I SA/Bd 669/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. określił W. M. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie [...] zł. Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, umorzenie postępowania i wstrzymanie wykonania decyzji. Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. wstrzymał wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż odwołanie wnosi się zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z akt sprawy, decyzję organu I instancji doręczono skarżącemu przez pocztę w dniu 31 sierpnia 2005r. Termin na wniesienie środka odwoławczego, zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem upływał 14 września 2005r. Strona złożyła odwołanie osobiście w Urzędzie Skarbowym w G. w dniu 16 września 2005r., zatem po upływie ustawowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej nie został złożony. W konsekwencji organ podatkowy II instancji zastosował dyspozycję art. 228 § 1 pkt 2 tej ustawy. Na postanowienie organu odwoławczego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W skardze wniesiono o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podatnik podał, iż jest kierowcą w przewozach międzynarodowych i praca ta wymaga stałych wyjazdów zagranicznych. Decyzję organu I instancji odebrała w dniu 31 sierpnia 2005r. małoletnia córka i przekazała ją skarżącemu prawdopodobnie dnia 03 września 2005r. W tym czasie skarżący zlecił opracowanie odwołania znajomemu prawnikowi. Od dnia 08 września 2005r. do dnia 15 września 2005r. skarżący przebywał w podróżach służbowych. Po powrocie i odebraniu odwołania, następnego dnia, tj. 16 września 2005r. złożył je w Urzędzie Skarbowym w G. Skarżący wskazał, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, z przyczyn od niego niezależnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to narusza prawo. Jako podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy wskazał art.228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Z tych też względów powyższe postanowienie powinno być wydane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i nie budzi wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, termin do wniesienia odwołania przez stronę upływał z dniem 14 września 2005r. Strona złożyła natomiast odwołanie w dniu 16 września 2005r., a zatem z naruszeniem terminu do jego wniesienia. Wątpliwości w rozpatrywanej sprawie wiążą się z prawidłowością doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 29 sierpnia 2005 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Na formularzu doręczenia tej decyzji widnieje czytelny podpis "W. M.", zaznaczono również, że przesyłka została doręczona adresatowi. Jako datę doręczenia wskazano dzień 31 sierpnia 2005 r. Skarżący podniósł jednak, że przesyłkę odebrała jego małoletnia córka. Na rozprawie sprecyzował, że decyzję odebrał 14-letni syn P. Stwierdził, że na formularzu odbioru decyzji nie widnieje jego podpis. W dniu doręczenia decyzji przebywał w podróży służbowej. Art.149 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W takim jednak przypadku na formularzu odbioru decyzji winno być zaznaczone, że doręczono ją pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, a odbierający pismo powinien potwierdzić jego odbiór własnoręcznym podpisem. Zastępczy sposób doręczania pism, opisany w cyt. art.149, może znaleźć zastosowanie w każdym przypadku czasowej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania. Doręczenie decyzji na podstawie tego przepisu jest prawnie skuteczne wobec strony, a zatem jego data jest miarodajna dla oceny, czy środek odwoławczy wniesiony został w ustawowym terminie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r., I SA/Lu 1730/98). W rozpatrywanej sprawie nie można jednak uznać, że decyzja została doręczona w trybie art.149 Ordynacji podatkowej. Nie zostało bowiem ustalone, że decyzję doręczono pełnoletniemu domownikowi, który potwierdziłby otrzymanie decyzji swoim podpisem na formularzu jej odbioru. W świetle przytoczonych okoliczności faktycznych sprawy wątpliwości budzi też czy decyzja została doręczona adresatowi – W. M. Wyjaśnienia wymaga czy rzeczywiście w dniu odbioru decyzji (31 sierpnia 2005 r.) skarżący przybywał w podróży służbowej, należałoby także zwrócić się do urzędu pocztowego z zapytaniem komu faktycznie doręczono decyzję. Zdaniem Sądu zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu (art.123 Ordynacji podatkowej), skarżący powinien mieć możliwość zapoznania się i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Niewyjaśnienie okoliczności faktycznych związanych z doręczeniem decyzji narusza art. 122 i art.187 §1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art.122 zasada prawdy obiektywnej oznacza obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę te realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art.187 §1, nakazujący zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że decyzja z dnia 29 sierpnia 2005 r. została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 31 sierpnia 2005 r. i że od tej daty biegnie termin do wniesienia odwołania. Wydane postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania jest zatem przedwczesne. Gdyby przyjąć – tak jak twierdzi skarżący – że decyzję otrzymał w dniu 3 września 2005 r., to termin do wniesienia odwołania zostałby zachowany. Na tym etapie przedwczesne jest także rozpatrywanie zarzutów skarżącego dotyczących zachowania przez niego terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie może natomiast zająć się – o co wnosi skarżący - rozpatrzeniem odwołania i uchylić decyzję w sprawie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Sąd kontroluje legalność wydanych rozstrzygnięć, po wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji, i nie może podejmować decyzji za organy podatkowe. Sąd nie ma też uprawnienia, aby przywrócić termin do wniesienia odwołania. Brak jest również podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. Mając powyższe uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Na podstawie art. 200 wskazanej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania.