II OSK 1008/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-09-04

Skład orzekający: Maria Rzążewska, Zofia Flasińska, Jan Paweł Tarno

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości przez Skarb Państwa osobie trzeciej w trakcie postępowania administracyjnego o nieodpłatne przyznanie jej własności na rzecz osoby uprawnionej wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku tej osoby, nawet jeśli organ administracji publicznej dopuścił się wadliwości proceduralnej w prowadzeniu postępowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprzedaż nieruchomości przez Skarb Państwa osobie trzeciej w trakcie postępowania administracyjnego o nieodpłatne przyznanie jej własności na rzecz osoby uprawnionej wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku tej osoby. Nawet jeśli organ administracji dopuścił się wadliwości proceduralnej, nie może on wydać decyzji konstytutywnej przyznającej własność nieruchomości, która w momencie orzekania nie stanowi już własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Sprzedaż nieruchomości osobie trzeciej, niezależnie od przyczyn, obliguje organ do wydania decyzji odmownej.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o nieodpłatne przyznanie własności działek przekazanych przez matkę na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne. Starosta P. zawiesił postępowanie z uwagi na niezakończone postępowanie spadkowe. Następnie, po ponownym złożeniu wniosku, Starosta przeniósł własność części działek, umarzając postępowanie dotyczące innej działki, która została sprzedana przez Agencję Nieruchomości Rolnych osobie trzeciej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie NSA Zofia Flasińska ( spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 600/06 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 600/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości. Sąd I instancji przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy podał, że wnioskiem z dnia 5 lutego 2001 r. J. N. (nazywana dalej również skarżącą) wystąpiła do Starosty P. o nieodpłatne przeniesienie własności działek nr [...], [...] oraz nr [...] we wsi W. gm. D., które przez matkę skarżącej zostały przekazane na rzecz Skarbu Państwa wraz z całym należącym do niej gospodarstwem rolnym w zamian za świadczenie emerytalne na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] Starosta P., uwzględniając wniosek skarżącej, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie przeniesienia własności wyżej wymienionych działek do czasu przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej matce, pouczając jednocześnie stronę o treści art. 98 § 2 k.p.a. W wyniku rozpoznania ponownie złożonego przez J. N. w dniu 20 września 2005 r. wniosku, Starosta P. decyzją z dnia [...] przeniósł nieodpłatnie na rzecz wnioskodawczyni, zgodnie z jej żądaniem, własność działki nr [...] i [...], umarzając jednocześnie jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące nieodpłatnego przyznania prawa własności działki nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta P. wskazał, że wniosek odnoszący się do działki nr [...] nie mógł zostać uwzględniony, albowiem działka ta w dniu 16 maja 2005 r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]) została sprzedana przez Agencję Nieruchomości Rolnych - Oddział Terenowy w R. J. i J. W.. Okoliczność ta, zdaniem organu, oznacza, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 118 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25, ze zm.) nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przyznania prawa własności działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty P. odnośnie do tego, iż niepozostawanie działki nr [...] własnością Skarbu Państwa z uwagi na sprzedaż nieruchomości osobom trzecim sprzeciwia się uwzględnieniu żądania skarżącej. Zdaniem Kolegium, w postanowieniu Starosty P. z dnia [...] o zawieszeniu postępowania zawarte zostało pouczenie co do skutków niezłożenia wniosku o podjęcie postępowania. Nieskładając takiego wniosku w przypisanym trzyletnim terminie skarżąca winna liczyć się z konsekwencjami, jakie mogą wyniknąć ze zmiany stanu prawnego nieruchomości. Oddalając skargę J. N. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że skarżąca wywodziła swoje żądanie przyznania własności spornej działki nr [...] z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, z wnioskami o przyznanie własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Jednakże - jak stanowi art. 118 ust. 3 cyt. ustawy - niedopuszczalne jest uwzględnienie wniosku, jeżeli nieruchomość nie stanowi już własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku (działki lub budynków). Według Sądu I instancji, tak określona sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, albowiem z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynikało jednoznacznie, że aktem notarialnym z dnia 16 maja 2005 r. sporna działka nr [...] została przez Agencję Nieruchomości Rolnych - Oddział Terenowy w R. sprzedana J. i J. W.. Z tego względu, zdaniem Sądu, nie mogło budzić jakichkolwiek wątpliwości wyłączenie możliwości zastosowania w rozpoznanej sprawie w stosunku do wnioskodawczyni art. 118 ust. 2a cyt. ustawy. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii nieprawidłowego prowadzenia przez Starostę P. postępowania na podstawie złożonego w dniu 5 lutego 2001 r. wniosku o przekazanie własności działek, Sąd I instancji stwierdził, że w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania skarżąca nie zwróciła się o podjęcie postępowania, co ma ten skutek, że żądanie wszczęcia postępowania uważać należało za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Sąd zwrócił uwagę, że nie może być kwestionowane, że postępowanie w omawianej sprawie nie zostało zakończone w sposób przewidziany przepisami prawa procesowego, tj. decyzją umarzającą postępowanie (art. 105 § 1 k.p.a.), niemniej - przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawno-materialnego niewadliwie ustalonego w chwili wydania zaskarżonej decyzji - naruszenie wymienionego obowiązku proceduralnego nie miało, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy załatwionej ostatecznie decyzją z dnia [...] Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła J. N., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i "orzeczenie zgodnie z wnioskiem skarżącej", ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy organowi I instancji celem jej ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła rażącą obrazę prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 118 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników polegające na przyjęciu, że przepisów ust. 1-2a art. 118 powołanej ustawy nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach, w sytuacji gdy ww. działka zmieniła właściciela na skutek oczywistego zawinienia organu administracji publicznej w prowadzeniu postępowania, jak też, że art. 118 ust. 3 może podlegać zastosowaniu pomimo, iż postępowanie administracyjnego zostało przeprowadzone niezgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Sformułowany przez autora skargi kasacyjnej zarzut odnosi się do pierwszej ze wskazanych powyżej podstaw. Naruszenie prawa materialnego polegało w rozpoznanej sprawie, zdaniem skarżącej, na naruszeniu art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników, wyrażającym się w wadliwym zrozumieniu i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu. Skarga kasacyjna w części uzasadniającej stawiane pod adresem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuty liczy pięć stron, niemniej autorowi skargi kasacyjnej znaczną część opracowania zajęło powtórzenie w zasadzie in extenso rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], jaki i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Dla potrzeb przytoczenia jakiejkolwiek argumentacji wskazującej na cel złożenia środka odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, autor skargi kasacyjnej w kilkuzdaniowym fragmencie tekstu odniósł się jedynie do "kuriozalnego" jego zdaniem, stanu rzeczy, gdy strona skarżąca nie ma możliwości wszczęcia innego postępowania w sprawie wyegzekwowania swoich praw z wcześniejszego postępowania administracyjnego, albowiem nie wydano decyzji umarzającej postępowanie, którą można by zaskarżyć. Takie uzasadnienie stawianych Sądowi I instancji zarzutów, poza niejako "zobrazowaniem" sytuacji procesowej skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie posiada żadnego bezpośredniego powiązania z analizą merytoryczną kwestii zastosowania oraz wykładni przepisu prawa materialnego, który miałby zostać w rozpoznawanej sprawie naruszony. Przypomnieć otóż należy, że stosownie do art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna wskazywać zarzucane naruszenie, określić jak zastosowany przepis należy interpretować i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego wykładnia jest błędna, jak też uzasadnić na czym polega wadliwe zastosowanie przepisu. Pomimo, że autor skargi kasacyjnej, tak jak to zostało już zauważone, nie postarał się szerzej rozwinąć uzasadnienia skargi kasacyjnej poprzez przedstawienie pełnych i wyczerpujących