II SA/Rz 1060/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J.M. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu wniosku J.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną organ w skazał art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 26 pkt 12, art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w dniu [...]r. zostało wydane postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej funkcjonariusza J.M., które doręczono stronie w dniu [...]r. W tym też dniu J.M. zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W dniu następnym p.o. Dyrektor Izby w obecności Naczelnika Wydziału Kadr przeprowadził z funkcjonariuszem rozmowę, a w dniu[...]. funkcjonariusz złożył pisemne wyjaśnienia. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej zwolnił J.M. ze służby z powodu utraty do niego zaufania. Od decyzji tej pełnomocnik J.M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej oraz naruszenie zasad procesowych wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał się na art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej, który został dodany art. 24 ust. 5 ustawy z dnia [...]r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych. Zmianą tą rozszerzono katalog przypadków, które mogą stanowić podstawę zwolnienia funkcjonariuszy ze służby poprzez dodanie przesłanki umożliwiającej zwolnienie funkcjonariuszy ze służby, gdy wymaga tego dobro służby, a funkcjonariuszy sprawujących zadania z zakresu dozoru celnego i nadawania przeznaczeń celnych - w przypadku utraty do nich zaufania. W obu przypadkach został wyłączony obowiązek konsultacji zamiaru zwolnienia funkcjonariusza ze związkami zawodowymi. J.M. był zatrudniony w Urzędzie Celnym Oddział Celny w K. i wykonywał zadania związane z wywozem towarów określone w art. 162 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i przepisach krajowych dotyczących transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 13 Rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, "dozór celny" oznacza ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym". Zatem przepis art.26 pkt 12 ustawy mógł być zastosowany w sprawie, a wydana decyzja nie narusza prawa materialnego. Zgodnie z art. 1 ustawy o Służbie Celnej, do jej zadań należy kontrola przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem oraz wywozem towarów. Dla interesów ekonomicznych Skarbu Państwa szczególnie istotna jest kontrola towarów opuszczających obszar celny Unii Europejskiej. Od wielu lat ujawniane są próby wyłudzania podatku VAT poprzez zgłaszanie towarów do procedury wywozu wewnątrz kraju, odładowywanie części towarów w trakcie przewozu do przejścia granicznego, a po otrzymaniu potwierdzenia wywozu uzyskiwanie zwrotu podatku VAT również od tej części towarów, które nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej. Organ II instancji zgodził się z odwołującym, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby na skutek działań doszło do wywozu innego towaru niż deklarowany. Jednakże gdyby były dowody na tą okoliczność, to postępowanie byłoby prowadzone w oparciu o inne przepisy ustawy o Służbie Celnej – w tym w oparciu o przepisy kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego. Dyrektor Izby wskazał, że polityka kadrowa, jaką realizuje nie polega wyłącznie na reagowaniu na już dokonane naruszenia obowiązków służbowych, w wyniku których nastąpił przemyt towarów lub naruszenie innych przepisów. Art. 26 ustawy o Służbie Celnej przed nowelizacją w 2003r. zawierał wystarczające narzędzia do pozbywania się ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w wyniku niedopełnienia obowiązków popełnili czyn określony w przepisach kodeksu karnego, w szczególności w art. 228 lub 231. Jeżeli w zgromadzonym materiale znalazłyby się dowody na to, że w wyniku "pomyłek" doszło do wywozu towaru innego niż zadeklarowany, to postępowanie toczyłoby się pod kątem art. 231 kk. Podstawą zwolnienia J.M. ze służby była utrata zaufania ze strony Dyrektora Izby Celnej, które to zaufanie w stosunku do funkcjonariusza pełniącego służbę przy dozorze celnym jest warunkiem koniecznym istnienia stosunku służbowego. Organ II instancji zaznaczył, że utrata zaufania może być przesłanką zwolnienia funkcjonariusza ze służby, jeżeli znajduje oparcie w przesłankach natury obiektywnej oraz racjonalnej i nie jest wynikiem osobistych ocen oraz subiektywnych uprzedzeń. W sprawie utraty zaufania do funkcjonariusza można stosować odpowiednio orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące rozwiązywania umów o pracę z uwagi na utratę zaufania pracodawcy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, że "utrata zaufania do pracownika może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę mimo, że jego zachowanie nie nosi cech zawinionych, jeżeli w konkretnych okolicznościach jest uzasadnione w tym znaczeniu, że od pracodawcy nie można wymagać by dalej darzył pracownika niezbędnym zaufaniem". Postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby J.M. zostało wszczęte niezwłocznie po otrzymaniu wstępnych