IV SA/Wa 249/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 249/07 UZASADNIENIE M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z miejscowości P. nr [...] w gminie W. i orzekającą o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z w / w lokalu. Stan sprawy jest następujący. M. K. wniósł o wymeldowanie swojej córki B. K. z pobytu stałego w miejscowości P. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podano, że B. K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, podjęła pracę w P. i wynajmuje tam mieszkanie. W dniu 10 lutego 2006 r. Burmistrz Gminy i Miasta W. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K.. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] powyższą decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Gminy i Miasta W. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu B. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że B. K. nie zamieszkuje pod adresem stałego pobytu od 1 października 2000 r., ponieważ zamieszkała w P. przy ul. [...] i tam skoncentrowała swoje życie osobiste i rodzinne. Organ zaznaczył ponadto, że B. K. nie czyniła prawnych działań zmierzających do powrotu do lokalu w IV SA/Wa 249/07 miejscowości P. nr [...]. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy W. powyższe okoliczności wskazują na trwałe opuszczenie przedmiotowego budynku, ponieważ odwiedzanie spornej nieruchomości i wola powrotu nie świadczą o zamieszkaniu. By mówić o zamieszkaniu, zdaniem organu pierwszej instancji, niezbędne jest występowanie dwóch elementów łącznie: przebywanie w sensie fizycznym oraz wola stałego pobytu, a w niniejszej sprawie brak po stronie B. K. pierwszego z wyżej wymienionych elementów. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K.. W uzasadnieniu odwołania B. K. podniosła, że to, iż nie ze swojej woli nie zamieszkuje w lokalu nr [...] w P. . Wskazała, że zawsze wracała na sobotę, niedzielę i święta do domu w P., lecz ojciec uniemożliwił jej powrót do domu rodzinnego. Z uwagi na zaistniały konflikt wymienił on zamki w drzwiach, pozakładał kłódki i nie chce wpuścić do domu jej i jej brata J. K.. Kilkakrotnie dochodziło do interwencji policji w związku z uniemożliwianiem przez ojca dostępu do lokalu nr [...] w P. . Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz podniósł, iż jednorazowe interwencje policji nie wskazują na prawne działania zmierzające do przywrócenia posiadania przedmiotowego lokalu, a za takie działania można uznać skierowanie sprawy do sądu lub prokuratury. Organ wskazał, że zameldowanie w określonym lokalu nie daje do niego żadnych praw. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody wniosła B. K.. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu oraz podniosła, że starała się na różne sposoby o pomoc w przywróceniu jej prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Wskazała, iż toczy się śledztwo w sprawie uniemożliwienia przez jej ojca dostępu do domu oraz użycia wobec niej i brata J. K. gazu łzawiącego przez M. K.. IV SA/Wa 249/07 Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z miejscowości P. nr [...] w gminie W. i orzekł o odmowie wymeldowania B. K. z pobytu stałego z w / w lokalu. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności", organ administracji wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie to musi być trwałe i dobrowolne. Organ zaznaczył, że utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu albo, jeżeli fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Organ podniósł, że z akt nie wynika, iżby B. K. opuściła dotychczasowe miejsce stałego zameldowania z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania i izby było ono dobrowolne. Zdaniem organu z akt wynika natomiast, że opuszczenie lokalu nastąpiło ze względu na naganne zachowanie M. K. m. in. przez niedopuszczenie do zamieszkania, użycie gazu łzawiącego i wymianę zamków w drzwiach. Organ wojewódzki podał, że jak wynika z pisma Posterunku Policji w W. nr [...] w związku uniemożliwieniem zamieszkiwania B. K. w przedmiotowym lokalu przeprowadzane były interwencje przez policję, a obecnie prowadzone jest postępowanie przygotowawcze z wnioskiem o objęcie aktem oskarżenia M. K.. Wojewoda [...] wskazał również, iż B. K. nie posiada samodzielnego lokalu i skutecznie czyni próby wejścia do przedmiotowego lokalu, który był jej domem rodzinnym. IV SA/Wa 249/07 Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. wniósł M. K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie: 1) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że wniosek właściciela nieruchomości o wymeldowanie osoby nieposiadającej żadnego tytułu prawnego do przebywania na jej terenie i nieprzebywanie na jej terenie od 6 lat nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu jej z pobytu stałego, 2) przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k. p. a., poprzez: a) błędne przyjęcie, iż przyczyną dla której B. K. nie przebywała na terenie nieruchomości położonej w P. nr [...] było naganne zachowanie skarżącego, podczas gdy z zeznań świadków T. K. i H. F. wynika jednoznacznie, iż B. K. przez okres 6 lat świadomie i dobrowolnie nie podejmowała prób przebywania na terenie przedmiotowej nieruchomości, b) błędne przyjęcie, iż prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...], jest dowodem na to, że B. K. została przymuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu, podczas gdy z akt sprawy karnej nic takiego nie wynika, c) błędne przyjęcie, że B. K. nie posiada samodzielnego lokalu, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, ponieważ jest ona najemcą lokalu położonego w P. , d) błędne przyjęcie, że były prowadzone liczne interwencje przez policję w sprawie uniemożliwienia zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, podczas gdy interwencja miała miejsce jeden raz i jej efektem jest wszczęcie postępowania karnego na szkodę skarżącego z art. 193 § 1 k. k. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Wojewoda [...] nie uzasadnił, dlaczego nie dał wiary wyżej wspomnianym zeznaniom świadków T. K. i H. F.. Zaznaczył także, iż jeżeli B. K. uważała, że została bezprawnie pozbawiona posiadania przedmiotowego lokalu, to powinna wystąpić z powództwem posesoryjnym o przywrócenie utraconego posiadania. Skarżący powtórzył, iż B. K. IV SA/Wa 249/07 nie ma żadnego tytułu prawnego do przebywania w przedmiotowym lokalu i nie przebywa w nim od 6 lat, a on jako właściciel lokalu ma prawo decydować, kto może w nim przebywać. W tym stanie faktycznym odmowa wymeldowania B. K. jest, zdaniem skarżącego, błędna i sprzeczna z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i wskazał, że B. K. z uwagi na konflikt ze swoim ojcem - skarżącym M. K. - opuściła przedmiotowy lokal, zabrała część swoich rzeczy osobistych i zamieszkała w innym miejscu niż miejsce stałego zameldowania. Zdaniem organu słuszne jest jednak przyjęcie, iż opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, ponieważ czyni nadal próby, aby w nim zamieszkać. Świadczy o tym w ocenie organu szereg okoliczności: konflikt ze skarżącym, liczne interwencje policji w przedmiotowym lokalu w sprawie uniemożliwiania B. K. zamieszkania w lokalu, czego wyrazem jest wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt. [...], w którym skarżącego uznano za winnego zmuszania B. K. ; do określonego zachowania, polegającego na uniemożliwieniu zamieszkania w spornym lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja IV SAM/a 249/07 Wojewody [...] narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego, z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Problemem w niniejszej sprawie jest zakres, w jakim organ administracji otrzymawszy skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skorzystać z uprawnień autokontrolnych. Przesłanką zastosowania art. 54 § 3 P.p.s.a. jest zadośćuczynienie żądaniom skargi w całości. Oznacza to, że zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu (kompetencja) jest determinowany interesem skarżącego ujawnionym w treści skargi. Założeniem skorzystania z mechanizmu autokontroli, jaki przewiduje art. 54 § 3 P.p.s.a., jest to, że zadośćuczynienie skardze przez organ administracji niweczy spór. Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę, że skorzystanie z trybu określonego przepisem art. 54 § 3 P.p.s.a., nawet w wypadku uchylenia zaskarżonej decyzji zgodnie z żądaniem skargi, nie otwiera drogi do prowadzenie ponownego postępowania administracyjnego. Nie jest bowiem możliwe traktowanie uchylenia zaskarżonej decyzji (w trybie autokontroli z art. 54 § 3 P.p.s.a.,) jako "otwarcia na nowo" postępowania odwoławczego, co umożliwiałoby takie działanie, jakie organ administracji zastosował w niniejszej sprawie to znaczy zbierania nowego materiału dowodowego i na jego podstawie wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie wymeldowania. Z momentem złożenia skargi do sądu administracyjnego "gospodarzem sprawy" jest sąd, a możliwość działania na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. jest wyjątkiem, który nie może być wykładany rozszerzające Wyjątek ten dotyczy zakresu uprawnień autokontrolnych organu administracji, które co do treści i IV SA/Wa 249/07 zakresu determinuje żądanie skargi. W ramach autokontroli organ administracji może zrobić tylko tyle, ile w skardze żąda strona, a ta żądała tylko uchylenia decyzji organu drugiej instancji. Odmienne zachowanie organu administracji na tle niniejszej sprawy oznacza nie tylko wadliwe zastosowanie art. 54 § 3 P.p.s.a., przez dopatrzenie się w nim otwarcia drogi do powrotu sprawy do postępowania odwoławczego, ale także oznacza wkroczenie przez organ administracji w sferę, która od momentu złożenia skargi jest oddana dyspozycji sądu. Prowadzenie ponownego postępowania dowodowego, nawiasem mówiąc bez wiedzy drugiej strony postępowania M. K., uznać należy za niedopuszczalne i sprzeczne z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W zakończeniu należy jedynie dodać, że zdziwienie Sądu budzi powołanie się przez organ wojewódzki, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. na treść pisma Posterunku Policji w W. nr [...], które to pismo, opatrzone datą 8 grudnia 2006r. wpłynęło do organu 12 grudnia 2006r. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.