wywodów prawnych dotyczących wad orzeczenia, to jednak z jej części wstępnej, wymieniającej zarzuty, można wywnioskować, że wskazywaną przez autora skargi kasacyjnej wadliwość zaskarżonego wyroku wiązać należy z nieuprawnionym przyjęciem przez Sąd I instancji, że przepis art. 118 ust. 3 ustawy - w zakresie przeniesienia własności na wnioskodawcę - miał zastosowanie w sprawie, mimo że jak wskazywała skarżąca, organ administracji publicznej ponosił winę za to, iż działka, której dotyczył złożony wniosek, przestała być przedmiotem własności Skarbu Państwa. Sformułowany w rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 118 ust. 3 cyt. ustawy sprowadza się zatem do tego, że skarżący uznając, iż prowadzone postępowanie administracyjne obarczone było określonymi wadami procesowymi, twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji, winien uwzględnić powyższą okoliczność (w zakresie interpretacji i zastosowania art. 118 ust. 3 cyt. ustawy) jako mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjmując za dopuszczalne takie sformułowanie wadliwości przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie niesporne jest, iż wnioskiem z dnia 5 lutego 2001 r. skarżąca wystąpiła do Starosty P. o nieodpłatne przeniesienie własności działek nr [...], [...] oraz nr [...] we wsi W. gm. D., które przez matkę skarżącej zostały przekazane na rzecz Skarbu Państwa wraz z całym należącym do niej gospodarstwem rolnym w zamian za świadczenie emerytalne na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Poza sporem pozostaje również to, że postanowieniem z dnia [...] Starosta P. z uwagi na niezakończenie spraw spadkowych skarżącej (skarżąca nie przedstawiła postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej matce) zawiesił postępowanie w sprawie przeniesienia własności ww. działek. Rozbieżności dotyczą wpływu zawieszenia postępowania na późniejszą niemożność realizacji przez skarżącą uprawnień wynikających z możliwości przyznania własności działek przekazanych przez jej matkę Państwu i w kontekście tak zakreślonego sporu ocenić należy zasadność podniesionych przez wnoszącego skargę kasacyjną zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny za nieuprawnione uznaje w pierwszym rzędzie stanowisko skarżącej, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia przepisu art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników była nieprawidłowa przez to, iż Sąd pozostawił całkowicie poza zakresem swoich rozważań interpretacyjnych kwestię "wadliwości proceduralnej", jaką przypisać należałoby w rozpoznanej sprawie - zdaniem strony skarżącej - Staroście P., a także Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P.. Nie może otóż budzić wątpliwości, że skarżąca swoje żądanie przekazania własności spornej działki nr [...] oparła na przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników, który stanowi, iż z wnioskami o przyznanie własności działki (określonej w ust. 1 lub 2 cyt. przepisu) może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Skarżąca podnosząc przytaczane już wyżej argumenty, nie zauważa jednak, że spełnienie zawartej w przepisie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników przesłanki nabycia własności działki, nie jest jeszcze wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w całości uwzględniającego jej żądanie. Skarżąca mogłaby skutecznie ubiegać się o wydanie korzystnej dla siebie decyzji orzekającej o przyznaniu własności tylko wówczas, gdyby w stosunku do jej osoby wyłączona była (nie zaistniała) negatywna przesłanka dotycząca zwrotu, zawarta w ust. 3 przywołanego art. 118 ustawy. Ponieważ zgodnie z art. 118 ust. 3, niedopuszczalne jest uwzględnienie wniosku, jeżeli nieruchomość nie stanowi już własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do nieruchomości stanowiącej przedmiot wniosku, organy rozpoznające żądanie strony skarżącej zobowiązane były wziąć pod uwagę również stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem i ta okoliczność w analizowanym stanie faktycznym sprawy nie może zostać zakwestionowana. Zwrócić należy uwagę na to, że decyzja wydana na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników ma charakter konstytutywny, co oznacza, iż przyznanie na jej podstawie własności nieruchomości następuje z datą uprawomocnienia się decyzji. Istotne znaczenie w tym przypadku przypisać należy nie tyle temu, czy działka objęta wnioskiem stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w dniu wpłynięcia do organu stosownego żądania i wszczęcia na tej podstawie postępowania administracyjnego, ale