II GSK 257/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. M. w przedmiocie odrzucenia skargi od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 523/07 w sprawie ze skargi B. M. na postanowienie Ministra Transportu z dnia 19 września 2006 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. zwrócić skarżącemu nadpłaconą cześć wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 98 (dziewięćdziesiąt osiem) zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 523/07 odrzucił skargę B. M. na postanowienie Ministra Transportu z dnia 19 września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione z powodu nieuiszczenia wpisu stałego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że pełnomocnik skarżącego złożył skargę na ww. postanowienie i w załączeniu zawarł wpis stały od skargi uiszczony w znakach opłaty sądowej. Odwołując się do treści art. 219 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) Sąd wywiódł, że przepis ten wyraźnie określa w jaki sposób powinna być uiszczona opłata sądowa. Oczywiste więc jest, że uiszczenie opłaty nie może nastąpić w żadnej innej, nieprzewidzianej w tym przepisie formie. W związku z powyższym Sąd nie mógł uznać, że skarga została należycie opłacona i na podstawie art. 221 p.p.s.a. skargę odrzucił. B. M. wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i o zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej jej autor na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 231 i art. 233 p.p.s.a. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) przez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie należny wpis od skargi jest wpisem stałym, oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. przez jego zastosowanie. Skarżący przywołując treść art. 231 p.p.s.a. wywiódł, iż przepis ten ustanawia zasadę, w myśl której wpis stosunkowy jest pobierany w każdej sprawie, w której przedmiotem są należności pieniężne. Z kolei przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. wydanego na podstawie upoważnienia zamieszczonego w art. 233 p.p.s.a. enumeratywnie wymienia przypadki, w których pobierany jest wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności. W pkt 1 tego paragrafu wymieniono także skargi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, stanowiąc, iż w takim przypadku pobiera się wpis stały w wysokości 100 zł. W przekonaniu skarżącego przepis § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów może być jednak stosowany tylko w przypadkach, gdy zaskarżony akt nie podlega wpisowi stosunkowemu, a więc w przypadku, gdy przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. Jeżeli przedmiot zaskarżenia dotyczył należności pieniężnej winien być pobierany wpis stosunkowy w wysokości określonej w § 1 cyt. rozporządzenia. Inna wykładnia wskazanego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów prowadzi wprost do naruszenia przepisów rangi ustawowej, a mianowicie art. 231 oraz art. 233 p.p.s.a., co jest niedopuszczalne. Autor skargi kasacyjnej wywiódł, iż upoważnienie dla Rady Ministrów do wydania aktu wykonawczego zamieszczone w art. 233 p.p.s.a. obejmuje wyłącznie uprawnienie do określenia wysokości wpisów stosunkowych i stałych. Upoważnienie to nie stwarza jednak Radzie Ministrów możliwości określenia kategorii spraw, w których od skarg pobierany jest wpis stały w sposób niezgodny z uregulowaniem art. 233 p.p.s.a. Skarżący wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zostało zaskarżone postanowienie Ministra Transportu wydane w postępowaniu ubocznym, mającym związek z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z wniosku wierzyciela Ministra Transportu. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego były należności pieniężne wymienione w tytule wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Tym samym także przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są należności pieniężne. Zdaniem skarżącego, w takiej sytuacji Sąd winien był pobrać od skarżącego wpis stosunkowy w wysokości określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Sąd uznając, iż skarżący winien był uiścić bez wezwania wpis stały, naruszył przepisy art. 231 i art. 233 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia. Skarżący podniósł, że Sąd I instancji miał prawo na podstawie art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych do odmowy zastosowania przepisu § 2 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia, uznając go za niezgodny z art. 231 p.p.s.a. W takim przypadku zastosowany winien być przepis § 1 tego rozporządzenia normujący wysokość wpisów stosunkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 230 i art. 231 w zw. z art. 216 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a więc również od skargi, w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne pobiera się wpis stosunkowy, natomiast w pozostałych sprawach - wpis stały. Użyte w art. 231 p.p.s.a. sformułowanie "...w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym nie są bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli sądu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Zakamycze 2005, s. 231). Z tych względów uznać należy, że należność pieniężna w ścisłym tego słowa znaczeniu nie stanowi przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a należność pieniężną, o której mowa w art. 216 p.p.s.a., należy odnosić do należności pieniężnej objętej aktem lub czynnością stanowiących przedmiot zaskarżenia. Ustawodawca wskazując w jakich sprawach należny jest wpis stosunkowy, a w jakich wpis stały, uzależnił tę kwestię od tego, czy przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie, czy też przedmiotem zaskarżenia są inne sprawy. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Zatem dla spraw, które tylko pozornie dotyczą należności pieniężnych, ale ich bezpośrednio nie określają prawodawca przewidział wpis stały (por. post. NSA z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt I FZ 396/05, niepubl.). Stosownie do art. 233 p.p.s.a. wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Przepis § 1 rozporządzenia określa wysokość wpisu stosunkowego w zależności od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W przepisie § 2 tego rozporządzenia określono wysokość wpisu stałego od skargi, różnicując go z uwagi na charakter sprawy (§ 2 ust. 1 i ust. 5) oraz rodzaj sprawy (§ 2 ust. 2-4 i ust. 6), a zatem uwzględniając upoważnienie zawarte w art. 233 p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 233 zd. 2 p.p.s.a. w rozporządzeniu należy uwzględnić tzw. dolną i górną granicę wpisu stosunkowego i wpisu stałego oraz że wpis stały powinien być zróżnicowany w zależności od rodzaju i charakteru sprawy. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 powołanego na wstępie rozporządzenia wpis stały, bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności, wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym 100 zł. Przez "postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym", o których mowa w przepisie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, należy rozumieć - przy uwzględnieniu powyższych rozważań - postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego, które nie obejmują swym zakresem wprost, a więc nie kreują ani nie stwierdzają istnienia należności pieniężnej w rozumieniu art. 216 i art. 231 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Transportu uznające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Akt ten chociaż został wydany w toku postępowania egzekucyjnego, którego istota dotyczy egzekucji należności pieniężnych wynikających z tytułu wykonawczego, to akt ten w żaden sposób nie kreuje należności pieniężnej w rozumieniu art. 231 p.p.s.a. Jak zauważył sam autor skargi kasacyjnej, zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie zostało wydane w tzw. postępowaniu ubocznym, w toku postępowania egzekucyjnego. Tym samym brak podstaw do przyjęcia, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest należność pieniężna, a zatem w świetle art. 216, art. 231 oraz art. 233 p.p.s.a. Sąd I instancji trafnie uznał, iż wpis należny od skargi na postanowienie o uznaniu zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione jest wpisem stałym, o którym mowa w przepisie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Tym samym za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przywołanych przez kasatora przepisów postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi potrzeba ustosunkowania się do zgłoszonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu dotyczącego prawa Sądu I instancji do odmowy zastosowania przepisu § 2 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia, gdyż przepis ten w niniejszej sprawie nie został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosowany. Także bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczność dotycząca wskazania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia. Z treści art. 215 § 1 p.p.s.a. wynika dla strony obowiązek wskazania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowe wartości przedmiotu zaskarżenia. Jednak obowiązek ten dotyczy tylko takich sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Błędna ocena strony skarżącej, iż przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, nie może ograniczać Sądu w ustaleniach odnoszących się do przedmiotu zaskarżenia. Zaś fakt, że pełnomocnik skarżącego uiścił od wniesionej skargi wpis stały w kwocie 100 zł - tyle że w znakach opłaty sądowej, a więc niezgodnie z art. 219 § 2 p.p.s.a. - wskazuje, iż nie miał on wątpliwości co do tego, że w rozpoznawanej sprawie należny jest wpis stały określony w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 oraz art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Z uwagi na to, że wpis od skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie wynosił 100 zł (§ 3 cyt. rozporządzenia), zaś skarżący uiścił go w kwocie 198 zł, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 225 p.p.s.a. zwrócił różnicę między kosztami pobranymi a należnymi.