IV SA/Po 956/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/I. Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski KB/ IV SA/Po 956/06 U Z A S A D NI E N I E Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. odmówił przyznania L. G. zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził co następuje: L. G. zwróciła się do MOPS w G. wnioskiem z 23 czerwca 2003 r. o przyznanie zasiłku stałego z tego tytułu iż sprawuje opiekę nad siostrą M. K. Siostra wnioskodawczyni ma I grupę inwalidzką, jest ubezwłasnowolniona, a jej opiekunem prawnym jest wnioskodawczyni. Jakkolwiek organ I instancji stwierdził, że L. G. spełnia kryterium dochodowe wymagane przy ubieganiu się o zasiłek stały, to nie może go uzyskać z uwagi na brzmienie przepisów art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 ze zm.) bowiem wskazany przepis stanowi, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Zasiłek stały przysługuje również w wypadku, gdy zainteresowany opiekuje się pełnoletnim dzieckiem. Przez dziecko, o którym wyżej mowa należy rozumieć dziecko własne, przysposobione lub przebywające w rodzinie zastępczej; również po ustaniu funkcji tej rodziny (art. 27 ust. 3). Zdaniem organu pojęcie dziecka w ust. 3 jest jednoznaczne i wyczerpujące, a do kręgu osób uprawnionych do zasiłku stałego nie należy rodzeństwo osoby wymagającej opieki. W odwołaniu od decyzji L. G. uznała rozstrzygnięcie za krzywdzące. Zarzuciła iż opiekunem prawnym jej 39 letniej siostry została ustanowiona przez Sąd Rodzinny. Stan zdrowia siostry wymaga permanentnej opieki. Z tych powodów wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy, zmieniła miejsce zamieszkania i ostatecznie swoje centrum życiowe przeniosła z P. do G. Odwołująca podniosła, że jej ojczym - a ojciec siostry M. K. ma 89 lat i nie jest w stanie zajmować się osobą dorosłą - zarówno ułomną fizycznie i psychicznie. Z tych powodów wnosiła o przyznanie zasiłku stałego. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając argumenty decyzji pierwszoinstancyjnej i podkreślając, że ustawodawca jednoznacznie wskazał komu i z jakiego tytułu przysługuje zasiłek stały. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu skarżąca powtórzyła zarzuty z odwołania. Zarzuciła, że gdyby nie podjęła się opieki - takową musiałoby sprawować Państwo i ponieść z tego tytułu wydatki. Zdaniem skarżącej organy winny podjąć się wykładni aksjologicznej przy interpretacji przepisu. W konkluzji skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonych decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie decydujące znaczenie dla jej rozpoznania miało pytanie prawne przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 1031/02 z dnia 13 czerwca 2005 r. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego jaki zapadał w odpowiedzi na to pytanie: I tak w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 756 i Nr 162, poz. 1118 i 1126, z 1999 r. Nr 20, poz. 170, Nr 79, poz. 885 i Nr 90, poz. 1001, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 19, poz. 238, z 2001 r. Nr 72, poz. 748, Nr 88, poz. 961, Nr 89, poz. 973, Nr 111, poz. 1194, Nr 122, poz. 1349 i Nr 154, poz. 1792, z 2003 r. Nr 7, poz. 79, Nr 44, poz. 389, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1304, Nr 203, poz. 1966 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593) w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do zasiłku stałego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pytanie prawne w związku z którym zadano pytanie Trybunałowi Konstytucyjnemu sformułowano w sprawie, w której zasiłku stałego domagała się siostra opiekująca się niepełnosprawnym dorosłym bratem. W niniejszej sprawie skarżąca opiekuje się dorosłą niepełnosprawną siostrą cierpiącą na zespół Downa. Wprawdzie skarżąca jest siostrą przyrodnią, ale obowiązek alimentacyjny zarówno rodzeństwa naturalnego jak i przyrodniego jest tożsamy. Rozstrzygając sprawę Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że mimo utraty mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) uchyloną z dniem 1 maja 2004 r. mocą art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej: Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm.) - co zasadniczo stanowi przesłankę umorzenia postępowania - w sprawie znajduje zastosowanie wyjątek przewidziany w art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102 poz. 643 ze zm.) Trybunał Konstytucyjny stwierdził nadto, że "mimo uchylenia ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. wydanie orzeczenia w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym (prawie identycznym jak w rozpoznawanej sprawie) jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw. "Wynika to z faktu, że od udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne zależały uprawnienia strony postępowania do zasiłku stałego, który po 1 maja 2004 r. został przekształcony w uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228 poz. 2255 ze zm.). Odwołując się do wyroku z 8 marca 2005 r. sygn. P/15/04 (OTK ZU nr 3/A/2005 poz. 21) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "ponieważ z punktu widzenia mechanizmów ochronnych, związanych z regulacją kwestii intertemporalnej w zakresie ustawy o pomocy społecznej i sprzężonej z nią ustawy o świadczeniach rodzinnych, istotne jest, czy dana osoba w dniu wejścia w życie obu ustaw miała prawo do zasiłku stałego (aby móc skorzystać z konwersji w zasiłek pielęgnacyjny) tym bardziej istotne jest, aby postępowanie kontrolne w zakresie decyzji odmawiającej przyznania zasiłku zakończyć orzeczeniem merytorycznym. Tym samym ocena konstytucyjności przepisów art. 27 ust. 1, 2 i 3 u.p.s., pomimo utraty ich mocy obowiązującej, jest istotna z punktu widzenia ochrony Konstytucyjnych praw zarówno strony postępowania przed sądem pytającym, jak i innych osób pozostających w podobnej do niej sytuacji." Konkludując, w niniejszej sprawie organy administracyjne rozstrzygając w oparciu o przepisy obowiązujące przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego musiały wydać decyzję niekorzystną dla skarżącej. Natomiast obecny wyrok z 15.11.2006 r. oraz wyrok TK z 8 marca 2005 sygn. P 15/04 zobowiązują organy administracyjne do pozytywnego rozpoznania wniosku z 23 czerwca 2003 r. i przyznania zasiłku stałego skarżącej, skoro jak organ stwierdził spełniała ona inne wymagane kryteria do jego przyznania. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/I. Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski KB/