II SA/Sz 1063/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007r. sprawy ze skargi ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia do wglądu akt sprawy uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] r. J. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej, zwanego dalej "OPS", o udostępnienie do wglądu akt z okresu od [...] r. do [...] r. oraz z okresu od [...] do [...] r. Wnioskodawca zaznaczył, iż informacje zawarte w aktach dotyczą jego i jego rodziny, stanu rodzinnego i majątkowego i chce je wykorzystać do prowadzonych przez siebie postępowań prawnych. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor OPS, w oparciu o art. 73 i art.74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił J. K. udostępnienia wglądu do akt, w których był stroną w okresie od [...] r. do [...] r. W ocenie organu J. K. nie wykazał swego ważnego interesu w ubieganiu się o udostępnienie do akt spraw, w których postępowania zostały zakończone wydaniem prawomocnych orzeczeń. Na powyższe postanowienie J. K. wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w części odmowy udostępnienia akt za okres od [...] r. do [...] r., a w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż uchylenie postanowienia w części dotyczącej odmowy udostępnienia akt za okres od [...] r. do [...] r. jest uzasadnione faktem, że postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie Dyrektora OPS w sprawie odmowy udostępnienia akt za ten sam okres, a więc sprawa została już załatwiona. Zdaniem Kolegium, zgodnie z art.73 § 1 Kpa, w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie administracyjnym zwraca się uwagę na to, iż przepisy dotyczące udostępniania akt sprawy stanowią część problematyki prawnej jakości postępowania administracyjnego wynikającej z obowiązków informacyjnych organu wobec stron. Jednakże, w ocenie Kolegium, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że J. K. nie wykazał swojego ważnego interesu. Takim interesem nie może być podniesiony w zażaleniu argument prowadzenia innych spraw sądowych, bowiem na żądanie sądu akta spraw mogą być w każdym czasie przekazane. Poza tym na żądanie zainteresowanego, akta były mu okazywane. Zainteresowany na swoje żądanie otrzymał od Kolegium wykaz wszystkich akt spraw znajdujących się w Kolegium. Do każdej sprawy otrzymywał decyzje i kopie wywiadów środowiskowych. Ponadto obecnie takie żądanie zainteresowanego nie może być traktowane jako uprawnienie procesowe bowiem, zdaniem Kolegium, po zakończeniu postępowań jest to już problem związany z dostępem do informacji publicznej oraz zasobów zbiorów danych osobowych. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący nie zgodził się z odmową dostępu do akt archiwalnych, a ponadto podniósł, iż sprawa dostępu do akt nie została jeszcze do końca rozstrzygnięta, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie rozpatrzył jeszcze skargi na postanowienie Kolegium z dnia [...] r. Skarżący zarzucił, iż organy nie rozróżniają pojęć: wydanie kserokopii z akt i wglądu do akt, przeciągają załatwienie jego spraw i wywierają na niego presję. Ponadto w skardze J. K. prowadzi polemikę ze stanowiskiem poszczególnych pracowników Kolegium co do możliwości wglądu do akt jego spraw i odnosi się do swojej trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podnoszonych. Zgodnie z art. 51 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić jedynie ustawa. Ustawą, która precyzuje zasadę dostępu strony do akt administracyjnych jest Kodeks postępowania administracyjnego, zwany dalej "Kpa". Zasadnicze znaczenie w sprawie ma art. 73 § 1 Kpa, który zapewnia stronie w każdym stadium postępowania przed organem administracji prowadzonego ( w trybie zwykłym lub trybach nadzwyczajnych), możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Prawo to dotyczy akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania, a także po zakończeniu postępowania, gdy akta są już w archiwum. Powyższy przepis nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią, a w szczególności nie każe wniosku w tym zakresie uzasadniać ważnym interesem strony, jak to ma miejsce przy uwierzytelnianiu sporządzonych przez stronę odpisów, czy też wydawaniu z akt uwierzytelnionych odpisów. Ograniczenia w tym zakresie wynikają natomiast z art.74 § 1 Kpa, który stanowi, iż przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy, objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Ten sam art.74 w § 2 stanowi, iż odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W świetle powyższych przepisów należy stwierdzić, że odmowa przeglądania akt sprawy może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach określonych w art.74 § 1 Kpa. J. K. w swoim wniosku z [...] r. zwrócił się o udostępnienie do wglądu akt OPS. Zdaniem Sądu, skarżący miał prawo do przeglądania akt postępowań administracyjnych na podstawie art.73 Kpa, w tym archiwalnych, w których był stroną. Wydając postanowienie o odmowie udostępnienia akt organy administracyjne naruszyły art.73 i art.74 § 2 Kpa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że samo udostępnienie akt stronie postępowania jest zwykłą czynnością, która nie wymaga wydania przez organ decyzji czy postanowienia. Organ winien udostępnić stronie akta znajdujące się w jego posiadaniu bezpośrednio, gdy konkretna osoba znajduje się w organie lub też skierować do niej pismo i określić termin, w którym jest to możliwe, zaś w przypadku braku akt np. w skutek zniszczenia po okresie ich przechowywania w archiwum – poinformować stronę pismem o zaistniałym fakcie. W takiej sprawie nie mają żadnego znaczenia zapadłe wcześniej w kwestii udostępnienia akt stronie nawet prawomocne postanowienia. Wskazanie powyższego naruszenia stanowi jednocześnie wskazówkę dla organu orzekającego co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o udostępnienie mu akt archiwalnych postępowań administracyjnych, w których był stroną. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.