II SA/Ol 60/07

Dnia 6 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia - odrzucić skargę. Dnia 23 stycznia 2007 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarga A. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w sprawie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art.39, art.43 oraz 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, że odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia "[...]" r. nr "[...]" nie zostało wniesione w terminie. Skarżący podał, że organ bezpodstawnie przyjął, iż decyzja została mu doręczona dnia 22 czerwca 2006 r., zaś termin odwołania upłynął dnia 7 lipca 2006 r. Tymczasem dnia 22 czerwca 2006r. pismo organu zostało doręczone matce strony a skarżący odebrał decyzją dnia następnego. Zdaniem A. K. warunkiem skutecznego doręczenia pisma zgodnie z art. 43 kpa, jest uzyskanie od osoby odbierającej pismo oświadczenia o zobowiązaniu do przekazania pisma stronie, a matka skarżącego nie podjęła się przekazania pisma synowi lecz jedynie je odebrała. Z tych względów odwołanie od decyzji zostało wniesione w terminie. Skarżący dodał, że również skarga do WSA została wniesiona w terminie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało mu doręczone w dniu 27 listopada 2006 r., a więc termin do wniesienia skargi upływa w dniu 27 grudnia 2006 r. Doręczenie zaskarżonego postanowienia dokonane został bowiem w sposób identyczny jak wskazany w przypadku decyzji z dnia "[...]" r. tzn. postanowienie zostało doręczone matce skarżącego (dnia 26 lipca 2006 r.), która nie podejmowała się oddania pisma wnoszącemu skargę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ podał, że zarówno odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia "[...]" r. jak i postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. zostały wniesione z uchybieniem odpowiednio 14-dniowego i 30-dniowego terminu. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki zaskarżona decyzja została doręczona matce skarżącego dnia 26 lipca 2006 r. Skarga do WSA nadana została w urzędzie pocztowym dnia 27 grudnia 2006 r. zatem nastąpiło przekroczenie 30-dniowego terminu do jej złożenia. Zdaniem organu rozstrzygające znaczenie dla oceny czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie ustawowym ma data doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Na potwierdzenie swoich racji organ powołał się na liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dodatkowo podał, że w aktach sprawy znajdują się też inne (poza sporną decyzją i postanowieniem) zwrotne potwierdzenia odbioru, z których wynika, że pisma adresowane do skarżącego odbierała jego matka lub siostra z czego można wysnuć wniosek, że zasadą jest, że A. K. nie odbiera korespondencji osobiście, lecz odbierają ją dorośli domownicy. Strona dotychczas nie kwestionowała faktu doręczenia innej korespondencji co daje podstawę do twierdzenia, że dorośli domownicy podjęli się oddania przesyłki adresatowi. W odmiennej sytuacji osoba doręczająca pismo nie przekazałaby jej domownikowi lecz zastosowałaby tryb doręczenia przewidziany w art. 44 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji Sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości Sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art.53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Art.43 K.p.a stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia wynika, że dnia 26 lipca 2006 r. M. K. (matka skarżącego) odebrała adresowane do A. K. pismo z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oznaczone nr "[...]". Na dokumencie tym poza datą i czytelnym podpisem odbiorcy nie ma innych adnotacji. Skarżący twierdzi, że jego matka odbierając korespondencję nie podjęła się przekazania pisma synowi. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Przyjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza podjęcie się przez niego oddania pisma adresatowi. Przepis art. 43 kpa nie określa w jakiej formie ma nastąpić zapewnienie doręczyciela o zamiarze oddania przesyłki adresatowi. Sytuacja nie budzi wątpliwości, gdy zapewnienie to jest wyraźnie zaznaczone na potwierdzeniu odbioru. Sprawa jest bardziej skomplikowana, gdy brak jest takiego oświadczenia (jak w przedmiotowej sprawie) a druga strona kwestionuje tą okoliczność. Należy jednak przyjąć, że zobowiązanie się odbiorcy korespondencji do przekazania pisma adresatowi może być wyrażone również w sposób dorozumiany. Już samo przyjęcie przesyłki przez dorosłego domownika wskazuje na wolę przekazania jej adresatowi. Istnieje bowiem możliwość odmowy przyjęcia korespondencji a biorąc pod uwagę, że doręczyciel może oddać przesyłkę tylko dorosłemu domownikowi trudno z byłoby zgodzić się z twierdzeniem, że odbiorca poświadcza odbiór nieświadomie czy wbrew swojej woli. M. K. kwitując odbiór postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. jako dorosły domownik adresata A. K. była z pewnością osobą upoważnioną do odbioru korespondencji skarżącego w myśl art. 43 kpa. Na podkreślenie zasługuje, że nie istniały jakiekolwiek wątpliwości co do możliwości doręczania korespondencji przeznaczonej dla skarżącego A. K., jego matce. Wynika to między innymi z faktu, że poprzednio kierowana do skarżącego korespondencja była odbierana właśnie przez nią, doręczana następnie skarżącemu co nie było to przez niego kwestionowane (wezwanie z dnia 11 maja 2006 r. o możliwości wypowiedzenia się stron, odebrane w dniu 12 maja 2006 r. przez M. S. – siostrę – k 5, na które skarżący złożył odpowiedź; potwierdzenie odbioru wezwania z dnia 8 czerwca 2006 r. o możliwości wypowiedzenia się stron, odebrane dnia 12 czerwca 2006 r. przez M. K., k 11, na które skarżący złożył odpowiedź; potwierdzenie odbioru pisma Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia "[...]" r., odebrane w dniu 13 lipca 2006 r. przez M. K., k19; potwierdzenie odbioru pisma Dyrektora oddziału regionalnego ARMiR z dnia 24 listopada 2006 r. odebrane dnia 17 listopada 2006 r. przez M. K., k 28). Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący wiedział, że adresowane do niego pisma są odbierane w czasie jego nieobecności przez dorosłych domowników. Godził się też na taki stan, gdyż w odmiennej sytuacji miał on prawo złożyć zastrzeżenie co do sposobu doręczania przesyłek zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. Nr 130, poz.1188 ze zmianami), czego nie zrobił. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Przewidziane w art. 43 i 44 kpa zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi z kolei prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. W konsekwencji data doręczenia zastępczego jest miarodajna do oceny, czy środek odwoławczy wniesiony został w terminie ustawowym a okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata nie ma – jak wcześniej podkreślono – wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. (por. wyrok NSA I SA/Gd 360/97, LEX nr 44214, wyrok NSA I SA/Łd 163/96 LEX nr 29034, wyrok NSA SA/Ka1312/95, LEX nr 26708, wyrok NSA I SA/Lu 1731/98 LEX nr 40679). Skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu uznając, że skarga złożona była w terminie. Nie przedstawił jednak żadnych dowodów obalających powyższe domniemania tzn. nie uprawdopodobnił nawet, że matka nie przekazała mu korespondencji. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w sprawie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania doręczone zostało skarżącemu dnia 26 lipca 2006 r. a skarga na powyższe postanowienie nadana została w urzędzie pocztowym dnia 27 grudnia 2006 r. należy przyjąć, że skarga została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Z tych względów na podstawie art. 58 § 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.