wyników kontroli przeprowadzonej w Oddziale Celnym w K. przez funkcjonariuszy Sekcji Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego. Z wyników kontroli wynika, że funkcjonariusze pełniący służbę na stanowisku wywóz wielokrotnie odstępują od ważenia wyjeżdżających samochodów. Ustaleń tych dokonano na podstawie danych zawartych w systemie informacyjnym TSC, w którym rejestrowany jest każdy samochód ciężarowy przekraczający granicę i czynności wykonane przez każdego funkcjonariusza podczas pobytu samochodu na terminalu odpraw. Regułą jest ważenie wszystkich samochodów przekraczających granicę, jednakże zdarzały się przypadki odstępowania od ważenia. Odstąpienie od ważenia może być spowodowane : - niesprawnością techniczną wagi, - warunkami atmosferycznymi ( niskie temperatury), - przekraczaniem granicy przez pojazdy ponadnormatywne, - błędem wagi, - zbyt małym rozstawem osi pojazdu lub przyczepy. Funkcjonariusz ma obowiązek wpisywania w systemie TCS przyczyny odstąpienia od ważenia. Kontrolujący zwrócili uwagę na częste przypadki odstępowania od ważenia pojazdów ze względu na zbyt mały rozstaw osi w sytuacji, gdy w innych dniach zestawy składające się z tego samego samochodu i przyczepy były ważone przez innych lub tych samych funkcjonariuszy. W okresie kontrolowanym najwięcej przypadków odstępowania od ważenia z powodu zbyt małego rozstawu osi miało miejsce, gdy na stanowisku wagi pełnił służbę J.M. Wśród piętnastu samochodów, od ważenia których odstąpił ten funkcjonariusz w kontrolowanym okresie, zwrócono uwagę na zestaw o nr rejestracyjnych [...]z przyczepą[...]. Pojazd ten pomiędzy 7.01.2006r. a 19.02.2006r. przekraczał granicę sześciokrotnie wywożąc eksportowany na Ukrainę styropian. Za każdym razem gdy samochód ten przekraczał granicę służbę na stanowisku wagowym pełnił J.M., żadne z przekroczeń granicy przez ten samochód nie miało miejsca w dniach 22-23 stycznia 2006r., gdy nie ważono samochodów z uwagi na niskie temperatury. Za każdym razem gdy pojazd ten przekraczał granicę J.M. odstępował od jego ważenia. W systemie TCS wpisywał wówczas jako przyczynę odstąpienia zbyt mały rozstaw osi przyczepy. Natomiast ze zdjęć kamery przemysłowej wykonanych w dniu 19 lutego 2006r. wynika, że zestaw ten składał się z samochodu ciężarowego marki DAF i dwuosiowej przyczepy, której rozstaw umożliwiał jej zważenie. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że może się zdarzyć, iż funkcjonariusz dokonujący podczas dwunastogodzinnej zmiany ważenia od 82 do 186 zestawów samochodowych może się pomylić i nie dokonać zważenia kilku pojazdów, zwłaszcza gdy w systemie komputerowym wyświetla się komunikat błąd ważenia. Może się też zdarzyć, że raz na kilkanaście lub kilka przekroczeń granicy w ciągu krótkiego czasu dokonuje się odpraw tego samego pojazdu, samochód ten nie zostanie zważony. W takim przypadku nie można mówić o naruszeniu obowiązków służbowych i trudno jest przyjąć, że utracono w stosunku do takiego funkcjonariusza zaufanie, jeżeli są to przypadki sporadyczne. Jednakże inna jest sytuacja gdy ten sam funkcjonariusz przez sześć kolejnych przekroczeń granicy przez ten sam zestaw samochodowy za każdym razem przez "pomyłkę" odstępuje od jego ważenia podając każdorazowo tan sam nieprawdziwy powód. Organ II instancji powołał jako przykład zespół ciężarowy o nr[...], który przekraczał granicę na kierunku wywozowym w okresie od grudnia 2005r. do stycznia 2006r. sześć razy. W czterech przypadkach gdy na stanowisku wagowym pełnił służbę J.M. odstąpiono od ważenia podając jako powodów zbyt mały rozstaw osi. W trzech z tych przypadków przedmiotem eksportu był styropian. Jako kolejny przykład wskazano zespół o nr rejestracyjnych[...], który przekraczał granicę sześć razy, w trzech przypadkach gdy służbę na stanowisku wagowym pełnił J.M., który odstąpił od ich ważenia podając jako przyczynę zbyt wąski rozstaw osi. Warunki, w jakich odbywa się ważenie są takie same dla wszystkich funkcjonariuszy, a kontrolujący nie stwierdzili aby funkcjonariusze pełniący służbę na tym samym stanowisku wielokrotnie odstępowali od ważenia tego samego zestawu. Ustalenia te spowodowały, że utrata zaufania do funkcjonariusza oparta była na obiektywnych i racjonalnych przesłankach. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że za każdym razem odstąpienie od ważenia było konsultowane z kierownikiem zmiany i odnotowane w książce służby organ stwierdził, że Terminal w K. obejmuje obszar kilkudziesięciu hektarów, w jego skład wchodzi sześć różnych ciągów np.: ciąg TIR wywóz, osobowe wywóz, autokary wywóz oraz analogiczne trzy ciągi przywozowe. Wszystkie te ciągi są nadzorowane przez jednego kierownika zmiany i nawet, jeśli J.M. i zgłosił kierownikowi zmiany, że odstępuje od ważenia z uwagi na zbyt mały rozstaw osi pojazdu, to kierownik nie jest w stanie za każdym razem sprawdzić prawdomówność funkcjonariusza. W przypadku odparw dokonywanych na dużym terminalu przy każdym samochodzie kolejne czynności dokonywane są przez różnych funkcjonariuszy i prawie zawsze jest kolejka pojazdów oczekujących na przekroczenie granicy, dlatego warunkiem sprawnego funkcjonowania terminalu jest zaufanie, że funkcjonariusz na poprzednim stanowisku sumiennie i zgodnie z obowiązującymi procedurami wykona wszystkie przypisane mu czynności. Na każdym stanowisku, nie tylko wagowym, na obsługę jednego samochodu przypada około 4 minuty. Gdyby funkcjonariusze na stanowisku TIR wywóz musieli za każdym razem dokonywać rewizji samochodu w przypadku odstąpienia od jego ważenia, to przez terminal przejeżdżałoby na dobę kilkanaście samochodów a nie około dwustu i straty z tego tytułu byłyby ogromne. Dlatego też zaufanie do funkcjonariuszy pełniących służbę jest warunkiem niezbędnym, a brak zaufania musi skutkować zwolnieniem ze służby. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały dołączone pozytywne opinie Związku Zawodowego oraz Kierowników Zmiany. Kierownicy w swoich opiniach stwierdzają, że podczas pełnienia służby na ich zmianach nie zauważyli uchybień w wykonywanych przez funkcjonariusza obowiązkach służbowych. Organ II instancji stwierdził, że Kierownik Zmiany nadzorujący pracę funkcjonariusza ma niewielkie możliwości stwierdzenia jego błędów, gdyż na danej zmianie jest to pojedynczy przypadek i kierownik z uwagi na rozległość terminalu nie ma możliwości weryfikacji każdej czynności podjętej przez funkcjonariusza. Dopiero analiza danych komputerowych obejmujących dłuższy okres czasu pozwala ujawnić nieprawidłowości, których wychwycenie na bieżąco jest niemożliwe. W opiniach Kierownicy Zmian jednoznacznie stwierdzają, że J.M. doskonale znał systemy komputerowe, a w szczególności system TCS, co zostało potwierdzone w rozmowie z p.o. Dyrektora Izby w dniu 17.07.2006r.: J.M. zapytany potwierdził, że został przeszkolony w obsłudze systemu TCS. W piśmie z dnia 24.07.2006r. funkcjonariusz ten stwierdził, że osiągał najlepsze wyniki z wszystkich funkcjonariuszy przy ważeniu samochodów co zdaniem organu II instancji twierdzenie, jakoby powodem ujawnionych nieprawidłowości był brak jego przeszkolenia - nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na tą decyzję wniósł J.M. reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 26 pkt 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999 o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) poprzez podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby z powodu utraty do niego zaufania w sytuacji gdy funkcjonariusz ten wykonywał wszystkie obowiązki w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i zastrzeżeń, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w wyniku czego podjęto decyzję o zwolnieniu skarżącego z pracy na podstawie utraty zaufania, która to utrata zaufania w żaden sposób nie została poparta zgromadzonym materiałem dowodowym, - art. 11 kpa poprzez niewyjaśnienie skarżącemu przesłanek, jakimi kierował się organ przy załatwianiu prawy, a w szczególności brak uzasadnienia faktycznego dla podjętych czynności w decyzji I instancji, - art. 75 § 1 kpa poprzez pominięcie przy ocenie dowodów licznych pozytywnych opinii o skarżącym, które w sprawie zwolnienia ze służby z tytułu utraty zaufania były szczególnie istotne, - art. 12 w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa poprzez uchybienie terminu do rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na tej podstawie sformułował wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących. Uzasadniając zarzuty skarżący naprowadził, że kontrola wywozu towarów nie jest tak szczegółowa jak przywozu, ponieważ z tytułu opuszczenia naszego kraju przez towary nie jest nakładane żadne cło, podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy czy podatek dochodowy ani żadna inna danina publiczna. Towar wywożony poza granicę Państwa wywożony był bez nałożonych zamknięć celnych, a dołączone do niego dokumenty zawierały informację od urzędów celnych wewnętrznych, że odstąpiono od weryfikacji towaru na terenie tych urzędów. Zdaniem skarżącego te dwa elementy są bardzo istotne bo potwierdzają zasadę mniejszej szczegółowości przy kontroli towarów wywożonych poza Polski obszar celny. Wskazano, że kontrola celna towarów wywożonych poza polski obszar celny nie może w żaden sposób doprowadzić do powstania uszczupleń należności celnych czy też podatkowych w jakimkolwiek wymiarze. Tak więc z założenia nie było podstaw faktycznych do utraty zaufania względem J.M. Dodatkowo jak wynika z kontroli przeprowadzonych na innych przejściach granicznych, doszło tam do braku nadzoru ze strony organów celnych nad wywozem mięsa na teren Ukrainy. W aktach brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że na skutek działań skarżącego doszło do wywozu towaru innego, niż deklarowany w zgłoszeniu celnym. Skoro decyzja została oparta na domniemaniu, to nie znalazła ona oparcia w jakimkolwiek elemencie materiału dowodowego. Domniemanie to jest według skarżącego o tyle zaskakujące, że jego autorami są funkcjonariusze, którzy stosunkowo długi okres czasu wykonywali obowiązki służbowe w oddziale granicznym i doskonale znają specyfikę tej pracy. Skarżący wskazał, że