przede wszystkim temu, czy działka pozostaje własnością wymienionych podmiotów w momencie orzekania przez organ (wydania decyzji administracyjnej). W dacie wydania rozstrzygnięcia nieruchomość musi pozostawać własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, albowiem wydając decyzję konstytutywną organ prowadzący postępowanie musi uwzględnić stan faktyczny i prawny występujący w dniu wydania decyzji. W wyroku z dnia 8 lutego 1994 r., sygn. SA/Wr 1891/93, ONSA 1995/2, poz. 64, Naczelny Sąd Administracyjny OZ we Wrocławiu stwierdził, że kwestia pozostawania nieruchomości własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ma tak zasadnicze znaczenie, iż niedopuszczalne jest utrzymanie w mocy decyzji przekazującej własność działki, jeżeli po dacie wydania decyzji przez organ I instancji, przestała ona spełniać warunek wynikający z art. 118 ust. 3 cyt. ustawy. Organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić każdą zmianę stanu faktycznego nieruchomości, niezależnie nawet od tego, iż nastąpiła ona w sprawie w okresie pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I i II instancji. Mając na uwadze przytoczone powyżej względy, nie może budzić wątpliwości, że okoliczność sprzedaży działki nr [...] przez Agencję Nieruchomości Rolnych J. i J. W., a więc utrata przez działkę statusu "nieruchomości pozostającej własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego" nie mogła w rozpoznawanej sprawie pozostać niejako "niezauważona" i uzasadniać wydanie przez Starostę P. decyzji w całości zgodnej z żądaniem skarżącej. Wykładnia art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników prowadzi bezsprzecznie do wniosku, że dopuszczalność przeniesienia na osobę uprawnioną własności działki związana jest z zaistnieniem w sprawie zarówno przesłanek pozytywnych, jak i brakiem wystąpienia przesłanki negatywnej dotyczącej niepozostawania zwracanej działki we własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Regulacja w takim właśnie kształcie decyduje o tym, że zmiana podmiotowa w zakresie stanu własnościowego działki objętej żądaniem zwrotu w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, niezależnie od przyczyn takiego zdarzenia, obliguje organ do wydania decyzji odmownej, ponieważ w żadnym razie organ nie może w sposób prawidłowy doprowadzić do wydania decyzji orzekającej o przekazaniu zainteresowanemu własności działki należącej nie do Skarbu Państwa, ale do osób trzecich (do czego w rozpoznawanej sprawie by doszło w sytuacji uwzględnienia w całości żądania skarżącej). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można również zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że jakikolwiek wpływ na niekorzystne rozstrzygnięcie wniosku o przekazanie własności działki mogła w niniejszej sprawie wywierać kwestia braku formalnego zakończenia postępowania administracyjnego zawieszonego postanowieniem Starosty P. z dnia [...]. Jak można wnosić z zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań Sądu I instancji, naruszenie przez Starostę P. obowiązku proceduralnego polegającego na braku umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 5 lutego 2001 r., a następnie zawieszonego postanowieniem z dnia [...], nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, która została wszczęta kolejnym wnioskiem z dnia 20 września 2005 r. i zakończona zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Skarżący, kwestionując powyższe stanowisko Sądu, z kolei twierdzi, że wpływ na wynik sprawy postępowanie, które stosownie do art. 98 § 2 k.p.a. nie zostało umorzone, jednak wywarło. Przywołane stanowiska skarżącej oraz Sądu I instancji, pomimo wyciągania odmiennych wniosków dotyczących wpływu stwierdzonej wadliwości na wynik sprawy, opierają się zatem na wspólnym zapatrywaniu odnoszącym się do niekwestionowanego naruszenia przez Starostę P. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na niezakończenie postępowania administracyjnego w sposób przewidziany przepisami prawa procesowego (art. 105 § 1 k.p.a.), W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższy pogląd w analizowanym stanie faktycznym sprawy jest jednak całkowicie nieuprawniony. Wbrew bowiem stanowisku organów orzekających w sprawie, a także poglądowi Sądu I instancji wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, fakt niezwrócenia się przez skarżącą o podjęcie zawieszonego w dniu [...] postępowania nie mógł rodzić konsekwencji polegających na uznaniu wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie przekazania własności działek za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.) oraz