II SA/Lu 1038/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , po rozpoznaniu odwołania S. S. i J. O., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta z dnia [...] znak: [....] nakazującą J. O. doprowadzenie budynku gospodarczego o wymiarach około 15 m x 8,50 m wraz z przybudówkami o wymiarach około 5,20 m x 3,40 m oraz 4,40 m x 11 m, usytuowanego na posesji przy ul. K. w L., do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie w terminie do dnia 30 listopada 2006 r. określonych robót budowlanych, to jest zrealizowania ściany przeciwpożarowej ceglanej w miejscu istniejącej w granicy drewnianej części ściany powyższego budynku od strony posesji przy ul. K.w L. oraz obcięcia części połaci dachowej wystającej poza lico przedmiotowego budynku od strony posesji przy ul. K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że na stanowiącej własność J. O. działce nr ewid. 2 (na wypisie z rejestru gruntów z [...] r. oznaczonej nr ewid.[...] położonej przy ul. K. w L., znajduje się parterowy budynek gospodarczy (stodoła) o wymiarach 15 m x 8,50 m wraz z przybudówkami o wymiarach: 5,20 m x 3,40 m i 4,40 m x 11 m. Z oświadczenia właściciela działki wynikało, że w latach 1989-1990 obmurował on cegłą silikatową istniejącą wcześniej drewnianą stodołę, przekraczając przy tym granicę z działką nr ewid. [...] (należącą obecnie do S. S.) oraz zmienił pokrycie dachu z papy na eternit. Natomiast S. S. wskazywał, iż przedmiotowa stodoła została zbudowana całkowicie od podstaw w latach 1989-1990, w miejscu istniejącego wcześniej budynku, będącego w złym stanie technicznym. Organ stwierdził, że powyższe roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. W tej sytuacji, jak podkreśla organ odwoławczy, organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo nakazując J.O. w terminie do dnia 30 listopada 2006 r. wykonanie wskazanych wyżej robót budowlanych – na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Bezspornym w niniejszej sprawie było bowiem, że J.O. w latach 1988-1990 zrealizował roboty budowlane polegające na odbudowie i rozbudowie stodoły bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organ podkreślił, że z uwagi na okres, w jakim dopuszczono się samowoli budowlanej, stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem zastosować należało przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zaś w myśl przepisów tej ustawy, samowolnie wybudowany obiekt można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, na podstawie art. 40, o ile obiekt ten nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 37. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, że sporny budynek gospodarczy nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L., a także nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nie zaszły również w sprawie inne ważne przyczyny, uzasadniające nakaz rozbiórki. W tej sytuacji zasadnie postąpił organ pierwszej instancji, który wydając decyzję z dnia [...]r. oparł się na przepisie art. 40 z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W ocenie organu odwoławczego prawidłowe było również nałożenie na J. O. obowiązku wykonania ściany szczytowej stodoły w całości murowanej z cegły oraz obcięcia części połaci dachowej wystającej poza lico budynku od strony posesji przy ul. K.. Nakazanie wykonania powyższych czynności miało bowiem na celu doprowadzenie powołanego obiektu do stanu zgodności z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), które obowiązywało w okresie budowy tego obiektu (w latach 1989-1990). Organ drugiej instancji, ustosunkowując się do zarzutu S. S., co do naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wyjaśnił, iż powołany w uzasadnieniu odwołania wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] r., sygn. akt [...], nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż podjęty został w odniesieniu do odmiennego stanu faktycznego. Orzeczenie to dotyczyło bowiem zamurowania samowolnie wykonanych otworów okiennych w budynku wzniesionym na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast w niniejszej sprawie przedmiotowy budynek gospodarczy został odbudowany i rozbudowany samowolnie. Organ podniósł także, iż kwestia ochrony prawa własności regulowana jest przepisami kodeksu cywilnego i stanowi przedmiot postępowania przed sądami powszechnymi. Z tego też powodu organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do podejmowania czynności zmierzających do usuwania naruszeń prawa własności. Skargę do sądu administracyjnego złożył S. S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz wnosząc o zastosowanie art. 155 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych. Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie rozpoznały istoty sprawy i utrwaliły stan niezgodny z prawem oraz naruszyły art. 64 Konstytucji RP, poprzez uniemożliwienie mu swobodnego, w granicach określonych przez prawo, dysponowania nieruchomością. Strona skarżąca podniosła również, iż organy administracyjne naruszyły art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., nie wskazując w uzasadnieniach obu decyzji wszelkich faktów i dowodów, na których oparły się rozpoznając sprawę, a także nie wyjaśniając w sposób właściwy podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił także organom, że naruszyły one wyrażoną w art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Zdaniem strony skarżącej decyzje organów obu instancji nie rozstrzygają sprawy zgodnie z jej wnioskiem, a jedynie zmierzają do przygotowania dalszej budowy i utrwalania stanu niezgodnego z prawem. Skarżący uważa, że organy winny wydać – w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 64 Konstytucji RP – decyzję nakazującą usunięcie części przedmiotowego obiektu budowlanego na odległość przewidzianą przepisami prawa od granicy jego działki. Ponadto, opierając się na powołanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego, skarżący podniósł, że przedmiotem niniejszej sprawy winien być nienależyty stan budynku w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na nią nie można uznać za zasadną. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem S. S. z dnia 19 października 2004 r. (k. 26 akt administracyjnych), reprezentowanego przez pełnomocnika, który na wezwanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprecyzował w piśmie z dnia 6 grudnia 2004 r. (k. 30 akt administracyjnych) żądanie wniosku, domagając się nakazania J. O. rozbiórki budynku gospodarczego z dwiema przybudówkami, usytuowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. K. , a częściowo położonego także na działce sąsiedniej nr ewid. [...] stanowiącej własność wnioskodawcy. Wnioskodawca wyjaśnił, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], J. O. został zobowiązany do wydania pasa gruntu stanowiącego własność S. S., zgodnie z przebiegiem granicy między działkami ustalonej postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] Mimo wezwania przez wnioskodawcę do wydania pasa gruntu oraz usunięcia samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego i usytuowania go w odległości 4 metrów od granicy działki, J. O. żądania tego nie spełnił. Sytuacja taka uzasadnia domaganie się w postępowaniu administracyjnym wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, który nie tylko nie spełnia wymogów technicznych w zakresie odległości od granicy działki, ale narusza również konstytucyjnie gwarantowane prawo własności. W przeprowadzonym przez organy administracyjne postępowaniu wyjaśniającym okolicznością nie kwestionowaną przez żadną ze stron postępowania było samowolne, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wybudowanie przez J. O. przedmiotowego budynku gospodarczego z dwiema przybudówkami (komórkami). Bezspornym było również, że budowa ta miała miejsce pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] wynika, iż J. O.na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku dokonał przebudowy budynków gospodarczych poprzez rozebranie drewnianej komórki i postawienie dwóch nowych oraz obmurowanie drewnianej stodoły cegłami. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej stwierdzić należy, że sam fakt zaistnienia samowoli budowlanej nie obliguje automatycznie organu administracji rozstrzygającego sprawę do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie. Zaskarżona decyzja trafnie podniosła, że przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) stanowi, że przepis art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., a zatem pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W związku z tym, przepisy tejże ustawy mają zastosowanie do oceny zasadności żądania nakazu rozbiórki. Ustawa ta przewidywała obowiązkowe orzekanie o rozbiórce obiektów budowlanych wzniesionych bez pozwolenia na budowę, gdy samowola budowlana powodowała niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, bądź prowadziła do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy). Warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki, było ponadto wystąpienie przesłanki naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy). Wybudowanie obiektu bez pozwolenia na terenie przeznaczonym pod budowę zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego i sztuką budowlaną, obligowało organ administracji do legalizacji tej samowoli budowlanej w świetle art. 40 ustawy. Przepis ten zobowiązywał organ, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 37, do wydania decyzji nakładającej na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Organy orzekające w sprawie ustaliły, że przedmiotowy obiekt budowlany nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie jego budowy (przebudowy i rozbudowy), ani też ustaleń obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stąd też zasadnie uznały, że nie istnieją przesłanki ustawowe do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku, natomiast stan obiektu uzasadnia nałożenie na inwestora obowiązku wykonania robót niezbędnych do tego, by obiekt spełniał wymogi techniczno-budowlane. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, iż obowiązuje bezwzględny zakaz sytuowania budynków w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy działki, należy stwierdzić, iż zarówno przepisy obowiązującego w dacie realizacji przedmiotowego budynku rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), jak i przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) dopuszczają możliwość sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy działki, pod warunkiem zachowania określonych wymogów. Ponieważ § 13 powołanego rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. dopuszczał sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego pod warunkiem, że ściany graniczące bezpośrednio będą wykonane z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, nie będą miały okien ani drzwi, nie będą przylegać do budynków na sąsiedniej działce, a wody opadowe z dachu nie będą odprowadzane na działkę sąsiednią, to organy orzekające zasadnie nałożyły na inwestora obowiązek doprowadzenia ściany budynku, od strony posesji skarżącego S. S., do stanu spełniającego parametry ściany oddzielenia pożarowego poprzez zastąpienie części drewnianej ścianą ceglaną i obcięcie połaci dachu wystającej poza lico tej ściany. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w sytuacji, gdy przepisy tej ustawy nie mogły mieć, z przyczyn podanych wyżej, zastosowania przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy są zatem nieuzasadnione. Organy orzekające nie naruszyły również konstytucyjnych przepisów gwarantujących ochronę prawa własności. Organy nadzoru budowlanego orzekają na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane i jej aktów wykonawczych. Nie są one uprawnione ani do badania czy ustalania przebiegu granic między nieruchomościami, ani także do podejmowania działań mających na celu likwidację naruszeń prawa własności, bo kwestie te rozstrzygane są przez sądy powszechne. Aktualny przebieg granicy między nieruchomością skarżącego S. S., a nieruchomością J. O. został określony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], a zatem kilka lat po wybudowaniu przedmiotowego budynku gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do badania stanu własności gruntu, na którym budynek ten wzniesiono. Wyrok sądu powszechnego rozstrzygającego o nakazie wydania pasa gruntu, stanowiącego własność skarżącego, na którym znajduje się część budynku J. O., może być egzekwowany wyłącznie w trybie przewidzianym dla egzekucji wyroków sądów powszechnych, poprzez właściwe dla takiej egzekucji organy. Organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć mających na celu egzekucję wyroku sądu cywilnego. Za nietrafny należało uznać również zarzut skargi dotyczący naruszenia zaskarżoną decyzją art. 107 k.p.a. Decyzja ta, a w szczególności jej uzasadnienie spełnia kryteria, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.