uzyskał - jak wynika z kontroli - bardzo dobre wyniki pracy, bo na 1413 pojazdów opuszczających Polskę tylko 32 razy odstąpił od ważenia pojazdu, 110 razy wystąpił błąd ważenia co skutkowało cofnięciem 110 pojazdów do powtórnego ważenia. Inni funkcjonariusze pełniący służbę na stanowisku "waga wywóz" odstępowali od ważenia w tym samym okresie 125 razy podając najczęściej jako przyczynę odstąpienia "zbyt mały rozstaw osi przyczepy", w tym 57 razy odstępowali od ważenia z powodu "zbyt niskiej temperatury powietrza". Wyniki te pozwalają na stwierdzenie, że nie można było utracić zaufania do skarżącego, który podczas zmiany dokonywał od 100 do 200 ważeń samochodów, a w służbie nocnej z 14 na 15 czerwca 2006r. dokonał rekordowego ważenia 232 pojazdów. Stąd tylko 32 przypadki odstąpień od ważenia z omyłkowym wpisem na 1413 pojazdów nie mogą świadczyć o tym, że skarżący źle lub niedbale wykonywał pracę. Wszystkie przypadki, w których odstąpił od ważenia były dodatkowo konsultowane z kierownikiem zmiany i zaznaczone w książce służby. Podał, że w 7 przypadkach z rozpatrywanych 32 odstąpił od ważenia, ponieważ były to pojazdy nienormatywne z ważnymi zezwoleniami od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, a reszta pojazdów była z małym rozstawem osi przyczepy, a więc nie może być mowy o zaniedbywaniu obowiązków służbowych. Wskazał, że ewentualne zaniedbania ze strony skarżącego mogły mieć miejsce tylko w przypadku 6 ważeń na 1413, co stanowi 0,42% błędów, przy czym błędy te miały miejsce w nocy. W tych sześciu przypadkach odstąpienia od ważenia skarżący podał jako przyczynę niewłaściwy rozstaw osi przyczepy pojazdu co było spowodowane tym, że nie miał dostępu do kamery bocznej, z której widać było przyczepę w całości; miał jedynie dostęp do kamery przedniej i tylnej, a widok z tej kamery o słabej rozdzielczości oraz wykonywany nocą bez wystarczającego oświetlenia spowodował, że mógł pomylić się. Skarżący zaznaczył, że w jego karcie zakresu czynności obowiązków i uprawnień nie było czytelnej instrukcji postępowania na stanowisku "waga wywóz" i dopiero po wszczęciu wobec niego postępowania wydane zostało polecenie regulujące sposób postępowania w przypadku błędu wagi, odstąpienia od ważenia, czy rozbieżności pomiędzy wagą stwierdzoną a deklarowaną JDA SAD. Powołując się następnie na opinie i pochwały z pracy dołączone do akt sprawy w posumowaniu podał, że ze względu na niemożność uszczuplenia należności celnych i podatkowych oraz niezmiernie mały zakres błędu oscylujący wokół 0,42% nieprawidłowości, nienaganną wieloletnią służbę, brak jest podstaw do uznania, że względem skarżącego zaszły przesłanki do utraty zaufania, co należy do odczuć subiektywnych, a o jego utracie w relacjach pracownik-pracodawca decydować powinny przesłanki obiektywne. Wobec tego decyzja o zwolnieniu została podjęta pochopnie, bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, przez osobę współpracującą ze skarżącym zaledwie 3 tygodnie. W tak krótkim czasie ciężko jest mówić o racjonalności faktycznego uzasadnienia utraty zaufania do skarżącego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił organowi naruszenie art. 77 oraz art.107 § 3 Kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi naprowadził, że wyniki kontroli przeprowadzone w Oddziale Celnym w K. przez funkcjonariuszy Sekcji Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego wskazują, iż w kontrolowanym okresie najwięcej przypadków odstąpienia od ważenia z powodu zbyt małego rozstawu osi miało miejsce wówczas gdy na stanowisku pełnił służbę J.M. Wyniki kontroli przeprowadzonej w Oddziale Celnym świadczą o tym, że skarżący nie wykonywał swych obowiązków w sposób rzetelny, bezstronny i nie budzący wątpliwości co do uczciwości podejmowanych decyzji w kwestii ważenia określonych pojazdów. Pośród 15 samochodów, które nie zostały zważone na szczególną uwagę zwraca zestaw: samochód Nr rej. [...] i przyczepa[...]. Pomiędzy 7.01. a 19.02.2006r. zestaw ten 6-krotnie przekraczał granicę wywożąc exportowany za granicę styropian. Każdorazowo przekroczenie granicy miało miejsce, gdy służbę na stanowisku wagowym pełnił skarżący. Przekroczenie granicy przez ten samochód nie miało miejsca w dniach 22 – 23 stycznia 2006 r. kiedy nie ważono samochodów z uwagi na niskie temperatury powietrza. Natomiast wszystkie przekroczenia granicy z odstąpieniem od ważenia zapisane zostały w systemie TCS – zbyt mały rozstaw osi przyczepy. Ze zdjęć kamery przemysłowej dokonanych 19.02.2006 r. wynika z kolei, że zestaw ten składał się z samochodu ciężarowego marki DAF i dwuosiowej przyczepy, gdzie rozstaw osi w przyczepie umożliwiał jej zważenie. Ten materiał dowodowy dawał podstawy do utraty zaufania do skarżącego, przy czym podkreślenia wymaga, że odstąpienie od ważenia nie miało cech przypadkowości, a sytuacja taka powtórzyła się przez 6 kolejnych przekroczeń granicy przez ten sam zestaw. Powyższy przypadek nie był jedyny, kiedy skarżący odstąpił od ważenia tego samego pojazdu. W okresie od grudnia 2005 r. do stycznia 2006 r. ten sam zespół ciężarowy Nr rej. [...] 