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2005r. przekazał wraz z aktami sprawy skargę K. N. i innych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w O. z dnia [...] kwietnia 1988r. znak [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., celem rozpatrzenia według właściwości. Wniosek o ponowne rozpatrzenie tej sprawy złożył Instytut B. Instytut nie kwestionował faktu, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest samorządowe kolegium odwoławcze, ale podniósł, iz nie wniesienie zażalenia od postanowienia o umorzeniu postępowania powoduje, że sprawa na podstawie tego samego wniosku juz dalej toczyć się nie może. W szczególności brak jest podstaw do zastosowania art. 65 § 1 kpa a to z tego powodu, że sprawa została już umorzona. Organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 maja 1995r. / sygn. akt SA/Ł 2330-2331/94, nie publ. /, zgodnie z którym, gdy organ I instancji wydał decyzje w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 kpa. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Instytut B. Instytut wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] marca 2005r. ze względu na to, że zostały one wydane w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną tj. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004r., zgodnie z którą zostało umorzone postępowanie przed organem I instancji. Skarżący podniósł, że na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004r. sprawa z wniosku K. N. i innych została ostatecznie rozstrzygnięta poprzez jej umorzenie. Orzeczenie to kończy postępowanie w sprawie, i nie jest możliwe w tej sytuacji przekazanie jej do rozpoznania przez inny organ. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Stan faktyczny w sprawie przedstawia się w sposób następujący: Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] lutego 2002r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] kwietnia 1988r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 11,71 ha oraz działki nr [...] o pow. 67,16 ha, położonych w obrębie Ośrodek D. gm. O. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Minister uznał, iż właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tej sytuacji Wojewoda [...] nie był organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego w sprawie. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co uzasadnia jej uchylenie i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Postanowieniem z dnia [...] marca 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 157 § 1 kpa postanowił przekazać skargę w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w O. z dnia [...] kwietnia 1988r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. celem rozpatrzenia według właściwości. Zaskarżonym postanowieniem Minister utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] marca 2005r. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 kpa organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obciążona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Organ ma obowiązek badać swoją właściwość rzeczową, miejscową i instancyjną w każdym stadium postępowania. Obowiązek przestrzegania właściwości przez organ rozciąga się na postępowanie I instancji oraz postępowanie odwoławcze i obejmuje zarówno tryb zwyczajny postępowania administracyjnego, jak i tryby nadzwyczajne, stosowane w celu weryfikacji decyzji. Różne mogą być etapy postępowania administracyjnego, na których organ administracji publicznej stwierdzi swoją niewłaściwość do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli organ, do którego wniesiono podanie, przed wszczęciem postępowania administracyjnego stwierdzi swoją niewłaściwość w sprawie, a sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym, to zgodnie z art. 65 § 1 kpa przekaże to podanie niezwłocznie do organu właściwego w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Jeżeli organ administracji publicznej stwierdzi swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, to zobowiązany jest umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa, a sam wniosek przekazać do załatwienia organowi właściwemu zgodnie z art. 65 § 1 kpa. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem. Stanowisko takie potwierdza wyrok NSA z dnia 7.05.2002r. ISA 2470/00 Lex nr 81745. Natomiast gdy organ administracji publicznej ujawni naruszenie przepisów o właściwości dopiero w toku postępowania odwoławczego, wszczętego wskutek wniesienia odwołania od merytorycznej decyzji organu I instancji, to organ odwoławczy ma obowiązek na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 in fine uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie I instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. Jednocześnie musi przekazać wniosek będący podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 65 § 1 kpa organowi właściwemu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – wyrok NSA z 9.07.2000 ISA 242/99 Lex nr 77615 Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że umorzenie postępowania przed organem I instancji w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2004r. ostatecznie rozstrzygnęło sprawę z wniosku K. N. i innych poprzez jej umorzenie, że orzeczenie to kończy postępowanie w sprawie i nie jest możliwe w tej sytuacji przekazanie jej do rozpoznania przez inny organ. Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości, wynikającej z naruszenia przepisów o właściwości, czy to na podstawie art. 105 § 1 kpa, czy to na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 kpa kończy jedynie postępowanie administracyjne w danej instancji, bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też nie można stawiać tutaj zarzutu naruszenia stanu powagi rzeczy osądzonej / res iudicata /. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /.