II SA/Lu 184/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (sprawozdawca) Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu odwołania D. B., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...]., znak: [...], odmawiającą przyznania D. B. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]. znak: [...] , odmówił D. B. świadczeń w formie: zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Organ ten ustalił bowiem, że dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł 600,17 zł i przekroczył kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczeń rodzinnych, wynoszące 583,00 zł. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji D. B. podniosła, że dochód na osobę w jej rodzinie wynosi 600,17 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe jedynie o 17,17 zł, czyli o kwotę niższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego. Odwołująca podkreśla, iż dochód wykazany w zaświadczeniu wydanym przez Urząd Skarbowy obejmuje zaległe wynagrodzenia za lata 1999-2004 wraz z odsetkami oraz odprawę z tytułu rozwiązania umowy o pracę. Zdaniem odwołującej dochód ten został utracony w dniu rozwiązania stosunku pracy. Organ odwoławczy, opierając się o przepisy art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podzielił co do zasady stanowisko organu pierwszej instancji. Kolegium podniosło, iż organ ten uwzględnił przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny wnioskodawczyni w 2005 r. dochód w wysokości 27.970,49 zł potwierdzony zaświadczeniem Urzędu Skarbowego oraz dochód z tytułu alimentów w wysokości 8.040,00 zł. Ustalony w ten sposób łączny dochód rodziny wyniósł 36.010,49 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 600,17 zł, przekraczającą kryterium dochodowe wynoszące 583,00 zł. Kolegium wskazało jednak, iż organ pierwszej instancji ustalając dochód rodziny nie uwzględnił – wbrew przepisom powołanej ustawy – dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego. Z analizy akt wynika bowiem, iż skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 5,50 ha przeliczeniowych, zaś były mąż skarżącej A. B. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 4,99 ha przeliczeniowych. Gospodarstwo to o łącznej powierzchni 10,49 ha przeliczeniowych wchodziło w skład majątku dorobkowego byłych małżonków. W ocenie Kolegium, skoro dotychczas nie zakończyły się sprawy dotyczące podziału majątku byłych małżonków, to organ pierwszej instancji zobligowany był do uwzględnienia w dochodzie rodziny dochodu z połowy gospodarstwa, to jest z powierzchni 5,24 ha przeliczeniowych. W myśl zaś art. 5 ust. 8 powołanej ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969). Kolegium podkreśliło, że z obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 21 września 2006 r. wynika, iż dochód z 1 ha przeliczeniowego w 2005 r. wyniósł 1844,00 zł (153,67 zł miesięcznie). W tej sytuacji w ocenie organu drugiej instancji, łączny roczny dochód rodziny odwołującej – po uwzględnieniu dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości 9.662,76 zł (5,24 ha x 153,67 zł) – wyniósł 45.673,25 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 761,22 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanych świadczeń. Kolegium nie znalazło również podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy, stanowiącego, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ wyjaśnił, że dochód rodziny odwołującej nie przekroczył kwoty uprawniającej jej rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Skargę do sądu administracyjnego wniosła D. B., domagając się uchylenia w całości powyższej decyzji oraz ponownego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem skarżącej decyzja została wydana zaocznie, gdyż skarżąca nie była poinformowana o rozprawie. Ponadto organ, jak podkreśla D. B., niesłusznie doliczył do dochodu rodziny dochód z gospodarstwa rolnego jej byłego męża. Skarżąca nigdy nie uzyskiwała dochodów z tego gospodarstwa, uprawianego wyłącznie przez byłego męża skarżącej, który nie ma zamiaru podzielić się dobrowolnie majątkiem dorobkowym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił dodatkowo, że ustalenie przez Kolegium, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił w dochodzie rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego, nie miało znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż skarżącej i tak odmówiono zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych przez organ pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Skarżąca wnosiła o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 – 3 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (to jest rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Natomiast w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Stosownie zaś do art. 8 ustawy, do zasiłku rodzinnego przysługują w szczególności dodatki z tytułu: wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego. Dodatki te przyznawane są jedynie w przypadku ustalenia przez organ właściwy prawa do zasiłku rodzinnego. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że skarżąca w roku podatkowym 2005 uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 36.258,46 zł. Dochód ten, pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), wyniósł 27.970,49 zł. Poza sporem pozostaje także, iż dochód ten obejmował wypłacone skarżącej przez byłego pracodawcę w 2005 r. należności obejmujące w szczególności zaległe wynagrodzenie za lata 2003-2004 oraz tzw. trzynaste pensje za lata 1999-2002 wraz z odsetkami. Bezspornym jest również, że w łącznym dochodzie rodziny strony skarżącej uwzględniony został dochód z tytułu alimentów w kwocie 8.040,00 zł. Ustalony w ten sposób dochód rodziny skarżącej wynosi łącznie 36.010,49 zł, zaś w przeliczeniu na osobę dochód wynosi 600,17 zł. Dochód ten przekracza zatem kwotę 583,00 zł, określoną w powołanym art. 5 ust. 2 ustawy. Bez znaczenia dla ustalenia uprawnień do wnioskowanych świadczeń jest okoliczność podnoszona w toku postępowania przez skarżącą, iż do dochodu jej rodziny doliczono zaległe wynagrodzenia z lat 1999-2004 wypłacone jednorazowo w 2005 r., skoro ustawodawca w powołanych wyżej przepisach nie wyłączył tych dochodów z dochodu rodziny podlegającego ustaleniu w celu przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Dochodem rodziny jest bowiem – stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy – przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zaś w rozumieniu pkt 1 lit. "a" tego artykułu dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Brak jest również podstaw do uznania, że powyższy dochód w postaci zaległych wynagrodzeń z lat 1999-2004 oraz odprawy pieniężnej z tytułu rozwiązania umowy o pracę stanowi dochód utracony w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy, skoro sama skarżąca we wniosku oświadczyła, iż dochód utracony z roku 2005 wyniósł 0 zł miesięcznie (k. 82 akt administracyjnych). W niniejszej sprawie nie ma także zastosowania powołany przepis art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż miesięczny dochód rodziny skarżącej ustalony w powyższy sposób (wynoszący 3.000,87 zł) przekracza kwotę 2.915,00 zł (583,00 zł x 5 członków rodziny) uprawniającą tę rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (85,87 zł > 48,00 zł). Niezależnie od powyższych uwag należy podkreślić, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, co do obowiązku uwzględnienia w dochodzie rodziny skarżącej dochodu z połowy gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład majątku dorobkowego byłych małżonków, to jest z powierzchni 5,24 ha przeliczeniowych, w kwocie 9.662,56 zł. W ocenie Sądu organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły w toku postępowaniu przepisów gwarantujących stronie czynny udział w postępowaniu w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) skargę oddalił.