6-krotnie przekraczał granicę na kierunku wywozowym i 4 przypadkach gdy na stanowisku wagowym służbę pełnił skarżący odstąpiono od ważenia podając jako powód zbyt mały rozstaw osi. W trzech przypadkach przedmiotem eksportu był styropian. Podobnie zestaw Nr rej. [...]6-krotnie przekraczał granicę i w trzech przypadkach w sytuacji gdy służbę na stanowisku wagowym pełnił skarżący odstąpiono od ważenia z powodu zbyt wąskiego rozstawu osi. Podkreślić należy, że warunki, w jakich odbywa się ważenie pojazdów są takie same dla wszystkich funkcjonariuszy i nie stwierdzono aby pozostali funkcjonariusze pełniący na tym stanowisku służbę wielokrotnie odstępowali od ważenia tego samego zestawu. Fakty powyższe w pełni uzasadniają utratę zaufania do skarżącego przez Dyrektora Izby Celnej, zaś zawarte w piśmie z dnia 24 lipca 2006 r. wyjaśnienia dodatkowo utwierdzają w przekonaniu o słuszności podjętej decyzji: skarżący przyznał, że w przypadkach nieudanego procesu ważenia, w celu jego zakończenia, podawał dowolne /fikcyjne/ przyczyny odstąpienia od ważenia np. wpisy o rozstawie osi. W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje okres służby skarżącego, przy czym podkreślenia wymaga, że nie tylko Dyrektor Izby Celnej powziął wątpliwości co do sumiennej pracy skarżącego. Przedmiotowa sprawa wszczęta została 7 lipca 2006 r. w związku z informacją Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego, który po zapoznaniu się z wynikami kontroli jako pierwszy miał zastrzeżenia co do wiarygodności skarżącego. Przedstawione wyżej fakty prowadzą do wniosku, że skarżący nierzetelnie i stronniczo wykonywał swoje obowiązki służbowe w rozumieniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, a zatem jako funkcjonariusz celny nie zasługuje na zaufanie. Nie można zgodzić się również z zarzutem naruszenia art. 7 k.p.a., skoro ustalenia w pełni odzwierciedlają zgromadzone materiały dowodowe. Skarżący nie zgłaszał zastrzeżeń co do prawdziwości tych faktów i nigdy nie wnosił o przeprowadzenie dodatkowych dowodów. Dyrektor Izby Celnej wskazał też na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2001 r. sygn. I PKN 441/00 – OSNP 2003/7/176, gdzie przyjęto, że do podjęcia decyzji o zwolnieniu wystarcza jedynie wątpliwość pracodawcy co do rzetelności podwładnego. Także nie można mówić o stronniczej ocenie dowodów, a tym samym o naruszeniu art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. Orzekanie w sprawie nie opierało się na domniemaniu lecz na faktach bezspornie udowodnionych, natomiast w odniesieniu do dowodów korzystnych dla skarżącego wyjaśnić należy, że pozytywne opinie Związku Zawodowego oraz wystawione przez przełożonych oceny okresowe nie mogą stanowić w przedmiotowej sprawie dowodu, gdyż nie mają związku z ujawnionymi nieprawidłowościami, a dotyczą jedynie dotychczasowej służby skarżącego. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., skoro zarówno w I jak i w II instancji organ wyjaśnił konkretne okoliczności przemawiające za utratą zaufania do skarżącego jako funkcjonariusza celnego. Organ wskazał w tym miejscu na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.XI.1997 r. sygn. I PKN 385/97 – OSNAPiUS 1998 r., Nr 18, poz. 538, gdzie wyrażono pogląd, iż brak zaufania może istnieć także wtedy gdy wprawdzie pracownikowi nie można przypisać winy lub nie da się jej udowodnić, jednakże w sensie obiektywnym jego zachowanie jest nieprawidłowe, budzące wątpliwości co do rzetelności podejścia do obowiązków pracowniczych, nawet w takich sytuacjach, w których do naruszenia powinności pracowniczych faktycznie nie dochodzi. Zatem Dyrektor mógł podjąć decyzję o zwolnieniu na podstawie własnego obiektywnego odczucia, iż skarżący nie wykonuje powierzonych mu obowiązków należycie, bez podania konkretnych dowodów w tym zakresie. W konkretnym przypadku utrata zaufania została poparta materiałem dowodowym. Jeśli chodzi o obciążenie Kierownika zmiany odpowiedzialnością za nierzetelne wykonywanie obowiązków przez skarżącego to stwierdzić należy, że specyfika pracy w K. wymaga od funkcjonariuszy współpracy, a cel ten może być osiągnięty wyłącznie w oparciu o wzajemne zaufanie. Stąd też akceptacja ze strony Kierownika stanowiska skarżącego w przedmiocie odstąpienia od ważenia pojazdów tym bardziej, że dotychczas nie było powodów aby wątpić w słuszność podejmowanych w tym zakresie przez J.M. decyzji. Jednakże przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżący nadużył tego zaufania. Co się tyczy natomiast braku odsunięcia skarżącego od wykonywanych obowiązków przed uprawomocnieniem się decyzji, to Dyrektor Izby Celnej w ten sposób stworzył możliwość odbudowania utraconego zaufania. Pomimo prawidłowego wykonywania powierzonych obowiązków skarżący wykazał jednak bardzo niski poziom identyfikacji ze Służbą Celną, co świadczy o braku gwarancji realizacji złożonego ślubowania. Przekonanie powyższe zasadza się na fakcie ujawnienia przez skarżącego w dniu 19 września 2006 r. próby nielegalnego przewozu 12.500 kg wędlin nie zadeklarowanych w zgłoszeniach celnych, co wykorzystane zostało w skardze jako argument przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej. Takie postępowanie upoważnia do stanowiska, że dalsza służba skarżącego mogłaby być wykorzystywana do własnych celów, a nie jak zobowiązuje złożone ślubowanie. Końcowo Dyrektor Izby Celnej naprowadził, że nie zostały również naruszone przepisy art. 12 i art. 35 § 1 oraz § 3 k.p.a., bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął w dniu 16 sierpnia 2006 r. i zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze powinno było się zakończyć do dnia 16 września 2006 r. Faktycznie zostało zakończone 4 września 2006 r., o czym świadczy pismo informujące skarżącego o zakończeniu postępowania, w którym stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. wyznaczony został 7-dniowy termin, po upływie którego - przy uwzględnieniu czasu potrzebnego na dotarcie ewentualnej korespondencji - wydana została w dniu [....]r. decyzja. W piśmie procesowym datowanym Warszawa,[...]. skarżący wskazał na brak odczytania protokołu z rozmowy w dniu [...]r., na rażące naruszenia zasady prawdy obiektywnej polegającej na tym, że imienne upoważnienie do kontroli w zakresie wykonywania czynności służbowych otrzymał [...]r., choć w rzeczywistości czynności te były wykonywane przed [...]r.; wobec tego powstaje wątpliwość, czy w ogóle skarżący może odpowiadać. Opisując następnie swoje wyniki w pracy, które powinny skutkować awansem oraz wskazując na niedogodności związane z wykonywaną pracą eksponował brak stosownego przeszkolenia. Wskazał przy tym, że zapisy w systemie TCS są nadzorowane i nikt z przełożonych nie zakwestionował ich nieprawidłowości bądź wadliwości. Pominięto też okoliczność, że funkcjonariusz niższego szczebla nie ma dostępu do systemu komputerowego w tym do danych, jakie samochody nie były ważone. Podgląd taki mają informatycy, przy czym w żadnym przypadku nie zastrzeżono żadnego samochodu w systemie TCS aby skierować do powtórnego ważenia. Podkreślił, że nigdy nie podejmował decyzji samoczynnie, celowo czy bez wiedzy bezpośrednich przełożonych. Zakwestionował przy tym zdjęcia dotyczące sposobu ważenia podając, że w wyniku tych wszystkich naruszeń zaistniał błąd w ustaleniach stanu faktycznego. Istnieje też rozbieżność pomiędzy decyzją I oraz II instancji odnośnie do liczby pojazdów, które nie były ważone: w jednej podano 32 pojazdy, a w drugiej – 15. Pominięcie w uzasadnieniu powodu dokonania tych zmian świadczy o wadliwej ocenie materiału dowodowego co może mieć wpływ na wynik sprawy. Również podanie nowych numerów rejestracyjnych dwóch zestawów pojazdów w decyzji II instancji jest rozstrzygnięciem na niekorzyść skarżącego. Pominięto także obowiązek przesłuchania innych funkcjonariuszy. Co się tyczy zaś zakresu czynności to w przypadku skarżącego nie ma wyartykułowanych żadnych czynności na stanowisku - waga wywóz. Bezzasadny jest także stwierdzenie, że skarżący jako funkcjonariusz najniższego szczebla był odpowiedzialny za prawidłową organizację pracy na przejściu granicznym. Kolejnym uchybieniem był brak zapoznania skarżącego z protokołem pokontrolnym. Także podjęcie decyzji o zwolnieniu z tytułu utraty zaufania zaledwie 3 tygodnie po objęciu funkcji przez Dyrektora Izby Celnej narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego: w takim przypadku Dyrektor powinien opierać się przede wszystkim na opiniach bezpośrednich przełożonych. Zakwestionowany został również użyty w art. 26 pkt 12 ustawy zwrot "utrata zaufania", który jest niedookreślony i stwarza szeroki zakres władzy dyskrecjonalnej. Wskazując następnie na służbę wykonywaną na różnych oddziałach i stanowiskach przez 9 lat, podczas której nigdy nikt nie zgłaszał pretensji czy uwag skarżący stwierdził, że ważenie stanowi tylko nieznaczny zakres obowiązków. W dalszej części przedstawił własne stanowisko w zakresie art. 162 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz w zakresie unormowania art. 4 pkt 13 rozporządzenia Rady EWG 2913/92. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: pismem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego wystąpił do Dyrektora Izby Celnej z informacją o wynikach przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Sekcji Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego kontroli doraźnej w Oddziale Celnym w K., gdzie działaniami objęte były przede wszystkim procedury kontrolne dokonywane na stanowisku pracy - waga wywóz. W piśmie tym wskazane zostały m.in. przypadki, w których J.M. odstąpił od ważenia pojazdów z powodu zbyt małego rozstawu osi. Na tej podstawie Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...]r. zawiadomił J.M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej. W dniu [...]r. Dyrektor przeprowadził z funkcjonariuszem rozmowę konkludując jej wynik, iż wszczyna postępowanie zwalniające z powodu utraty zaufania. Z rozmowy tej sporządzona została notatka służbowa. W konsekwencji wszczętego postępowania J.M. w piśmie z dnia [...]r. zawarł wyjaśnienia mające związek ze sprawą, a w szczególności odprawą