VII SA/Wa 2450/06
WyrokWSA w Warszawie2007-03-08
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Paweł Groński, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej może zostać wydana, gdy zarzucane naruszenia prawa nie mają charakteru rażącego, a sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej, która uznała decyzję za zgodną z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej może zostać wydana jedynie w przypadku kwalifikowanych wad prawnych, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie w przypadku zwykłego naruszenia prawa. Ponadto, jeśli sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej, która uznała decyzję za zgodną z prawem, nie ma podstaw do ponownego stwierdzania jej nieważności.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego domku letniskowego i zbiornika na nieczystości, argumentując m.in. zmianą planu zagospodarowania przestrzennego i naruszeniem zasady skargowości. Organy administracji, w tym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że budowa była niezgodna z planem zagospodarowania obowiązującym w momencie jej rozpoczęcia i że nie wystąpiły kwalifikowane wady prawne uzasadniające nieważność decyzji. Sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej, która oddaliła skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Asesor WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. i J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. skargę oddala
B. i J. B. złożyli w dniu [...] sierpnia 1996 r. do Urzędu Rejonowego w [...] wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie domku letniskowego wybudowanego na działce [...] w [...] gm. [...].
Decyzją z dnia [...] września 1996 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], na podstawie art. 103 ust. 2 i art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 141 ze zm.) i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 grudnia 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał B. i J. B. rozebrać samowolnie wybudowany domek letniskowy i zbiornik na nieczystości płynne z przyłączem na działce nr [...] w [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zabudowa działki dokonana w latach 1993-1994 była sprzeczna z planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1989 r. ponieważ tereny, w skład których wchodzi wspomniana działka przeznaczone były pod uprawy polowe. W dniu [...] maja 1994 r. nastąpiła zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania uchwałą nr [...], wskutek czego tereny rolne zostały przekwalifikowane na tereny o charakterze rekreacyjnym, jednakże ich zagospodarowanie zostało uzależnione od ustalenia strefy ochronnej ujęcia wody dla miasta [...]. Wojewoda [...] ustanowił strefę ochronną ujęcia wody, a działka nr [...] znalazła się w strefie ochronnej pośredniej, gdzie zabroniono budowy osiedli mieszkaniowych i letniskowych z uwagi na możliwość zanieczyszczenia środowiska, w konsekwencji czego wydanie pozwolenia na budowę nie było możliwe.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. i J. B. podali, iż kupując ww. działkę byli przekonani, iż została ona przeznaczona na cele wypoczynkowe, co wynikało z opinii przedłożonej przez poprzednią właścicielkę. Ponadto, w zmianach ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego podano, że w strefie ochronnej zabrania się jedynie budowy osiedli mieszkaniowych i dróg publicznych, nie zaś domków letniskowych w związku z czym powoływany przez organ przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie jest uzasadnione.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] Wojewoda [...], działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż B. i J. B. rozpoczęli budowę domu letniskowego na początku 1993 r. bez wymaganego pozwolenia. We wskazanym okresie działka znajdowała się według obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego na terenie przeznaczonym pod uprawy polowe. W związku z tym wybudowanie domku letniskowego było również sprzeczne z planem zagospodarowania przestrzennego. Organ podkreślił, iż przy wydawaniu decyzji należało wziąć pod uwagę stan prawny i faktyczny w chwili rozpoczęcia inwestycji i dlatego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. istniały podstawy do wydania decyzji o rozbiórce. W ocenie Wojewody [...] wobec powyższego nie ma znaczenia fakt zmiany miejscowego planu ogólnego gminy [...], stosownie do której opisany wyżej teren został przekwalifikowany na teren o funkcji rekreacyjnej pod warunkiem wcześniejszego ustalenia strefy ochronnej, gdyż działka o nr [...] znalazła się w strefie pośredniej (ścisłej ochrony) ujęcia wody, a w strefie tej obowiązuje zakaz budowy wszelkich obiektów stanowiących potencjalne zagrożenie dla ujęcia wody, w tym domów letniskowych.