II GSK 221/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Jan Grabowski Maria Myślińska (spr.) Protokolant Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. W. "A." Spółki z o.o. w likwidacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 marca 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 277/07 w sprawie ze skargi Z. W. "A." Spółki z o.o. w likwidacji na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 277/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Z. W. "A." Sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, z następującym uzasadnieniem: Skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2005 r. Sąd Rejonowy w S. VI Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację majątku, jednak w toku postępowania likwidacyjnego syndyk masy upadłości wobec niemożności zaspokojenia wszystkich kosztów postępowania oraz jego dalszego prowadzenia wystąpił w dniu [...] listopada 2005 r. o umorzenie postępowania upadłościowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Sąd Rejonowy w S. umorzył postępowanie upadłościowe, a Spółka w dniu [...] marca 2006 r. podjęła uchwałę o likwidacji. Spółka podniosła, iż zadłużenie względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień [...] stycznia 2006 r. wynosiło [...] zł tytułem należności głównej i [...] zł tytułem odsetek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu nieuregulowania składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia, a także z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę, a z tytułu nieuregulowania składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami za zwłokę i na ubezpieczenia zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę. W wyniku rozpoznania wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję. Organ podkreślił, że pismem z dnia [...] lipca 2006 r. wezwano Spółkę do przesłania kserokopii aktualnych dokumentów, potwierdzających jej ważny interes w sprawie (tj. szczególną sytuację majątkową). Spółka nie wykonała wezwania (nie dostarczyła żadnych dokumentów). Oddalając skargę Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym oraz gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadą czynnego udziału stron i wydał zaskarżone rozstrzygnięcie na podstawie wyczerpującego materiału dowodowego m.in. protokółu kontroli skarbowej, aktu notarialnego o powołaniu likwidatora - jedynego udziałowca Spółki. Zdaniem Sądu, w związku z ustaleniem w dniu [...] maja 2006 r. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odpowiedzialności członka zarządu - S. P. - solidarnie ze Spółką za jej zobowiązania z tytułu składek, organ orzekający w sprawie nie mógł stwierdzić całkowitej nieściągalności spornych należności. W konkluzji Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza możliwość, a nie konieczność umarzania składek w przypadku spełniania przesłanek wymienionych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznaniowość decyzji, zdaniem Sądu, musi natomiast mieścić się w granicach nakreślonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 7 k.p.a.), jak też zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony, co w niniejszej sprawie zostało przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zachowane. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Z. W. "A." Sp. z o.o. w likwidacji domagając się uchylenia w całości wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia dla radcy prawnego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która polega na błędnym uznaniu, iż umorzenie przez Sąd postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) - dalej: prawo upadłościowe i naprawcze, nie stanowi o całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek i tym samym podstawy do umorzenia tych należności, 2. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji brak rozpoznania sprawy co do istoty poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na podstawie uzasadnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 28 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, kiedy zachodzi całkowita nieściągalność składek. Punkt 2 ust. 3 cyt. ustawy stanowi, że całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącej, Sąd Rejonowy w S. umorzył postępowanie upadłościowe ze względu na to, że środki uzyskane w wyniku postępowania nie wystarczą na pokrycie jego kosztów, a więc z powodów o których mowa w art. 13 i art. 361 cyt. ustawy. W ocenie autora skargi kasacyjnej w przypadku Z. W. "A." Sp. z o.o. w likwidacji zostały zatem spełnione przesłanki przewidziane w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i w związku z tym umorzenie zaległości jest możliwe i zasadne. Zdaniem skarżącej Sąd I instancji oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych nałożyły na podmiot ubiegający się o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne obowiązek wykazania kilku podstaw całkowitej nieściągalności, gdy tymczasem zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wystarczy wskazanie jednej z podstaw wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sposób sformułowania skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia ogólnych uwag dotyczących granic badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wymogów, jakie winna spełniać skarga kasacyjna. Jest to w niniejszej sprawie konieczne z uwagi na wąski zakres zarzutu kasacyjnego ograniczający w konsekwencji rozpoznanie sprawy przez Sąd II instancji. Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie za zarzucie naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 28 ust. 3 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sprecyzowanym w uzasadnieniu skargi, iż chodzi o art. 28 ust. 3 pkt 2 cyt. ustawy. Wobec braku w skardze kasacyjnej zarzutów mieszczących się w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku, co oznacza, że ustalenia Sądu I instancji nie mogą być skutecznie podważone zarzutami naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia prawa materialnego to błędne odczytanie przez Sąd treści przepisu. W tym wypadku należy wskazać, jak zastosowany przepis należy rozumieć i dlaczego dokonana przez Sąd I instancji wykładnia jest błędna. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego to błąd w subsumpcji, tj. wadliwie podstawienie normy prawnej do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, a nie podważanego w ramach takiego zarzutu lub niezastosowanie przepisu prawa, który winien być zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie może być skutecznie podważony o ile nie zostaną równocześnie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. Zatem zakres kontroli kasacyjnej wyznacza podstawa, treść i sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie podważa stanu faktycznego, który ustalił Sąd I instancji w aspekcie art. 28 ust. 3 pkt 4 i 5 u.s.u.s. i ostatecznie przyjął, iż w związku z ustaleniem decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2006 r. odpowiedzialności członka zarządu S. P. solidarnie ze spółką z tytułu składek, brak było podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. Z powyższego wynika, że Sąd I instancji stosował zupełnie inne przepisy prawa materialnego niż przytoczone w skardze kasacyjnej, a to oznacza, że postawiony Sądowi zarzut błędnej wykładni przepisów, których nie stosował, jest chybiony. Zarzut zawarty w pkt 2 skargi kasacyjnej noszący cechy natury procesowej usuwa się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego ponieważ nie wskazuje przepisu postępowania, który został naruszony przez Sąd, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu stosowanie do treści art. 184 p.p.s.a.