pojazdów bez ważenia. Wskazał, że nie był praktycznie i teoretycznie przeszkolony z działania programów TCS oraz programu wagowego, jak również przepisów MPD. W aktach osobowych nie ma żadnego zaświadczenia potwierdzającego odbycie szkolenia co ma znaczenie, bowiem wcześniej pracował w oddziałach wewnętrznych, gdzie programy wymienione nie były stosowane. Stąd też praktycznie nie miał wiedzy o problemach występujących na nowym stanowisku pracy. W dalszej części wskazał, że o każdym problemie z przeważeniem pojazdu, a w szczególności w przypadku odstąpienia od ważenia, konsultował się z kierownikiem zmiany. Jeśli chodzi o wagę to jej stan był na tyle zły, że wiosną przeprowadzony został remont nawierzchni dojazdowej, gdzie dopiero po remoncie przed wagą postawiony został szlaban. Wskazał też na ilość odprawianych podczas zmiany pojazdów, podkreślając tym samym efektywność i sumienność swojej pracy. Niezależnie od tego naprowadził, że na dane stanowisko pracy deleguje kierownik zmiany i wobec tego nie ma wpływu na to, jakie samochody odprawia. Odnośnie do robienia zdjęć odprawianych pojazdów wskazał na wykonywane zdjęcia, gdzie na wadze wywozowej nie ma dla funkcjonariusza celnego bocznej podglądowej kamery, która pozwoliłaby dokonać oceny, jaki zestaw będzie odprawiany. Wskazał też, że stanowisko wagowe służy tylko i wyłącznie do kontroli mas i nacisków na osie oraz prawidłowej długości, szerokości i wysokości samochodów, przy czym czynność ważenia zlecona jest przez Generalną Dyrekcję Dróg i Autostrad i nie jest przeznaczona do kontroli dokumentów celnych, przeprowadzenia rewizji celnej towaru czy weryfikacji danych dokumentów załączonych do zgłoszeń celnych lub nadawania towarom przeznaczenia celnego. W sytuacjach odstąpienia od ważenia z dokumentów celnych i opisów towarów wynikało, że jest to styropian 1500 kg, a wobec tego nie zachodziła obawa przekroczenia jakiegokolwiek parametru wagowego. Końcowo wskazał na wieloletnią pracę, awanse oraz liczne nagrody, jak również na osiągnięcia w wykrywaniu przemytu. Dysponując tym materiałem dowodowym oraz opinią Związku Zawodowego Pracowników Izby Celnej w P. datowaną na [...]r. /pod każdym względem pozytywną/, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. zwolnił J.M. – Starszego Kontrolera Celnego w Urzędzie Celnym ze służby w Izbie Celnej w P. z upływem 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, z podstawy prawnej wymienionej w art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączone zostały /w oryginale bądź odpisie bez potwierdzenia "za zgodność"/, pismo Kierownika Oddziału w K. z dnia [....]r., dwa pisma osób świadczących usługi transportowe – R.K. z [...] r. i S.T. z dnia [...]r., Związku Zawodowego Izby Celnej z dnia [...]r. podpisanego przez przewodniczącą A.T., opinia Kierownika Oddziału – W.Ż. z dnia [...]r. oraz Kierownika Oddziału – A.J., opinie Kierowników Zmiany: J.B. z [...]r., M.P. z [...]r. oraz R.S. z [...]r., jak również opinia służbowa Kierownika Oddziału A.T. Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję własną w przedmiocie zwolnienia J.M. ze Służby Celnej i rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi. Prawem materialnym, na podstawie którego orzekał Dyrektor Izby Celnej jest ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 156 poz. 1641 ze zm., zwana dalej - ustawą). Ustawa w rozdziale 7 zatytułowanym – Ustanie stosunku służbowego, zawiera unormowania dotyczące obligatoryjnego (art.25 ustawy) oraz fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza celnego (art.26, art.26a ustawy). W sprawie organ zastosował przepis art.26 pkt 12) ustawy w brzmieniu: funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności w przypadku funkcjonariusza celnego wykonującego czynności z zakresu kontroli celnej lub związane z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego. Fakultatywny charakter zwolnienia funkcjonariusza celnego przewidziany ostatnio wskazanym przepisem nie wymaga szerszej argumentacji, a wynika z użytego zwrotu: "może zwolnić". Oznacza to, zwolnienie pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu co ma ten skutek, że organ administracyjny, działając w granicach tego uznania zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7, art.10 § 1 oraz art. 77 k.p.a.) rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie (tak wyroku NSA z dnia 09.19.2001 r., sygn. II SA 1075/2001 - LEX nr 51033). Uznaniowy charakter zwolnienia funkcjonariusza celnego uzależniony jest od "utraty zaufania". Sformułowanie to stanowi sui generis klauzulę generalną, a zatem obejmuje niezwykle szeroki wachlarz przyczyn, które w konkretnym przypadku muszą być w sposób jednoznaczny, nie budzący jakichkolwiek wątpliwości wykazane. W doktrynie przyjmuje się, że w takim przypadku "jedynie wykazanie silnych argumentów aksjologicznych oraz niecelowość zastosowania innych rozwiązań może uzasadniać zwolnienie funkcjonariusza celnego na podstawie art. 26 pkt 12 ustawy o Służbie Celnej (zob. Andrzej Ossowski - Komentarz do ustawy o Służbie Celnej). Powracając do prawa materialnego należy zauważyć, że "utrata zaufania" może być nie tylko podstawą zwolnienia funkcjonariusza ze służby celnej ale również może skutkować zastosowaniem innych, łagodniejszych środków. Wynika to wprost z art.26a który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 26 pkt 12, funkcjonariusza celnego można przenieść do pracy w tej samej lub innej miejscowości w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Funkcjonariusz taki może zostać przeniesiony do służby cywilnej, przy czym w przypadku tym przepisów rozdziału 5 (Zmiana warunków pełnienia służby funkcjonariuszy celnych) nie stosuje się. Zatem "utrata zaufania" niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych może stanowić podstawę do zastosowania trzech środków: - najbardziej rygorystycznego, w postaci zwolnienia funkcjonariusza celnego na podstawie art. 26 pkt 12 ustawy (który został zastosowany w sprawie) - albo łagodniejszych w postaci przeniesienia funkcjonariusza do pracy w tej samej lub innej miejscowości (art. 26a ust. 1 zd. 1 ustawy), względnie - przeniesienia go do służby cywilnej ( art. 26a ust. 1 zd. 2 ustawy). Skoro "utrata zaufania" stwarza po stronie organu możliwość wyboru jednego z trzech wskazanych środków, to wybór któregokolwiek z nich, a w szczególności najdalej idącego w postaci zwolnienia ze służby celnej, musi być umotywowany. Organ winien w takim przypadku w uzasadnieniu wskazać, dlaczego zastosował zwolnienie oraz podać, dlaczego przy "utracie zaufania" łagodniejsze środki prawem przewidziane w konkretnej sytuacji nie są wystarczające. Tymczasem w sprawie przyjmując nawet, że opisane w zaskarżonej decyzji sytuacje dotyczące odstąpienia od ważenia pojazdu stanowią przyczynę "utraty zaufania" do skarżącego, to w zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji kwestia wyboru najsurowszego środka w postaci zwolnienia ze służby celnej nie została w jakikolwiek sposób uzasadniona. W szczególności organ nie wykazał, dlaczego wobec skarżącego nie był wystarczający jeden z łagodniejszych środków przewidzianych art.26a ustawy, o co zresztą Związki Zawodowe występowały. Zatem stwierdzić należy, że Dyrektor nie rozpatrzył sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Jeśli chodzi o kwestie procesowe, w tym rozpatrzenie całego materiału dowodowego to zasadnym jest zarzut naruszenia przepisów postępowania; organ poza wskazaniem na załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opinie Związków Zawodowych i bezpośrednich przełożonych (K.77) nie dokonał ich rzetelnej oceny a skwitował jedynie, iż "kierownicy zmian w swoich opiniach stwierdzają, że podczas pełnienia służby na ich zmianach nie zauważyli uchybień w wykonywanych przez skarżącego obowiązkach służbowych". W opiniach tych natomiast zawarte są bardzo pozytywne oceny pracy skarżącego co upoważnia do konstatacji, że ocena materiału dokonana przez organ narusza przepis art. 7 i art.77 § 1 Kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem konkluzja jest taka, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu będzie poczynić dodatkowe ustalenia na podstawie akt personalnych (które nie zostały przedstawione Sądowi) odnośnie do przebiegu całej służby skarżącego z uwzględnieniem opinii, które zostały do akt załączone (bez potwierdzenia "za zgodność z oryginałem") oraz ocen okresowych i innych dokumentów (np. nagrody, kary itp.), które służbę tą obrazują, a których w aktach zabrakło. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy będzie mógł stanowić podstawę do wydania odpowiedniej decyzji gdyż przypomnieć należy, że przy "utracie zaufania" wybór środka prawem materialnym przewidzianego, musi być po wnikliwej i wszechstronnej ocenie materiału dowodowego szczegółowo uzasadniony. Końcowo nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że przypadek wykrycia próby przemytu wędlin i poinformowanie Dyrektora o tym zdarzeniu (pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 20.09.2006r. – K.87), oceniany jest w sposób negatywny dla skarżącego, z końcowym wnioskiem, "że dalsza służba skarżącego mogłaby być wykorzystywana do własnych celów". Wniosek taki jest całkowicie nieuprawniony jeśli się weźmie pod uwagę, że informacja przekazana Dyrektorowi o wykryciu próby przemytu przez J.M. miała miejsce w trakcie postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby i podniesiona została jako argument przeciwko temu zwolnieniu. Przypadek ten (wykrycie przemytu) rozpatrywany w kategoriach obiektywnych świadczy o czymś zupełnie przeciwnym: o skuteczności i zaangażowaniu skarżącego podczas wykonywania obowiązków służbowych. Natomiast zaprezentowane przez organ stanowisko wskazuje na subiektywną ocenę służby skarżącego; takie podejście może przekładać się również na subiektywną ocenę opisanych w decyzji przypadków odstąpienia od ważenia pojazdów, co skutkowało "utratą zaufania". Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w wyroku, w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. a, c, art.152 oraz art.200 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).