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. i J. B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w [...], który wyrokiem z dnia [...] stycznia 1998 r. sygn. akt [...] oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym obiekty lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji stwierdzi, że obiekt wybudowany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Ponadto wskazał na konieczność uzyskania pozwolenia na budowę stosownie do treści art. 29 tej ustawy. W konsekwencji, w związku z faktem, iż skarżący realizowali budowę w okresie obowiązywania ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zatwierdzonego uchwałą z [...] września 1989 r., przewidującego, iż tereny, do których została zaliczona działka skarżących, przeznaczone są pod uprawy polowe, spełnione zostały wszystkie przesłanki przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji o rozbiórce. Zdaniem Sądu, nie miało również znaczenia, iż wspomniany plan zagospodarowania przestrzennego został zmieniony z chwilą wejścia w życie uchwały Nr [...] z [...] maja 1994 r., ponieważ skarżący wybudowali sporne obiekty w okresie obowiązywania poprzedniego planu.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego B. i J. B. zwrócili się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., znak: [...] wskazując, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli, iż organ odwoławczy nie kontroluje jedynie zaskarżonej decyzji, lecz ma obowiązek rozpatrzenia merytorycznego sprawy, w związku z czym orzekając nie może się ograniczyć wyłącznie do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego, lecz powinien powołać odpowiednie przepisy prawa materialnego. Podnieśli także fakt zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] gm. [...], przewidującej dla terenu, na którym jest położona ich działka projektowaną zabudowę letniskową, zaś zakaz zabudowy letniskowej organ I i II instancji wywiódł z pisma Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w [...]. B. i J. B. podnieśli również zarzut naruszenia zasady skargowości, ponieważ w niniejszej sprawie wystąpili o wydanie zgody na użytkowanie domku letniskowego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, natomiast postępowanie dotyczące tej samowoli wszczęto z urzędu. Na poparcie swoich zarzutów powołali wybrane orzeczenia sądów administracyjnych oraz poglądy prezentowane przez przedstawicieli doktryny.
W piśmie z dnia [...] lipca 2006 r. B. i J. B. ustosunkowali się do przekazanego im do wiadomości pisma z dnia [...] lipca 2006 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przekazującego dokumenty dotyczące niniejszej sprawy Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego podkreślając wagę zapewnienia im czynnego udziału w sprawie przed wydaniem decyzji administracyjnej.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2006 r. B. i J. B. ponownie podnieśli zarzut, iż zakaz zabudowy letniskowej na terenie, na którym jest położona ich działka został wywiedziony ze zwykłego pisma Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. Ponadto, podnieśli argumenty dotyczące zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a w szczególności fakt, że Wojewoda [...] wydał rozporządzenie wykonawcze dotyczące ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody, które – na skutek ich skargi – zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2000 r. poprzez stwierdzenie jego nieważności. Wskazali również, iż w analogicznych sprawach dotyczących budowy domków letniskowych zlokalizowanych na terenie, na którym znajduje się ich działka organy wydały szereg decyzji zezwalających na użytkowanie domków letniskowych wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej, co pozostaje w sprzeczności z zasadą równości obywateli wobec prawa.
Decyzją z dnia [...] września 2006 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r., znak: [...].
W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, iż stwierdzenie nieważności stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji, wyrażonej w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem instytucja ta służy eliminacji z obrotu prawnego jedynie takich rozstrzygnięć, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawa i systemu prawnego. Organ podniósł, iż analiza zgromadzonej dokumentacji wskazuje, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że wydanie decyzji miało swoje oparcie w art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Za całkowicie nieuzasadniony uznał zarzut niewyczerpującego powołania podstawy prawnej, ponieważ uwzględniwszy fakt, że inwestor samowolnie wybudował domek letniskowy i zbiornik na nieczystości organ nadzoru właściwie zastosował art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., natomiast organ II instancji w sposób prawidłowy powołał się na przepis będący podstawą utrzymania w mocy tej decyzji. Ponadto, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż kontrolowana decyzja nie narusza przepisów o właściwości, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną, została skierowana do prawidłowo ustalonych stron postępowania, nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, zaś jej wydanie nie wypełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Organ zwrócił uwagę, że również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...] nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji, oddalając wyrokiem z dnia [...] stycznia 1998 r. skargę B. i J. B.
Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przesyłając akta właściwemu organowi nie był zobowiązany do zajmowania stanowiska i wyrażania opinii w przedmiocie zgodności z prawem decyzji mającej być poddanej kontroli przez właściwy organ, natomiast zarzut naruszenia zasady skargowości przez organ administracji publicznej uznał za irracjonalny, ponieważ fakt, że właściwy organ powziął wiedzę o określonej okoliczności od inwestora bądź właściciela nieruchomości w żaden sposób nie zwalniał organu od podjęcia działań na mocy obowiązującej ustawy.
Po rozpatrzeniu wniosku B. i J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2006 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 kpa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r. powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. i J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] września 2006 r. naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasady przekonywania.
W obszernym uzasadnieniu skarżący powołali się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na wagę przestrzegania powyższych zasad postępowania administracyjnego. Decyzjom Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzucili brak odniesienia się do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w jego literalnym brzmieniu, które wskazywało na możliwość zabudowy letniskowej na spornym terenie. Zdaniem skarżących poza obszernym omówieniem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do stwierdzeń podnoszonych przez skarżących. Skarżący powtórzyli argumenty dotyczące oparcia się przez organ orzekający w sprawie nakazu rozbiórki o zwykłe pismo interpretujące ustalenia miejscowego planu zagospodarowania terenu, niewyczerpującej podstawy prawnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. oraz naruszenia zasady skargowości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), będącego materialnoprawną podstawą decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1996 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż B. i J. B. wybudowali w warunkach samowoli budowlanej domek letniskowy i zbiornik na nieczystości płynne z przyłączem na działce nr [...] w [...]. Nie ulega również wątpliwości, iż zabudowa działki dokonana została w latach 1993-1994. W okresie tym obowiązywał plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1989 r. Według tego planu tereny, w skład których wchodzi wspomniana działka przeznaczone były pod uprawy polowe. W konsekwencji należy stwierdzić, iż B. i J. B. samowolnie wybudowali domek letniskowy i zbiornik na nieczystości na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę, lecz przeznaczony na uprawy polowe. W tej sytuacji Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia niż nakaz rozbiórki. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...] w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 1998 r. w niniejszej sprawie nie ma znaczenia zmiana miejscowego planu ogólnego zagospodarowania dokonana w dniu [...] maja 1994 r. uchwałą nr [...], ponieważ skarżący wybudowali sporne obiekty w okresie obowiązywania planu z 1989 r. W rezultacie należy uznać, że również pozostałe zarzuty podnoszone przez B. i J. B. dotyczące dokonywania przez organy niezgodnych z prawem interpretacji miejscowego planu zagospodarowania terenu z [...] maja 1994 r., w tym oparcie się przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. na piśmie wyjaśniającym Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. nie mają wpływu na ocenę legalności powołanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...]. Z tych powodów nie można także uznać, iż o ewentualnych wadach wskazanych decyzji świadczy wydanie przez Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzji z dnia [...] sierpnia 1998 r. uchylającej decyzję Wojewody [...] ustanawiającą strefę ochronną komunalnego ujęcia wód podziemnych lub stwierdzenie nieważności przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...], wyrokiem z dnia [...] marca 2000 r. sygn. akt [...], rozporządzenia Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. w przedmiocie ustanowienia strefy ochronnej komunalnego ujęcia wód podziemnych miasta [...], zlokalizowanego w miejscowości [...]. Na marginesie należy w tym miejscu zaznaczyć, iż postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji nakazujących rozbiórkę domku letniskowego oraz zbiornika na nieczystości zakończyło się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w [...] z dnia [...] listopada 1999 r. sygn. akt [...] oddalającym skargi B. i J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oraz postanowienie tego organu z dnia [...] października 1998 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę.
