II GZ 27/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. i Z. Z. wspólników Ekologicznego Przedsiębiorstwa Hodowlanego "[...] s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2107/05 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. wspólników Ekologicznego Przedsiębiorstwa Hodowlanego "[...]" s.c. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 15 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i ustalenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2107/05 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. Z. i Z. Z. – wspólnikom Ekologicznego Przedsiębiorstwa Hodowlanego "[...]" s.c. - przyznania prawa pomocy w zakresie uiszczenia wpisu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w wyniku wniesienia przez stronę sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2006 r. również odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie, podnosząc w uzasadnieniu, że Sąd nie odniósł się do pisma skarżących z dnia 17 maja 2006 r., w którym zwrócili się o wszczęcie nowego postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym z powodu zmiany ich sytuacji rodzinnej i majątkowej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia wyjaśnień skarżący potwierdzili, że pismo z dnia 17 maja 2006 r. należy traktować jako wskazanie nowych okoliczności w ramach toczącego się postępowania. Podnieśli zarazem, że ich sytuacja materialna uległa zdecydowanemu pogorszeniu. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd uznał, że przedstawione przez skarżących nowe okoliczności dotyczące ich statusu majątkowego i możliwości płatniczych nie stanowią dostatecznego uzasadnienia dla przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu, nie wynika z nich bowiem, czy skarżący nadal prowadzą działalność gospodarczą. Sąd stwierdził, że na podstawie pism skarżących nie można również stwierdzić, dlaczego nie obciążyli nie przynoszących dochodów nieruchomości celem uzyskania środków finansowych. W zażaleniu M. Z. i Z. Z. wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Sąd pominął znajdujące się w aktach sprawy dokumenty dotyczące zadłużenia posiadanego przez nich majątku, które wyklucza starania o kredyt w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana przez sąd pod kątem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, oraz z uwzględnieniem możliwości poniesienia przez nią kosztów w tym zakresie, przy czym istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Sąd I instancji trafnie wskazał, że ze złożonego przez skarżących oświadczenia, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie wynika, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. Z. podał, że nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, natomiast Z. Z. wskazał, że łoży na utrzymanie młodszej, studiującej jeszcze córki i jest właścicielem firmy zajmującej się dystrybucją produktów Przedsiębiorstwa "[...]". Wobec powyższego wydatki skarżących w zakresie utrzymania rodziny sprowadzają się w zasadzie do zaspokojenia własnych potrzeb. Obydwaj skarżący oświadczyli, że są współwłaścicielami 6,5 ha gruntu oraz Ekologicznego Przedsiębiorstwa Hodowlanego "[...]" s.c. wraz z pomieszczeniami magazynowymi, socjalnymi i administracyjnymi. Również przedstawione przez skarżących nowe okoliczności dotyczące ich statusu majątkowego i możliwości płatniczych nie przemawiają za przyznaniem im prawa pomocy. Należy zauważyć, że zaciągnięcie kredytu nie stanowi jedynej możliwości uzyskania środków na prowadzenie postępowania. Skarżący mogą podjąć próbę zgromadzenia dodatkowych dochodów np. przez wynajęcie wskazanych pomieszczeń administracyjno – gospodarczych i uzyskać w ten sposób środki potrzebne na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała w sposób dostateczny zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. MR