II SA/Wa 1/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Janusz Walawski, Protokolant - Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie utraty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Komendant Karpackiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...], przyznał P. T. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia 1 stycznia 1999 r. w wysokości 7,77 zł dziennie, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] zmienił powyższą decyzję i przyznał mu powyższy równoważnik w wysokości 12,40 zł dziennie. Następnie Komendant Karpackiego Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 96 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 3 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 234, poz. 1997), § 1, 5, 6, 7 i 8 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymywania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.), art. 336, 924 i 925 k.c. i art. 104 k.p.a., uchylił decyzję z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] i orzekł o utracie przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia 11 maja 2004 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że funkcjonariusz zamieszkiwał w domu jednorodzinnym w miejscowości [...] stanowiącym własność jego rodziców – I. i J. T. i w związku z nieposiadaniem lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby oraz w miejscowości pobliskiej, posiadał prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej funkcjonariuszowi posiadającemu członków rodziny. Powyższe świadczenie pobierał na podstawie wymienionych już wyżej decyzji. Natomiast w dniu 23 czerwca 2006 r. wymieniony funkcjonariusz złożył oświadczenie z którego wynika, że w dniu 10 maja 2004 r. zmarła jego matka I.T. Stosownie do treści art. 924 i 925 k.c. uznać należy, że skarżący z dniem śmierci matki stał się współwłaścicielem domu jednorodzinnego, którego dotychczas współwłaścicielem była jego matka. Przez pojęcie "posiadanie" bowiem należy rozumieć znaczenie nadane przepisami Kodeksu cywilnego, a więc faktyczne władztwo, a dom ten zgodnie z obowiązującą definicją, znajduje się w miejscowości pobliskiej dla miejsca pełnienia służby przez skarżącego. W tej sytuacji ustały przesłanki do przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W odwołaniu z dnia 14 sierpnia 2006 r. do Komendanta Głównego Straży Granicznej, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podał, że co prawda z przepisów art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego wynika, iż dziedziczenie następuje w dacie śmierci spadkodawcy, jednakże dopiero postanowienie w przedmiocie nabycia praw do spadku po zmarłej matce, określi krąg spadkobierców i to w zależności od tego, czy dziedziczenie jest ustawowe, czy też testamentowe. Następnie po dokonaniu działu spadku można w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy wraz ze śmiercią matki nabył on prawo do domu. Niezależnie od powyższego wskazał, że w zaskarżonej decyzji w sposób nieuprawniony uchylono decyzję z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6a pkt 3, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 cytowanej już wyżej ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 pkt 4 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymywania, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...], zaś w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu – powołując się na argumentację podaną już przez organ pierwszej instancji – dodał, że stosownie do treści art. 92 ust. 1 ustawy, funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę stałą lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny wskazanych w art. 93 ustawy oraz uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Natomiast prawo do przydzielenia lokalu jest wyłączone w sytuacjach określonych w art. 99 ustawy, tzn. m.in. w sytuacji, kiedy funkcjonariusz lub jego małżonek posiada w miejscowości pełnienia służby lub w pobliskiej dom jednorodzinny, przy czym inaczej, jak w przypadku lokalu mieszkalnego, nie ma znaczenia zasada zapewnienia funkcjonariuszowi przysługujących mu norm zaludnienia. Z kolei według art. 96 ustawy, funkcjonariuszowi przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, zaś w § 1 pkt 4 rozporządzenia wskazano, że nie może on posiadać domu jednorodzinnego. Ponieważ wskazane przepisy nie regulują określenia "posiadanie", należy go rozumieć w znaczeniu nadanym przepisami prawa cywilnego. Zatem przez posiadanie uznać należy władanie samoistne (właściciel), lub zależne (użytkownik, najemca) lub też z tytułu innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Stąd też posiadaczem lokalu jest współposiadacz, który wykonuje władztwo nad rzeczą wspólnie z innymi osobami i jest uprawniony do korzystania z rzeczy wspólnej, a zakres współposiadania nie został ustalony (ograniczony). W rozpoznawanej sprawie uznać należy, ze skarżący jest posiadaczem domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej, zaś okoliczność, iż nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe nie niweczy faktu nabycia przez niego spadku w rozumieniu art. 925 k.c., tj. z chwilą otwarcia spadku w myśl art. 924 k.c. Reasumując, mimo że nabycie spadku ma charakter prowizoryczny, to uprawnia skarżącego do zamieszkiwania w posiadanym domu i stąd też od dnia 11 maja 2004 r. jest on współposiadaczem tego domu. Na marginesie organ dodał, że wspomniany dom posiada 72 m2 powierzchni mieszkalnej i skoro zamieszkuje go 8 osób, to została zachowana norma zaludnienia przysługująca funkcjonariuszowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podał, że potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza uważa się za zaspokojone jedynie wówczas, jeżeli posiada on i jego rodzina mieszkanie o powierzchni należnej mu normy. Z kolei "posiadanie" domu przez funkcjonariusza w rozumieniu Kodeksu cywilnego, jest błędne. W tym bowiem znaczeniu posiadanie jest pewnym stanem faktycznym, z którym wiąże się władztwo nad rzeczą w zakresie prawa własności bądź innego prawa. Posiadanie zatem może być zupełnie od prawa niezależne i oderwane. Celem zaś ustawodawcy było zagwarantowanie funkcjonariuszowi niezakłóconego dysponowania lokalem i w związku z tym musi on posiadać tytuł do tego lokalu, a nie być jedynie jego posiadaczem w rozumieniu art. 336 k.c. Natomiast sam udział w lokalu jest stanem przejściowym i charakteryzującym się stopniem niepewności, bowiem zawsze może dojść do zniesienia współwłasności i wiążącej się z tym konieczności rozliczania nakładów oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu ponad wynikający z tytułu prawnego metraż. Zatem posiadanie lokalu w rozumieniu ustawy o Straży Granicznej oznacza prawnie wyodrębniony lokal, a nie udział w lokalu. Ponadto zarzucił, że zaskarżona decyzja orzekła o utracie prawa do równoważnika pieniężnego z mocą wsteczną, co jest niedopuszczalne i na okoliczności przedstawione w zarzutach powołał się na orzecznictwo. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że skarżący objął wspomniany dom we władanie z chwilą otwarcia spadku, skoro nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku, a współwłasność jest odmianą własności i stosuje się do niej bezpośrednio przepisy odnoszące się do własności. Z kolei własność udziału wyraża tylko zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej, zaś ustawowe korzystanie z rzeczy wspólnej, a w tym konkretnym przypadku z lokalu mieszkalnego, jest niepodzielne i przysługuje każdemu współwłaścicielowi – bez względu na wielkość udziału – do całej rzeczy. W dalszej części wskazał, że norma zaludnienia określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia, ma zastosowanie jedynie w odniesieniu do lokalu mieszkalnego i nie dotyczy ona domu jednorodzinnego, co wynika z brzmienia art. 99 pkt 2 ustawy, zaś utrata uprawnień do równoważnika pieniężnego następuje z momentem, kiedy na skutek zmian okoliczności faktycznych funkcjonariusz staje się posiadaczem lokalu mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, zaś według art. 92 ust. 3, za miejscowość pobliską uważa się taką miejscowość, od której granic administracyjnych najkrótsza odległość drogą publiczną do granic administracyjnych miejscowości pełnienia służby, nie przekracza 30 km. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący zamieszkiwał w domu jednorodzinnym położonym w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby i ten stan rzeczy nie jest przez niego kwestionowany. Bezspornym jest również, że lokal mieszkalny w miejscowości Z. stanowił własność jego rodziców – I. i J. T., przy czym jego matka zmarła w dniu 10 maja 2004 r. Spornym natomiast pozostaje i stanowi przedmiot zarzutów skarżącego, czy do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego niezbędne jest, aby posiadany dom jednorodzinny spełniał normy mieszkalne, czy organ miał prawo do wydania decyzji z mocą wsteczną oraz czy po śmierci matki skarżący stał się posiadaczem tego domu w rozumieniu art. 96 ust. 1 ustawy. Odpowiadając na pierwsze pytanie stwierdzić należy, że w ustawie o Straży Granicznej w sposób jednoznaczny wyodrębniono następujące kwestie. Mianowicie, przydzielenie lokalu mieszkalnego (art. 99 w zw. z art. 92 ustawy), pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 98 ustawy), jak również – będący przedmiotem niniejszej sprawy – równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego (art.96 ust. 1). Z analizy przepisów art. 92 ust 1 (funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych) oraz art. 99 pkt 2 (lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy) i z art. 98 (funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość) wynika, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu i pomoc finansowa na jego uzyskanie w sytuacji, kiedy lokal mieszkalny nie odpowiada przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Natomiast co do kwestii równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, cytowany już wyżej przepis art. 96 ust. 1 ustawy, nie określa powierzchni lokalu, tzn. nie stanowi się w nim, iż musi to być lokal odpowiadający przysługującej rodzinie powierzchni mieszkalnej. W tym miejscu zważyć należy na przepis § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymywania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.), zgodnie z którym równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny nie posiada domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zatem przepis ten również nie ma żadnego odniesienia do norm mieszkalnych przysługujących funkcjonariuszowi. Reasumując, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego nie przysługuje – zdaniem Sądu – jeżeli funkcjonariusz posiada lokal bądź dom jednorodzinny, bez względu na normy mieszkaniowe i stanowisko to jest zbieżne z dotychczasową judykaturą (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt I SA 665/03 – LEX nr 160829)). Niekwestionowany jest natomiast pogląd, że orzekanie w przedmiocie utraty uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przyznanego decyzją administracyjną, następuje w drodze decyzji konstytutywnej (vide: wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r. – ONSA 2002/3/95). Jednakże, jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1300/04 – LEX 166516, z którą to tezą Sąd w niniejszym składzie utożsamia się w całej rozciągłości, fakt uznania tej decyzji za konstytutywną nie oznacza, że "przyznanie lub utrata tego równoważnika następuje w dacie, kiedy wydana w sprawie decyzja stanie się ostateczna. Wykładnia systemowa powołanego przepisu ustawy, jak i wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów rozporządzenia wykonawczego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że równoważnik pieniężny przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz Straży Granicznej traci zatem uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W obowiązującym stanie prawnym nie jest przypadkiem, że w sprawie wydaje się decyzję o utracie uprawnień do otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, a nie decyzję o cofnięciu uprawnień do tego równoważnika.". W rozpoznawanej zaś sprawie zgon matki skarżącego nastąpił w dniu 10 maja 2004 r. i w tej sytuacji organ był uprawniony – zdaniem Sądu – do wydania decyzji o utracie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu pieniężnego od dnia 11 maja 2004 r. Należy również stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję organ słusznie przyjął, iż skarżący jest w posiadaniu, w rozumieniu art. 96 ust. 1 ustawy, domu jednorodzinnego. Przede wszystkim świadczy o tym analiza oraz porównanie stanu prawnego tego samego zagadnienia, a więc prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, w odniesieniu do innych ustaw pragmatycznych, na mocy których funkcjonariuszom innych służb, prawo to przysługuje. Wprawdzie w art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2007 r. Dz. U. Nr 43, poz. 277) ustanowiono, że policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, to jednak w akcie wykonawczym do tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 918 ze zm.) uszczegółowiono powyższą regulację i w § 1 ust. 1 wskazano, że równoważnik ten przysługuje, jeżeli policjanci lub członkowie ich rodzin nie posiadają m.in. domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny (pkt 5). W podobny sposób uregulowano powyższe zagadnienie w stosunku do funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W art. 106 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 72, poz. 676 ze zm.) stanowi się, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, zaś – według § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie równoważników pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi Agencji Bezpieczeństwa za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1000), równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, o których mowa w § 4 (pkt 1). Zgodnie natomiast z § 4, za lokal ten bądź dom jednorodzinny uważa się taki, który stanowi odrębną nieruchomość i będący jego własnością lub współwłasnością. Zatem już na podstawie powyższych aktów prawnych jawi się wyraźne rozróżnienie ustawodawcy w przyznaniu prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego funkcjonariuszom poszczególnych służb, bowiem w przypadku funkcjonariuszy Policji i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i w porównaniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej, tym pierwszym nie przysługuje owe prawo w sytuacji posiadania domu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość i jednocześnie będącego własnością lub współwłasnością, zaś w przypadku tych drugich funkcjonariuszy wystarczy już samo posiadanie domu. Jeszcze inaczej prawo to przyznano funkcjonariuszom Państwowej Straży Pożarnej. Otóż według art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. z 2006 r. Dz. U. Nr 96, poz. 667 ze zm.), strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego im tytułu prawnego. Reasumując, uznając racjonalizm ustawodawcy przyjąć należy, że gdyby wolą jego było w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej nie przyznanie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w sytuacji posiadania domu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość i jednocześnie będącego jego własnością lub współwłasnością, albo też posiadanie do tego domu tytułu prawnego, to niewątpliwie przepis taki zostałby umieszczony w ustawie o Straży Granicznej. Natomiast ustawowe sformułowanie "posiada" należy interpretować jako każdą formę posiadania w rozumieniu art. 336 k.c. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że wraz ze śmiercią matki, skarżący stał się po niej posiadaczem części domu. Stosownie do treści 924 k.c., m.in. prawa nie wygasające z chwilą śmierci danej osoby, przechodzą w drodze sukcesji generalnej na określone podmioty i to właśnie chwila (data) śmierci przesądza o składzie majątku spadku. Innymi słowy mówiąc, chwila śmierci matki skarżącego przesądziła o składzie majątku spadkowego, zaś nabycie spadku, w myśl art. 925 k.c., nie było uzależnione ani od złożenia przez niego oświadczenia o przyjęciu spadku, ani też od uzyskania przez niego orzeczenia odpowiedniego organu, bowiem nastąpiło z mocy prawa. Zaś jednym z nabytych przez niego praw, jest posiadanie – w rozumieniu art. 336 k.c. – nieruchomości w Z. Na marginesie wyjaśnić należy, że dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość korzystania. Tak samo, jak "posiadanie" odnosi się do domu jednorodzinnego, a nie do posiadania "tytułu prawnego" do zajmowania domu jednorodzinnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2000 r. sygn. akt I SA 658/99 – LEX 55283). Posiadanie jest szczególnym stanem faktycznym i w tej sytuacji nie dotyczą go ograniczenia ustawowe o charakterze podmiotowym ustanowione dla nabycia prawa. Zatem skarżący jest posiadaczem tej nieruchomości w rozumieniu art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, mimo że nie stwierdzono jeszcze nabycia spadku, a w konsekwencji ewentualnego działu spadku. Na koniec wyjaśnić należy skarżącemu, że powołane przez niego w skardze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą innego stanu faktycznego, a przede wszystkim prawnego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.