Nawiązując do zarzutu dotyczącego braku właściwej podstawy prawnej należy stwierdzić, iż przesłanka ta jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może mieć zastosowania do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. Podstawą prawną może być zarówno przepis prawa materialnego, jak również norma o charakterze procesowym. Innymi słowy decyzja wydana jest bez podstawy prawnej, gdy nie istnieje przepis prawa, w oparciu o który działa organ administracji albo gdy taki przepis istnieje, jednakże nie może stanowić podstawy prawnej podjętych działań. W żadnym przypadku nie będzie działaniem bez podstawy prawnej wydanie przez organ administracji publicznej decyzji znajdującej oparcie w obowiązujących przepisach, a jedynie z pominięciem określonego przepisu w katalogu przepisów przedstawionych przez orzekający organ w podstawie prawnej decyzji jako elementu składowego określonego w art. 107 § 1 kpa. Brakiem podstawy prawnej wydawanej decyzji nie będzie także wskazanie przez organ omyłkowo w podstawie prawnej tej decyzji przepisu, który nie może stanowić podstawy do jej wydania, o ile znajduje ona oparcie w innych powszechnie obowiązujących przepisach prawa. W świetle powyższego należy podkreślić, iż wadą powodującą nieważność decyzji nie jest ewentualne pominięcie określonego przepisu w podstawie prawnej wydawanej decyzji. Przenosząc przedmiotowe rozważania na grunt decyzji Wojewody [...], której nieważności domagają się skarżący należy wskazać, iż decyzja ta została oparta na podstawowym przepisie regulującym odwoławcze postępowanie administracyjne, czyli na art. 138 § 1 kpa. Nie można również podzielić zarzutu, iż organ ten ograniczył się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1996 r., albowiem z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] wynika niewątpliwie, iż sprawa administracyjna będąca przedmiotem postępowania odwoławczego została ponownie rozstrzygnięta w sposób merytoryczny i w drodze stanowiska przewidzianego przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady skargowości należy podnieść, iż faktem jest, że przepis art. 61 § 1 kpa rozróżnia wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony i z urzędu, czyli w oparciu o zasadę skargowości (kontradyktoryjności) i oficjalności (inkwizycyjności). W praktyce organ administracji publicznej najczęściej wszczyna postępowanie z urzędu w celu ustalenia określonych obowiązków prawnych ciążących na stronie. Postępowanie wszczynane na żądanie strony dotyczy natomiast przede wszystkim sytuacji, gdy strona ta wnosi o ustalenie przysługującego jej i określonego w przepisie prawa uprawnienia lub ustalenia jej sytuacji w zakresie posiadanego interesu prawnego. Zgodzić się zatem należy, iż postępowanie zainicjowane określonym wnioskiem powinno w zasadzie zakończyć się rozstrzygnięciem w zakresie złożonego wniosku co wiąże się z innym ważnym pojęciem, a mianowicie przedmiotem sprawy administracyjnej. Tym niemniej – w odniesieniu do rozstrzyganej sprawy – nie można stwierdzić, iż organ administracji publicznej, który na skutek złożonego przez stronę wniosku powziął informację o istnieniu samowoli budowlanej, nie może wydać określonego aktu administracyjnego, wskazując jedynie niewłaściwie na czynność decydującą o wszczęciu postępowania administracyjnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż niniejszej sprawie Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], stwierdzając z urzędu istnienie samowoli budowlanej miał obowiązek wszcząć jako organ administracji publicznej właściwe postępowanie w oparciu o przepisy ustawy –Prawo budowlane z 1974 r. i w rezultacie nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanych obiektów. Wojewoda [...] powinien natomiast w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy utrzymać decyzję organu I instancji co też uczynił.
Ponadto, podkreślenia wymaga, że aby uznać zasadność wniosku B. i J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...], nie wystarczy ustalenie naruszenia prawa w toku postępowania prowadzonego przez organ, lecz należy jednoznacznie stwierdzić, iż wspomniane naruszenia mają charakter kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 kpa. Dlatego też stwierdzenie nieważności pozostającej w obrocie decyzji i tym samym naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej powinno być uzasadnione przede wszystkim wagą naruszenia prawa, tzn. jego rażącym charakterem. Ustawodawca wymienił w art. 156 § 1 pkt 2 kpa wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa jako jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty i nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności.
W rozstrzyganej sprawie bezsporny i istotny jest również fakt, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. była kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w [...], który wyrokiem z dnia [...] stycznia 1998 r. oddalił skargę uznając, iż powołana decyzja, o której stwierdzenie nieważności wnioskują skarżący, została wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.
W ocenie Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując wniosek B. i J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] w sposób prawidłowy podjął wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Prawidłowo i wyczerpująco zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ nie uchybił zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego właściwie rozstrzygnął wniosek B. i J. B. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 1997 r. a zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2006 r. jest zgodna z prawem.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło