I GSK 915/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Joanna Kabat – Rembelska Protokolant Tomasz Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Głubczycach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 2239/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu we Wrocławiu 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu na rzecz [...] Spółki z o.o. kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, oddalił skargę [...] Spółki z o. o. z siedzibą w Głubczycach na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że skarżąca spółka zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towar: siarczan glukozaminy, deklarując kod PCN 2106 90 98 0 oraz stawkę celna zawieszoną w wysokości 0%. Decyzją z dnia 22 maja 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego we Wrocławiu uznał powyższe zgłoszenie za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i stosując stawkę celną konwencyjną w wysokości 25% określił dług celny na kwotę 11.034,50 zł. W motywach decyzji organ celny wskazał, że strona spełniła tylko jedną z przesłanek zastosowania stawki celnej zawieszonej na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zawieszenia pobierania ceł od niektórych towarów (Dz. U. Nr 241, poz. 2084), zwanego dalej rozporządzeniem - a mianowicie udokumentowała pochodzenie towaru. Nie przedstawiła natomiast pozwolenia Ministra Zdrowia na dopuszczenie towaru do obrotu, a jedynie decyzje Głównego Inspektora Sanitarnego zezwalającą na wprowadzenie do obrotu przedmiotowego towaru. Tymczasem zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia dopuszczalne było zastosowanie zawieszonej stawki celnej w wysokości 0 % w odniesieniu do ratyfikowanych wg kodu PCN 2106 90 98 0 "preparatów mających charakter dietetycznych środków spożywczych oraz preparatów witaminowych, także zawierających produkty roślinne, posiadających pozwolenie do obrotu wydane przez Ministra Zdrowia". Decyzją z dnia 4 sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w pełni aprobując pogląd prawny w nim zawarty. Natomiast Sąd, oddalając skargę nie podzielił tego zapatrywania i uznał, że organy celne błędnie przyjęły, że skarżąca spółka nie uzyskała wymaganego pozwolenia na dopuszczenie towaru do obrotu. W ocenie Sądu decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego spełniała te wymogi i wykazał to poprzez szczegółową analizę przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634 ze zm.). To błędne stanowisko organu, nie miało jednak wpływu na oceną legalności kontrolowanej decyzji, gdyż według Sądu I instancji nie został spełniony drugi warunek zastosowania zawieszonego cła, gdyż towar w stosunku, do którego wystąpiono o zawieszenie cła nie przynależał do kodu PCN 2106 90 98 0. Okoliczność tę Sąd wywiódł z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 271/05 i 277/05), w których uzasadnieniach wskazano, że siarczan glukozaminy spełnia wymogi pozycji 2922 obejmującej "związki tlenowe z tlenową grupą funkcyjną" podpozycji 2922 50 "aminoalkohole, fenoloaminokwasy i inne związki aminowe z tlenową grupą funkcyjną" a sugerowana przez stronę skarżącą pozycja 2106 jest wykluczona. Cytując obszerne fragmenty uzasadnień wskazanych wyroków Sąd I instancji rozpoznający tę sprawę w pełni podzielił pogląd prawny w nich zawarty, a dotyczący klasyfikacji towaru. Sąd podkreślił też, że wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie Sądu nie narusza zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego. Mocą tego orzeczenia została utrzymania w obrocie prawnym decyzja, która w istocie nie dawała stronie skarżącej żadnych uprawnień i która odmawiała możliwości skorzystania z zawieszonej stawki celnej w wysokości 0%. Dlatego też sytuacja skarżącej spółki nie uległa pogorszeniu, gdyż zaskarżona decyzja odpowiadała, co do zasady prawu, aczkolwiek z innych względów, niż wskazane przez organ celny. [...] Spółka z o. o. z siedzibą w Głubczycach złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 13 § 5 w zw. z § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny poprzez błędną interpretację kodów taryfikacji celnej PCN; 2. art. 3 ust. 1 lit. a oraz lit. A pkt i Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów sporządzonej w Brukseli (Dz. U. Nr 11, poz. 62) oraz art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 3. art. 13 § 1 i § 5, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 4 ustawy - Kodeks celny, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej w zakresie jej postanowień zawartych w dziale 21 i 29, reguł określonych Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej zawartych w rozporządzeniu. Rady Ministrów oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z 24 sierpnia1999 r. - Wyjaśnienia do taryfy celnej (Dz. U. Nr 74, poz. 958 ze zm.) przez pominięcie komentarza do uwagi wyjaśniającej 2 a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Zharmonizowanej i zastosowanie reguły 3. 4. art. 13 § 1 i § 5, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 4 ustawy - Kodeks celny, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej w zakresie jej postanowień zawartych w dziale 21 i 29, reguł określonych Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej zawartych w rozporządzeniu. Rady Ministrów oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z 24 sierpnia 1999 r. - Wyjaśnienia do taryfy celnej (Dz. U. Nr 74, poz. 958 ze zm.), w wyniku, czego przyjęto, że siarczan glukozaminy stanowi produkt przemysłu chemicznego i jako należący do chemikaliów organicznych winien być klasyfikowany w 29 dziale taryfy celnej; 5. art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art, 13 § 1, 3, 5 i 6 Kodeksu celnego przez wydanie decyzji na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, samodzielnie określającego elementy konstrukcyjne cła, które powinny zostać zawarte w ustawie; 6. art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie zakazu stosowania prawa wstecz, przez zakwestionowanie prawidłowości zastosowanego kodu PCN 2106 90 98 0 w oparciu o wyraźnie późniejsze regulacje; oraz naruszenie przepisów postępowania , mającego istotny wpływ na wynik sprawy : 1. art. 133 § 1 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie na podstawie akt sprawy, lecz w oparciu o inne wiadomości 2. art. 122 i 187 § 1 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego przez brak wyczerpującego rozpatrzenia sprawy pod względem faktycznym i merytorycznym; 3. art. 121 Ordynacji Podatkowej, tj. zasady zaufania przedsiębiorców do organów państwa, wyrażające się w braku jednoznacznego określenia przez organy celne: jakie parametry towaru mają być ustalone, kto ma prowadzić badania i jakie dokumenty ma dostarczać strona; przy jednoczesnym braku norm oraz jednoznacznej definicji produktów bliskoznacznych jakimi są "preparaty" oraz "przetwory", co powoduje trudności interpretacyjne w zakresie klasyfikacji towaru. Argumentacja na poparcie powyższych zarzutów została przedstawiona przez skarżącą w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu domagał się jej oddalenia. Na rozprawie pełnomocnicy stron podtrzymali stanowiska zawarte w ich pismach procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona w zakresie, w jakim zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przepis ten w części istotnej dla zarzutu stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przyjęcie przez ustawodawcę w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza m.in. to, że podstawę rozpoznania skargi przez sąd administracyjny kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi stan faktyczny ustalony przez organ administracji publicznej, który wydał to rozstrzygnięcie. W przytoczonej ustawie nie ma przepisu, który uprawniałby sąd administracyjny do dokonywania ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet dopuszczone przez art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniające postępowanie z dowodu z dokumentów, nie służy i nie może służyć ustaleniu stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w danej procedurze. Tymczasem w rozpoznanej sprawie, jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie orzekł na podstawie akt sprawy, lecz aprobując pogląd prawny wyrażony w innych wyrokach zapadłych w innych sprawach dokonał w istocie własnych ustaleń faktycznych służących merytorycznemu rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Zważyć, bowiem trzeba, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego uznającą zgłoszenie celne z dnia 9 kwietnia 2003 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zadeklarowanej zawieszonej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i zmieniająca zgłoszenie celne w polu 47 SAD. Ani organ I instancji ani też organ odwoławczy nie zakwestionowały zgłoszenia celnego w części dotyczącej taryfikacji towaru (pole 33 SAD). Zważyć przy tym należy, że strona skarżąca uznała, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki do zawieszenia pobierania cła, wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zawieszenia pobierania ceł od niektórych towarów (Dz. U. Nr 241, poz. 2084), zwanego dalej rozporządzeniem. W myśl § 1 tego rozporządzenia, do dnia 31 grudnia 2003 r. zawiesza się pobieranie ceł określonych w Taryfie celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz.1885) w odniesieniu do towarów wymienionych w załączniku do niniejszego rozporządzenia, do wysokości określonej w tym załączniku. Według § 2 rozporządzenia zawieszenie stosuje się po udokumentowaniu pochodzenia towarów, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach. W świetle przytoczonych przepisów, do skorzystania z instytucji zawieszenia poboru cła koniecznym było spełnienie dwóch przesłanek: 1) dokonanie zgłoszenia celnego, pomiędzy 15 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie rozporządzenia) a 31 grudnia 2003 r., obejmującego towar wymieniony w załączniku do rozporządzenia, 2) udokumentowanie pochodzenia towaru zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach. Nadto w stosunku do towarów oznaczonych kodem PCN 210690 98 0 w załączniku do rozporządzenia wprowadzono dodatkowy wymóg – pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez Ministra Zdrowia. Organy celne uznały w decyzjach, będących następnie przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji, że zgłoszenie dokonane w dniu 9 kwietnia 2003 r. obejmujące towar wymieniony w załączniku do rozporządzenia, którego pochodzenie zostało udokumentowane, jest nieprawidłowe w części dotyczącej zadeklarowanej stawki celnej, gdyż nie został spełniony wynikający z załącznika do rozporządzenia wymóg dopuszczenia towaru do obrotu przez Ministra Zdrowia. Ta i tylko ta okoliczność była przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez uprawnione organy celne, które, co należy jeszcze raz podkreślić, nie zakwestionowały klasyfikacji towaru i w związku z tym nie prowadziły żadnych ustaleń dotyczących jej prawidłowości, a tym samym budowy chemicznej siarczanu glukozaminy. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, opierając się na ustaleniach stanu faktycznego przyjętego przez składy orzekające w innych sprawach dotyczących weryfikacji zgłoszeń celnych z 2002 r., w części obejmującej taryfikację towaru siarczan glukozaminy uznał, iż i w tej sprawie strona skarżąca dokonała błędnej klasyfikacji towaru. Te ustalenia, jak już wskazano nie wynikały z akt sprawy, nie mogły również być uzupełnione w ramach uzupełniającego dowodu z dokumentu, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., a służyły merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy zakończonej kontrolowaną przez Sąd I instancji decyzją. Te względy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawiają, że rozpoznawany zarzut należy uznać za usprawiedliwiony, a naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadmnistracyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.. To, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji nie mogła być legalność klasyfikacji towaru, gdyż ta kwestia nie została rozstrzygnięta w zaskarżanej do tego Sądu decyzji sprawia, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są bezprzedmiotowe. Zarzuty te oparte na obu ustawowych podstawach skargi kasacyjnej odnoszą się bowiem tylko do taryfikacji siarczanu glukozaminy. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Koszty postępowania kasacyjnego zasądzono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust.1 pkt 2 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).