VII SA/Wa 110/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Asesor WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi A., J. i S. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. znak [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku mieszkalnego do odpowiedniego stanu. I. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A., J. i S. G. kwotę łączną 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1999r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 1999r., którą na podstawie art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego (Dz. U. nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazano K. i M. T. wykonanie przeróbek mających na celu doprowadzenie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] do odpowiedniego stanu technicznego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] działając z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 1999r. Wznowienie postanowienia uzasadniono tym, że organy nadzoru budowlanego otrzymały informację, iż w Sądzie Rejonowym w [...] toczyło się postępowanie w sprawie ustalenia przebiegu granicy między nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...] będącą w posiadaniu K. i M. T., a nieruchomością położoną przy ul. [...] będącą w posiadaniu A. i J. G. oraz S. G.. Organ wskazał, że podstawą do wznowienia postępowania w sprawie był fakt, że przebieg granicy jest inny niż ten który był uznawany przy wydawaniu decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i 150 kpa uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 1999r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 1999r. i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W decyzji tej nakazał K. i M.T. wykonanie przeróbek mających na celu doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu, poprzez odcięcie przyborów kanalizacyjnych i armatury czerpalnej od odgałęzień bocznych z pionów przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych, znajdujących się w istniejących przewodach kominowych w ścianie między budynkami o grubości 38 cm oraz wykonanie poza licem ściany między budynkami odrębnego trzonu i umieszczenie w nim pionów wodociągowo-kanalizacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] września 2003r. Sąd Rejonowy w [...] dokonał rozgraniczenia nieruchomości należących do K. i M. T. oraz A.G., J. G. i S. G., w wyniku czego okazało się, iż wspólna ściana szczytowa obu budynków w całości znajduje się na działce stanowiącej własność rodziny G.. Organ uznał, że wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego, nie znane w dacie orzekania, będące podstawą określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nakazującą wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W ocenie organu nowy stan faktyczny i prawny wynikający z postanowienia rozgraniczeniowego spowodował, iż obecnie nie ma podstaw do nakazywania K. i M. T. wykonywania jakichkolwiek robót związanych ze ścianą istniejącą pomiędzy budynkami, ponieważ nie są oni jej właścicielami. Jednocześnie niezbędne jest zlikwidowanie uciążliwości związanej z nadmiernym hałasem emitowanym przez pracujące przewody wodociągowo-kanalizacyjne obsługujące budynek K. i M. T.. W celu eliminacji hałasu nakazano małżonkom T. odcięcie bocznych odgałęzień od przyborów kanalizacyjnych i armatury wodociągowej czerpalnej od przewodów wodnokanalizacyjnych umieszczonych w ścianie budynku należącej do rodziny G. Organ podkreślił nadto, że w trybie art. 66 Prawa budowlanego nie może nałożyć na małżonków T. obowiązku wykonania prac budowlanych dotyczących ściany pomiędzy budynkami, ponieważ ściana ta nie jest własnością K. i M.T.. Od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004r. odwołanie wnieśli S. G. oraz J. i A. G. podnosząc, że organ nie rozstrzygnął wszystkich spraw związanych z ich żądaniem oraz, że decyzja narusza art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że inwestorzy K. i M. T. oraz S., A. i J. G. odstąpili od warunków udzielonych im pozwoleń na budowę w ten sposób, że zamiast dwóch ścian szczytowych została wybudowana jedna ściana, w której M. T. umieścił piony wodnokanalizacyjne i wentylacyjne obsługujące urządzenia w należącym do niego budynku. Skoro z postanowienia Sądu Rejonowego w [...], który dokonał rozgraniczenia nieruchomości wynikało, że sporna ściana budynku znajduje się całości na gruncie należącym do S. , A. i J. G. to zasadne jest wznowienie postępowanie z uwagi na to, iż okoliczność czyją własność stanowi ściana budynku ma istotne znaczenie dla sprawy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli S., J. i A. G., podnosząc, że organy nadzoru budowlanego nie nakazały K. i M. T. wykonania ściany szczytowej budynku, w której powinny zostać wykonane wszystkie kanały, instalacje i urządzenia do obsługi budynku sąsiadów. Wskazali ponadto, że ich budynek nie nadaje się do zamieszkania z powodu głośnego szumu wody pochodzącego z pracy kanałów, z pracy instalacji wodnokanalizacyjnej z pracy urządzeń sanitarnych oraz z powodu drgania ściany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] czerwca 2005r. skargę S., J. i A. G. oddalił. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że nakazy wydawane na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane mogą być kierowane jedynie do właściciela lub zarządcy budynku. W ocenie Sądu zasadnym było wznowienie postępowania w sytuacji, gdy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. w przedmiocie rozgraniczenia okazało się, iż dotychczasowe obowiązki nałożone na K. i M. T. nie mogą być wykonane w takim zakresie w jakim zostały nałożone przez organ nadzoru budowlanego z uwagi na to, iż nie są oni właścicielami ściany szczytowej budynku. Sąd wskazał także, że prawidłowym było podjęcie przez organy nadzoru budowlanego decyzji nakazującej eliminację uciążliwości, która powstała wskutek wadliwego wykonania pionów wodno-kanalizacyjnych umieszczonych w ścianie szczytowej. Przy czym organy nadzoru budowlanego nie mogły wkraczać w sferę uprawnień cywilnych obu stron konfliktu, w szczególności nakazywać usunięcia prawidłowo działających urządzeń, nawet jeżeli znajdują się one w cudzym budynku. Spory takie może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny, nie zaś organ budowlany. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] A. i J. G.oraz S. G. wnieśli skargę kasacyjną. W skardze zawarto żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie przepisu art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego oraz art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] listopada 2006r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...]. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził zasadność zarzutu skargi kasacyjnej co do tego, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1999r. nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Naczelny Sąd podkreślił, że Sąd I instancji oddalając skargę nie odniósł się w ogóle do kwestii zaistnienia przesłanek wymienionych w pkt 5 § 1 art. 145 kpa, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że wznowienie postępowania było zasadne, gdyż małżonkowie T. nie są właścicielami ściany szczytowej. Wskazał, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2003r. powoływane jako nowy istotny dowód w sprawie, nieznany organowi wydającemu decyzję ostateczną nie może stanowić przesłanki wznowienia o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem nie istniało ono w dniu wydania decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem ponownej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2004r. podjętą po wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i 150 kpa. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawą dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, iż instytucja wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, będącą nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa. Z tego powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i w art. 145a kpa. W przedmiotowej sprawie organ wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawach zakończonych decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W kontekście tego przepisu postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]września 2003r. (oraz jego konsekwencje prawne) wskazane jako nowy istotny dowód w sprawie, nieznany organowi wydającemu decyzję ostateczną, nie mogło stanowić przesłanki wznowienia o której mowa w 145 § 1 pkt 5 Kpa. Ostateczna decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego badana w trybie wznowienia, wydana była w dniu [...] sierpnia 1999r. natomiast postanowienie, które stanowiło dla organu podstawę do wznowienia postępowania wydane zostało w dniu [...] września 2003r. Bezspornym zatem jest, że postanowienie Sądu o rozgraniczeniu z dnia [...] września 2003r. nie istniało w dniu wydania ostatecznej decyzji. Okoliczność, na podstawie której organ wznowił postępowanie, jest okolicznością faktyczną zaistniałą już po wydaniu przez organ nadzoru budowlanego decyzji, natomiast przepis wymaga aby okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Ustawodawca w powołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa upoważnił organ do wznowienia postępowania jedynie wówczas, kiedy ujawnione zostaną nowe okoliczności i dowody istotne dla sprawy, jednakże istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej a nieznane organowi, który wydał decyzję. Skoro postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2003r. nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej, czyli w dniu [...] sierpnia 1999r., to [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego bez podstawy wznowił postępowanie zakończone tą decyzją. Przedstawiona analiza faktyczna i prawna pozostaje w zgodności z oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2006r, którą Sąd I instancji nie tylko jest związany ale i w pełni podziela. Mając na uwadze powyższe, rozstrzygnięcie Sądu musiało zmierzać do wyeliminowania z obiegu prawnego wadliwych decyzji wydanych w trakcie postępowania wznowieniowego, a nadto postanowienia, którym z urzędu organ zainicjował to nadzwyczajne postępowanie. Zarzuty skarżących mające na celu nałożenie na uczestników daleko większych obowiązków, niźli te które zostały wskazane w decyzji organu I instancji nie mogły być w ogóle przedmiotem rozważań Sądu, skoro całe postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone bezpodstawnie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004r. Na podstawie art. 152 i 200 ww. ustawy orzekł jak w pkt II i III wyroku.