skutkować ewentualnym rozważeniem przez organy potrzeby wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie formalnego zakończenia z tego powodu postępowania. Nie można nie dostrzec, że omawiane postanowienie zawieszające postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 5 lutego 2001 r. wydane zostało na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc odnosiło się do stwierdzonego przez organ wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego, które winno zostać rozstrzygnięte przez inny organ lub sąd przed rozpatrzeniem sprawy administracyjnej. Oznacza to, że konstrukcja procesowa uznania żądania wszczęcia postępowania za wycofane w sytuacji, gdy w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania na wniosek strony nie zwróci się ona o jego podjęcie, nie mogła podlegać jakiemukolwiek zastosowaniu w rozpoznawanej sprawie, skoro dotyczy ona jedynie fakultatywnego zawieszenia postępowania, opartego na woli (dyspozycyjności) strony (por. G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 820 i nast.; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 453). W analizowanym stanie faktycznym, postępowanie administracyjne zostało obligatoryjnie zawieszone wobec wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego, stąd podjęcie postępowania (na wniosek strony lub z urzędu) zależało wyłącznie od ustąpienia przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu postępowania (art. 97 § 2 k.p.a.). Rozważając wystąpienie takiej okoliczności w kontrolowanym postępowaniu, należy zauważyć, że w dniu 20 września 2005 r. (k. 1 akt) skarżąca ponowiła swój wniosek o przekazanie jej własności działek, przedstawiając następnie (przy piśmie z dnia 28 października 2005 r., k.21 akt) postanowienie Sądu Rejonowego w P. - Wydział I Cywilny z dnia [...] września 2005 r., sygn. [...] stwierdzające nabycie spadku po matce M. D.. W związku z ustąpieniem przyczyny tamującej bieg postępowania w przedmiocie przekazania własności działek, pismo skarżącej z dnia 20 września 2005 r. powinno być było wobec tego kwalifikowane jako wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego, gdyż nadanie mu innego charakteru - nowego wniosku o wszczęcie postępowania w takiej samej sprawie - pozbawione było jakiegokolwiek uzasadnienia w sytuacji procesowej ukształtowanej postanowieniem Starosty P. z dnia [...] o zawieszeniu dotychczasowego postępowania. Mając na uwadze wskazane powyżej względy, analiza przebiegu kontrolowanego przez Sąd postępowania uzasadnia przyjęcie poglądu, że decyzja Starosty P. z dnia [...] dotyczyła sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącej z dnia 5 lutego 2001 r. W postępowaniu tym nie doszło do zarzucanych przez wnoszącego skargę kasacyjną uchybień, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Mylne przyjęcie przez organ, że tok postępowania administracyjnego uległ "wyczerpaniu" z powodu niezwrócenia się przez skarżącą o podjęcie zawieszonego postępowania nie mógł decydować o pozytywnym rozstrzygnięciu żądania skarżącej o przekazanie jej własności działek nie z tego powodu, że postępowanie to nie zostało zakończone decyzją wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., która mogłaby stać się następnie przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, na co wskazuje w skardze kasacyjnej jej autor, ale przede wszystkim dlatego, że skarżąca przedstawiła dokumenty niezbędne do zakończenia postępowania i merytorycznego rozpoznania jej wniosku po terminie, w którym nastąpiła sprzedaż działki nr [...]. W dniu podejmowania rozstrzygnięcia przez Starostę P. zmieniony stan prawny działki nie pozwalał na rozpatrzenie wniosku skarżącej w pełni zgodnie z jej żądaniem. Z tej właśnie przyczyny, zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nieprawidłowego zastosowania w sprawie art. 118 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników nie mógł podlegać uwzględnieniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem był całkowicie chybiony. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do powodów sprzedaży przez Agencję Nieruchomości Rolnych działki nr [...] w trakcie wszczętego przez skarżąca postępowania w przedmiocie nabycia prawa własności ww. działki na podstawie art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników, jak również kwestii podjęcia przez skarżącą ewentualnych kroków prawnych w innym postępowaniu w związku z nabyciem własności spornej nieruchomości przez osoby trzecie, albowiem wykracza to poza kognicją Sądu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło