VI SA/Wa 2251/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. C. i J. K. wspólników spółki cywilnej W. s.c. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę M. C. i J. K. wspólnicy spółki cywilnej W. s.c. z siedzibą w P. wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 12.500 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz o czasie pracy kierowców. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] maja 2006 r. na drodze krajowej nr [...] w m. G. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], którym wykonywany był transport drogowy rzeczy przez firmę skarżących. W momencie zatrzymania do kontroli pojazdem kierował kierowca P. N., a obok w kabinie na miejscu pasażera siedział S. N. W oparciu o okazane wykresówki za okres od [...] maja do [...] maja 2006 r. inspektorzy ustalili, iż P. N. i S. N. prowadzili pojazd zamiennie w załodze dwuosobowej. Kierowcy okazali do kontroli wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego transportu drogowego rzeczy wystawionej na nazwiska wspólników spółki cywilnej M. C. i J. K., a ponadto P. N. okazał zaświadczenie potwierdzające jego zatrudnienie w firmie skarżących oraz spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym. (kierowca S. N. nie posiadał takiego zaświadczenia). W oparciu o analizę zapisów na wykresówkach stwierdzono przekroczenie przez kierowców maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, a także nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem). Kierowcy odmówili podpisania protokołu kwestionując stwierdzone w czasie kontroli naruszenia. Pismem z dnia [...] maja 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą wzywając ich do przedstawienia wskazanych w piśmie dokumentów. W odpowiedzi na to zawiadomienie skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2006 r. poinformowali Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, iż P. N. jest zatrudniony w ich firmie w charakterze kierowcy na podstawie umowy o pracę od dnia [...] maja 2006 r. oraz, że samowolnie dopuścił do kierowania pojazdem o nr rej. [...] swojego brata S. N. i z tego powodu nie zostanie z nim przedłużona umowa o pracę. Do pisma załączyli poświadczone za zgodność z oryginałami kopie dokumentów – zaświadczeń o nadaniu numerów REGON i NIP, zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz umowy o pracę zawartej z kierowcą P. N. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżących M. C. i J. K. karę pieniężną w wysokości 12.500 zł, w tym: - karę pieniężną w wysokości 500 zł na podstawie lp. 1.8. ust. 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy; - karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000 zł na podstawie lp. 10.2. lit. a i lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym za skrócenie przez kierowców dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego; - karę pieniężną w łącznej wysokości 2.100 zł na podstawie lp. 10.3. lit. a i lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym za przekroczenie przez kierowców maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego; - karę pieniężną w łącznej wysokości 4.300 zł na podstawie lp. 10.4. lit. a i lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym za przekroczenie przez kierowców maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego; - karę pieniężną w łącznej wysokości 600 zł na podstawie lp. 11.2. ust. 4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem). W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wspólnik spółki cywilnej M. C. podniósł, że jako pracodawcy nie mięli możliwości nadzorowania w trasie pracy kierowcy P. N. Podkreślił że kierowca ten został przeszkolony w zakresie czasu pracy kierowcy, a więc nie mogą ponosić konsekwencji finansowych za stwierdzone w protokole kontroli naruszenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 39e ust. l pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) przewoźnik drogowy jest obowiązany m.in. do wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnianie wszystkich wymagań określonych ustawą. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast w sposób niesporny, że jeden z kierowców kontrolowanego pojazdu nie okazał do kontroli wymaganego zaświadczenia. Organ I instancji dokonał więc prawidłowej oceny tego stanu faktycznego i prawidłowo zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym nakładając na stronę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Wskazując na treść przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) NR 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał także za zasadne nałożenie na stronę kar pieniężnych za skrócenie przez kierowców dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego podkreślając, iż naruszenia te zostały stwierdzone w oparciu o okazane przez kierowców (jadących w załodze dwuosobowej) wykresówki, stanowiące załącznik do protokołu kontroli, a strona w odwołaniu nie zakwestionowała prawidłowości stwierdzonych w tym zakresie naruszeń przez organ I instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił przy tym, że za naruszenie wynikłe z winy pracownika przy wykonywaniu transportu drogowego odpowiedzialność ponosi pracodawca, gdyż za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi, czyli przedsiębiorca. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników. Reguła ta obowiązuje także na gruncie prawa administracyjnego. Pracodawca odpowiada więc również za naruszenia wynikające z działalności kierowcy, który nie był przez niego zatrudniony, a został dopuszczony do wykonywania pracy kierowcy przez nieuprawnionego do takiego zachowania innego pracownika. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że w decyzji organu I instancji błędnie przywołana została Umowa europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzona w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), co nie miało jednak wpływu na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia w części dotyczącej naruszeń wynikających z nieprzestrzegania czasu pracy kierowców. Organ II instancji uznał także za prawidłowe nałożenie na stronę kary pieniężnej za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych) podkreślając, iż na okazanych do kontroli wykresówkach kierowcy nie przestawiali selektora wskazującego, że po czasie przeznaczonym na kierowanie pojazdem znajdują się w dyspozycji. Zgodnie natomiast z art. 13 Rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr 31.12.1985, P.0008-0021) pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że kary w transporcie drogowym są określone w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Jeżeli natomiast strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2006 r. Nr 117, poz. 791) - wystąpić ze stosownym wnioskiem w tym trybie. W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zakwestionowali zasadność nałożenia na nich kary pieniężnej za nieprawidłowości stwierdzone w czasie kontroli drogowej w stosunku do kierowcy S. N. Ponownie podkreślili, że do kierowania pojazdem dopuścił S. N. samowolnie ich pracownik P. N. (jego brat), który nie konsultował z nimi tej decyzji. Jednocześnie skarżący oświadczyli, że nie kwestionują kary pieniężnej nałożonej na nich za nieprawidłowości stwierdzone w stosunku do kierowcy P. N. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił przy tym, że zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym odpowiedzialność administracyjna nie spoczywa na osobie kierującej pojazdem, lecz na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, a w związku z tym adresat decyzji w niniejszej sprawie został wskazany prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga M. C. i J. K. wspólników spółki cywilnej W. s.c. z siedzibą w P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nie naruszają prawa. Jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie, iż to skarżący w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej w dniu [...] maja 2006 r. wykonywali pojazdem marki [...] o nr rej. [...] transport drogowy rzeczy. Kontrolowanym pojazdem kierowała dwuosobowa załoga kierowców P. N. i S. N., co zostało stwierdzone w oparciu o przedstawione przez kierowców wykresówki za okres od [...] maja do [...] maja 2006 r. Skarżący nie kwestionowali ustaleń poczynionych w trakcie kontroli drogowej. W ocenie skarżących nie było jednak podstaw do obciążania ich odpowiedzialnością za nieprawidłowości stwierdzone w czasie kontroli w stosunku do kierowcy S. N., gdyż został on dopuszczony do kierowania kontrolowanym pojazdem samowolnie, bez ich wiedzy i zgody, przez ich pracownika P. N. Podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące samowoli ze strony pracownika P. N. nie mogły być podstawą do odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej za nieprawidłowości stwierdzone w czasie kontroli w stosunku do kierowcy S. N., gdyż w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym za działalność przedsiębiorstwa transportowego ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi. Art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł podlega ten kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, o czasie pracy kierowców, o odpadach, o ochronie zwierząt, o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych. Odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przewozów drogowych ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Ponosi on na zasadzie ryzyka odpowiedzialność za osoby, które w jego imieniu wykonują ten przewóz. Nieprawidłowości stwierdzone w czasie kontroli drogowej odnośnie obydwu kierowców kierujących kontrolowanym pojazdem uzasadniały więc nałożenie na skarżących kary pieniężnej, gdyż w stanie faktycznym niniejszej sprawy zarówno P. N., jak i S. N. kierowali pojazdem w ramach przewozu drogowego rzeczy wykonywanego przez skarżących. Skrócenie przez kierowców dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego oraz przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego zostało stwierdzone przez organ w oparciu o okazane przez kierowców wykresówki, stanowiące załącznik do protokołu kontroli i nie było kwestionowane przez skarżących. Skarżący nie kwestionowali także faktu, że kierowca kontrolowanego pojazdu S. N. nie okazał do kontroli wymaganego zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia organ nałożył na skarżących kary pieniężne w wysokości zgodnej z załącznikiem do ustawy o transporcie drogowym. Należy przy tym podkreślić, że wysokość kar za poszczególne rodzaje naruszeń jest ściśle określona w tym załączniku i organ nie ma możliwości miarkowania ich wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi więc cech dowolności. Organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Ewentualna wina kierowców P. N. i S. N. w związku z samowolnym (bez wiedzy skarżących) dopuszczenie S. N. do kierowania kontrolowanym pojazdem może natomiast uzasadniać wystąpienie przez skarżących z roszczeniem regresowym w stosunku do tych kierowców na drodze procesu cywilnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.