III SA/Kr 927/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek spr. Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 9 czerwca 2006r. Nr: [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2007r. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2004r., sygn. akt II SA/Kr 1602/01, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2001r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] kwietnia 2001r. nr [...] którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają przewidzianych w przepisach wymogów, uzasadnienie orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K.z dnia [...]11.2000r. jest jednozdaniowe i ogranicza się do stwierdzenia, że rozpoznano u skarżącego zespół cieśni nadgarstka, obustronny, niezawodowy, nie może on być uznany za chorobę zawodową z uwagi na krótki (12 miesięcy) okres pracy na stanowisku stolarza oraz brak narażenia zawodowego. W orzeczeniu natomiast Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] marca 2001r. wskazano, że dokonywano obserwacji w kierunku choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanego uciskiem na pnie nerwów i obserwacja ta dała wynik negatywny. Wskazano jednocześnie, że chodziło o chorobę wymienioną w załączniku Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz, 294 z późn. zm.) pod numerem 13. W uzasadnieniu jednakże tego orzeczenia lekarskiego wskazano, że pacjent został skierowany na badania po odwołaniu się od orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. W tym zakresie zmian chorobowych nie stwierdzono. Zarówno termometria skórna, jak i przewodnictwo ruchowe i czuciowe w nerwach obwodowych kończyn górnych wypadły prawidłowo. Nie znaleziono również zmian radiologicznych w odcinku szyjnym kręgosłupa. Sąd zarzucił, że istniała wyraźna niespójność treści tego orzeczenia: najpierw wskazano, że badanie przeprowadzono na okoliczność rozpoznania choroby wymienionej w załączniku pod póz. 13 (przewlekle choroby obwodowego układu nerwowego wywołane uciskiem na pnie nerwów), a następnie jest mowa o chorobach narządu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy (póz. 12 wykazu chorób zawodowych). Zwrócił ponadto uwagę na niespójność pomiędzy orzeczeniem lekarskim I i II instancji, albowiem w I instancji rozpoznano schorzenie: obustronny zespół cieśni nadgarstka, a zespół II instancji nic stwierdził żadnych zmian chorobowych. Sąd zarzucił, że te wątpliwości wynikające z samych orzeczeń lekarskich nie zostały przez organy administracyjne wyjaśnione. Zwrócił też uwagę na niespójności w samych decyzjach administracyjnych wydanych na ich podstawie. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji powołano się jedynie na orzeczenie lekarskie MOMP, dodając przy tym błędnie, że chodzi o MOMP w N. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że A. K. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej był przebadany w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K., a następnie przez Instytut Medycyny Pracy w S. i że obydwa orzeczenia lekarskie są zgodne. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest mowa o schorzeniu z punktu 13 wykazu, w uzasadnieniu zaś decyzji II instancji o chorobie narządu ruchu. Ponadto organ administracyjny II instancji stwierdził, że okresy zatrudnienia nie dają podstaw do ustalenia związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą a możliwością wystąpienia schorzenia narządu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy, co w ocenie Sądu narusza przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Wobec zaś istniejących rozbieżności w treści orzeczeń lekarskich i decyzji organu I i II instancji i wątpliwości co do tego o jaką chorobę zawodową chodzi oraz tego, czy u skarżącego stwierdzono istnienie schorzenia będącego w wykazie, a tylko brak związku przyczynowego pomiędzy nim a wykonywaną pracą (tak zdaje się wynikać z orzeczenia lekarskiego I instancji), czy też w ogóle nie stwierdzono żadnych zmian chorobowych (tak zdaje się wynikać z orzeczenia lekarskiego II instancji), decyzje obu instancji zostały przez Sąd uchylone jako wydane bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Sąd zarzucił też zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, które nie spełniały wymogów art. 107 §3 kpa. Nakazał też uzupełnienie postępowania wyjaśniającego co do warunków pracy skarżącego i ich ewentualnego wpływu na istnienie choroby zawodowej. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji wydal decyzję z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...], w której nie stwierdził u A. K. choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej uciskiem na pnie nerwów -obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, tj. choroby wymienionej w póz. 13 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., (Dz.U. nr 65, póz. 294), która następnie, po rozpatrzeniu odwołania A. K., została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia 9 czerwca 2006r., nr[...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracyjny powołał się na wyniki uzupełnionego postępowania wyjaśniającego dotyczącego środowiska pracy A. K. ustalając, ze jedynie przez okres 12 miesięcy A. K. pracując jako stolarz wielooperacyjny wykonywał czynności wymagające częstych ruchów zginania i prostowania ręki w stawie nadgarstkowym. W uzasadnieniu przytoczono też treść wszystkich wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, w tym również opinii uzupełniających pierwotnie wydane opinie, tj. treść opinii z [...] sierpnia 2004r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., opinii z [...] października 2004r. [...] Instytutu Medycyny Pracy w K. wraz z dodatkowym uzupełnieniem opinii (pismo z dnia [...] grudnia 2005r,) Na podstawie ustalonego stanu faktycznego organ stwierdził, że wobec braku potwierdzenia wykonywania przez badanego pracy związanej z długotrwałym uciskiem na pień nerwu lub mikrourazami (zaledwie 12 miesięcy pracy obciążającej w sposób monotypowy kończyny górne nie może być uznany za pracę wykonywaną długotrwale) oraz brak obiektywnie potwierdzonych objawów choroby, nie ma podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej z póz. 13 wykazu. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzje, wniósł A. K. zarzucając naruszenia art. 7, 77 i 80 i 84 kpa oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 1983r. Skarżący zarzucił, że treść zaskarżonej decyzji jest wadliwa i oparta na poprzednich decyzjach ponieważ organ nie wyjaśnił w dalszym ciągu stopnia narażenia i czasu pracy. Zdaniem skarżącego charakterystyka stanowiska pracy wydana przez [...] jest nieprawdziwa, bo w okresie w którym pracował nie było wiadomo, że był jakikolwiek limit czasu na danym stanowisku. Zarzucił, że organ II instancji nie przeprowadził już żadnych dodatkowych badań lekarskich i konsultacji poza tymi, które uzyskał organ I instancji, a jedynie podtrzymał wadliwą i błędną decyzję organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że podniesione w niej zarzuty nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym w Sprawie materiale. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W ocenie sądu złożona w mniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, póz. 294 z póżn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Zgodnie z zaleceniem Sądu organy administracyjne zwróciły się do biegłych lekarzy o uzupełnienie ich orzeczeń poprzez uszczegółowienie uzasadnień i wyjaśnienie istniejących niespójności. W wydanych w sprawie opiniach uzupełniających (opinia z [...] sierpnia 2004r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., opinia z [...] października 2004r. [...] Instytutu Medycyny Pracy w K. wraz z dodatkowym uzupełnieniem z dnia [...] grudnia 2005r.) wyjaśniono istniejące w sprawie uprzednio wątpliwości. W szczególności w opinii uzupełniającej z dnia [...] sierpnia 2004r. IMPZS w S. wyjaśnił, że w poprzednim uzasadnieniu błędne były zapisy dotyczące choroby narządu ruchu. W opinii tej zawarto szersze uzasadnienie wskazując jakie badania przeprowadzono i jakie wyniki uzyskano oraz wyjaśniając, że w 2000r. dokonano u skarżącego operacji uwolnienia nerwów pośrodkowych obu nadgarstków bez uprzedniego potwierdzenia badaniem neurologicznym istnienia obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. W konkluzji stwierdzono, że brak jest obiektywnie potwierdzonych objawów choroby, a okres pracy w warunkach narażenia na jej powstanie nie może być uznany za długotrwały. Zarzucone przez Sąd w wyroku uchylającym poprzednie decyzje różnice w diagnozie pomiędzy orzeczeniami MOMP w K. a IMP w S. wyjaśniono też szczegółowo w uzupełniającej opinii MOMP w K. [...] z dnia [...] października 2004r. wskazując, że trakcie badania przeprowadzonego w MOMP w 2000r. stwierdzono objawy schorzenia zespołu cieśni nadgarstka, natomiast w badaniu przeprowadzonym przez IMP w S. w 2001r. już tych objawów nie stwierdzono z tego powodu, że w 2000r. przeprowadzony został u skarżącego zabieg odbarczenia nerwu w kanale nadgarstka, co spowodowało poprawę stanu zdrowia. Tak więc zarówno [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. , jak i Instytut Medycyny Pracy w S. po przeprowadzonych badaniach zgodnie i jednoznacznie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, bardzo szczegółowo uzasadniając swój pogląd. Orzeczenia te są wzajemnie spójne, jasne i wyczerpujące. Uwzględniono też wiadomości uzyskane z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, prawidłowo uznały te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że nie każde stwierdzone u pacjenta schorzenie jest chorobą zawodową, przepisy wymagają dodatkowo, by było ono spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Tymczasem w niniejszej sprawie brak obecnie u skarżącego objawów chorobowych, warunki zaś pracy, ze względu na zbyt krótki okres, nie narażały na jej powstanie. Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym. W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było prawidłowe. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Uzupełnione opinie biegłych są jednoznaczne i wzajemnie spójne, nie budząc wątpliwości. Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opiniach lekarskich zawierających przekonujące uzasadnienie. Bez znaczenia prawnego są zarzuty skarżącego dotyczące błędów w ustaleniu przez organ stanu faktycznego dotyczącego wielkości narażenia dziennego na czynniki szkodliwe. W niniejszej sprawie bezsporną jest okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych narażających na powstanie choroby zawodowej, sporna jest jedynie wielkość tego narażenia. Uzupełnione postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący pracował w narażeniu na czynniki szkodliwe przez okres 12 miesięcy. Tej okoliczności skarżący nie kwestionuje zarzucając jedynie błędy w ustaleniu dokładnej liczby dziennej godzin narażenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że zarzuty te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, organ administracyjny w zaskarżonej decyzji nie wskazuje bowiem dokładnie jaka była wielkość dobowa narażenia, jest to bowiem okoliczność mająca w sprawie znaczenie drugorzędne. Pierwszorzędne znaczenie ma łączny okres narażenia na wibrację, zaledwie 12-miesięczny, który organy kwalifikują jako nie spełniający przesłanki pracy w warunkach długotrwałego ucisku na pnie nerwów i mikrourazy, a nade wszystko fakt nie stwierdzenia u skarżącego obiektywnie istniejących objawów schorzenia. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie organ administracyjny dokonawszy uzupełnienia posterowania wyjaśniającego wykorzystał wszystkie istniejące obecnie możliwości dowodowe, zrealizował więc zalecenia sądu zawarte w poprzednim wyroku. W wyniku ustaleń poczynionych na podstawie przeprowadzonego postępowania w zaskarżonej decyzji przyjęto fakt istnienia 12 miesięcznego narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia, natomiast wobec braku możliwości uzyskania dokładniejszych danych w tym zakresie, nie wypowiedziano się co do tego, jakiej wielkości było to narażenie dziennie. Należy jednak zaznaczyć, że wobec cytowanych powyżej argumentów zawartych w orzeczeniach lekarskich dotyczących braku stwierdzenia objawów choroby oraz zbyt krótkiego bo tylko 12-miesięcznego okresu narażenia, dobowa wielkość tego narażenia pozostaje w niniejszej sprawie bez wpływu na treść orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W pełni wykonane zostały wskazówki sądu zawarte w poprzednim wyroku. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.