II SA/Kr 410/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. W. –B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia "zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb" skargę oddala Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją z dnia [...].2004 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. odmówił M. W. – B. przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie innych potrzeb. Organ pomocy społecznej wskazał, iż z zebranych materiałów wynika, że dochód rodziny oraz dochód na osobę w rodzinie wynoszą w przypadku M. W. – B. [...] zł, zaś kryterium dochodowe wynosi [...] zł. Dalej podano, iż M. W. – B. w dniu [...].2004 roku złożyła pisemną prośbę o wyrównanie renty inwalidzkiej za okres od grudnia 2003 do kwietnia 2004 oraz za lipiec 2004 roku. Ustalono, iż M. W. – B. utrzymuje się z renty inwalidzkiej, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, terminowo uiszcza świadczenia związane z utrzymaniem mieszkania. Nie chciała udzielić informacji, czy jest pod kontrolą Poradni Rejonowej lub Specjalistycznej ani czy ponosi koszty związane z leczeniem. Od [...].1998 roku jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i zgłasza się w terminach. Posiada zdolność do samodzielnej egzystencji w stopniu umożliwiającym zaspokojenie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych- samodzielnego utrzymania higieny osobistej, przygotowywania i spożywania posiłków, samodzielnego poruszania się, prowadzenia domu, komunikowania się z innymi osobami. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że renta była obciążona potrąceniami komorniczymi z tytułu kary grzywny. Poinformowano M. W. – B., iż od dochodu można odliczyć wyłącznie potrącenia alimentacyjne, zwrócono uwagę, że przy ustalaniu dochodu kwalifikującego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej każdorazowo uwzględnia się dochód z miesiąca poprzedzającego wniosek, a nie z okresów wcześniejszych. Wyjaśniono także, iż Ośrodek Pomocy Społecznej nie wypłaca wyrównań do rent inwalidzkich. Pracownik socjalny zaproponował M. W.– B. pomoc finansową na zakup żywności lub częściowe pokrycie kosztów utrzymania mieszkania, jednak odmówiła przyjęcia takiej formy pomocy. Następnie organ wskazał, że dochód M. W. – B. przekracza kryterium dochodowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł, a potrzeby przedstawione podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego nie należą do podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. W. – B., wnosząc w terminie odwołanie, w którym stwierdziła, że organ pierwszej instancji rażąco łamie prawo. Decyzją z dnia 28 grudnia 2004 roku, znak Kol[...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 3, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy z pomocy społecznej. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że M. W. – B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej dochód obejmuje jedynie rentę inwalidzką w wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej prawidłowo obliczył dochód strony, odliczając od przychodu za wrzesień 2004 roku zaliczkę na podatek dochodowy oraz składkę na ubezpieczenie społeczne. Kryterium dochodowe, uprawniające stronę do otrzymania obligatoryjnej pomocy finansowej wynosi 461 zł. Oznacza to, że M. W. – B. uprawniona jest jedynie do otrzymania zasiłku celowego specjalnego w szczególnie uzasadnionym przypadku, stosownie do treści art. 41 ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż decyzja dotycząca przyznania specjalnego zasiłku celowego jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznania przez organ. Mając na uwadze art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, a także charakter sprawy jak i cel udzielenia pomocy finansowej, uznać należy że decyzja odmawiająca przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na wyrównanie renty inwalidzkiej jest prawidłowa. Wyznacznikami przyznania pomocy finansowej są bowiem z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznany, a z drugiej strony- możliwości pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego, cel na który wnioskowana była pomoc nie mieści się w celach pomocy społecznej, o których mowa w ustawie. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja wydana przed organ pierwszej instancji nie narusza również zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 omawianej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudności życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przedmiotowej sprawie trudno wskazać na taką trudność życiową, która uzasadniałaby przyznanie stronie pomocy finansowej. Poza tym, art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, iż pomoc społeczna ma przyczynić się do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, przykładowo wymienionych w art. 39 tej ustawy. Wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia również tego wymogu, gdyż nie wskazuje na zaspokojenie jakiej potrzeby przeznaczone zostałyby otrzymane pieniądze. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający organy do przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przemawiają za tym takie okoliczności, jak uiszczanie przez stronę terminowo wszystkich świadczeń związanych z utrzymywaniem mieszkania, brak wniosku strony o przyznanie zasiłku na inny cel, osiąganie przez M. W.– B. dochodu wyższego od kryterium dochodowego oraz nie ujawnienie przez nią swojej sytuacji zdrowotnej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w terminie wniosła M. W. – B. Skarżąca nie sformułowała wniosków co do oczekiwanego zakończenia sprawy, a kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła, iż łamie ono prawa człowieka. Skarżąca podniosła również, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i nie może prowadzić godnego życia, a także sformułowała szereg zarzutów, nie odnoszących się do zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej oznaczonej jako p.p.s.a./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uchylenia, stwierdzenia nieważności albo stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, sąd skargę oddala w myśl art. 151 p.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów tak prawa materialnego, jak i prawa procesowego, wobec czego skarga musiała ulec oddaleniu. Nie budzi zastrzeżeń Sądu sposób prowadzenia kontrolowanego postępowania administracyjnego przez organy pomocy społecznej. Skarżąca w całym jego toku miała możliwość czynnego udziału w sprawie, co spełnia wymóg art. 10 k.p.a. Również postępowanie wyjaśniające prowadzone było zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego- zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy słusznie przyjęły, iż skarżąca przekracza kryterium dochodowe, wynoszące zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej 461 zł, a zatem w odniesieniu do niej nie zachodzi przypadek obligatoryjnego przyznania świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W wypadku osoby, przekraczającej kryterium dochodowe, w szczególnie uzasadnionych wypadkach może zostać przyznany, stosownie do art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, specjalny zasiłek celowy w kwocie nie przekraczającej kryterium dochodowego. Oczywistym jest iż zasiłek przyznawany na podstawie art. 41 ust.1 omawianej ustawy musi być przeznaczony na cel, mieszczący się w zakresie zadań pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Rację mają organy pomocy społecznej, twierdząc iż wniosek skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie mógł zostać uwzględniony. Słusznie zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie sposób z wniosku ani z pozostałych materiałów sprawy ustalić, na jaki konkretnie cel zasiłek ten miałby zostać przeznaczony przez skarżącą. W świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy na akceptację zasługuje pogląd, iż M. W. – B. nie jest osobą, nie mogącą przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej za pomocą posiadanych uprawnień i możliwości. Nadto należy mieć na uwadze, iż przyznanie zasiłku na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem organów administracji. W ramach uznania administracyjnego decydują one- biorąc pod uwagę zarówno sytuację osoby, która świadczenie miałaby otrzymać, jak i własne możliwości finansowe, czy i w jakim zakresie powinien zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Jeżeli postępowanie, poprzedzające wydanie decyzji, było prowadzone w sposób prawidłowy, a motywy orzeczenia zostały wyjaśnione w uzasadnieniu, nie jest rzeczą sądu administracyjnego kwestionowanie rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego. Trzeba także zauważyć, że za wyjątkiem trudnej sytuacji materialnej M. W. – B. nie podniosła wobec zaskarżonej decyzji żadnych zarzutów, które dotyczyłyby kontrolowanego postępowania, tak jeśli chodzi o jego zgodność z przepisami procedury administracyjnej, jak i przepisami prawa materialnego. Szereg podniesionych w skardze zarzutów nie ma żadnego związku ze sprawą, wobec czego odnoszenie się do nich byłoby bezprzedmiotowe. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.