I SA/Wa 1998/06
WyrokWSA w Warszawie2007-04-25
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Elżbieta Sobielarska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja uwłaszczeniowa wydana na rzecz Polskiej Akademii Nauk może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia praw osób trzecich, gdy nie został wcześniej rozpoznany wniosek byłych współwłaścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu?Ratio decidendi
Decyzja uwłaszczeniowa wydana na rzecz Polskiej Akademii Nauk została uznana za nieważną z powodu naruszenia praw osób trzecich, ponieważ nie został wcześniej rozpoznany wniosek byłych współwłaścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Rozpoznanie wniosku dekretowego ma pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku o uwłaszczenie państwowej osoby prawnej tą samą nieruchomością. Dopóki wniosek byłych właścicieli nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięty, nie może toczyć się postępowanie administracyjne w przedmiocie uwłaszczenia Akademii. Eliminacja decyzji uwłaszczeniowej z obrotu prawnego stwarza możliwość rozpoznania wniosku dekretowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Polskiej Akademii Nauk na decyzję Ministra Budownictwa, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z 1995 r. Decyzja uwłaszczeniowa przyznała Akademii wieczyste użytkowanie gruntu. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej złożyli byli współwłaściciele nieruchomości, wskazując na naruszenie ich praw. Minister Budownictwa stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej, uznając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie uwzględniono wniosku byłych współwłaścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, który został reaktywowany po stwierdzeniu nieważności wcześniejszego orzeczenia odmawiającego tego prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] Akademii [...] na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.
ISA/WA 1998/06
UZASADNIENIE
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Akademii [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia [...] Akademii [...] działką nr [...] w obrębie [...], położoną w W. przy ul. [...] – utrzymał w mocy powołaną wyżej decyzję z dnia [...] czerwca 2006r.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) i art. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1994r. o uregulowaniu niektórych praw majątkowych Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 86. poz. 395), decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1995 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Akademię [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...] oraz nabycie własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Organ podniósł, że Wojewoda [...] wydając powołaną decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] lutego 1995r. miał na uwadze, iż Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [...] w obrębie [...] odpowiadającej nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą" [...]", na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).
Prawo zarządu organ wojewódzki ustalił na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1966 r. znak [...].
Pismem z dnia [...] października, 2002 r. W. G. i W. K. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji uwłaszczeniowej.
Organ rozpoznając powołany wniosek ustalił, że Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r. Nr [...] odmówiło dotychczasowym współwłaścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] uregulowanej w hip. [...]. Współwłaścicielami nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej pod nazwą "[...]" byli M. S., J. M., K. G., P. G. oraz J. G. Na podstawie postanowień spadkowych ustalono, że następcami prawnymi nieżyjących współwłaścicieli są P. G. i W. K. Ustalono także, że P. G. umową darowizny - aktem notarialnym z [...] grudnia 2001r. Rep. [...] część praw i roszczeń do ww. nieruchomości dla której prowadzona była księga wieczysta KW Nr [...] darował synowi W. G.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność wyżej powołanego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1956 r. decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...], utrzymaną w mocy przez decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...].
Organ podniósł, że stwierdzenie nieważności wyżej wymienionego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956. r. wywołało skutek ex tunc i uwzględniając ten fakt uznał, iż nadal aktualne pozostają wnioski byłych współwłaścicieli z dnia [...] stycznia 1947 r. i z dnia [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji stwierdził, iż prawa osób trzecich wynikające z powyższej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 200 l r., utrzymanej w mocy przez decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r., wywołującej skutki ex tunc, stanowią przeszkodę do stwierdzenia uwłaszczenia [...] Akademii [...] działką nr [...].
Organ wskazał, iż oznacza to, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa wart. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. (prawa osób trzecich).
Organ podniósł, że nie stwierdził, aby w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Ujawnienie w księdze wieczystej praw rzeczowych jednostki uwłaszczonej wynikających z decyzji uwłaszczeniowej nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych, jak mylnie sądzi skarżący.
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2006r. nr [...] wniosła [...] Akademia [...].
Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzucała naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3kpa.
W uzasadnieniu podnosiła, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002r. zobowiązuje właściwy organ administracji do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie (obecnie) dotychczasowym współwłaścicielom prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
W przypadku uwzględnienia tego wniosku organ winien wydać decyzję o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego i zawrzeć umowę według zasad określonych w przepisach kodeksu cywilnego.
W ocenie skarżącej dopiero wydanie decyzji w tym przedmiocie i formalne zakończenie postępowania administracyjnego może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995r.
Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia [...] czerwca 2006r. została wydana przedwcześnie.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości, a także nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).
Podstawowe znaczenie w sprawie niniejszej ma ustalenie czy decyzja uwłaszczeniowa narusza prawa osób trzecich.
Należy zwrócić uwagę, że poprzez decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002r. stwierdzającą nieważność opisanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, aktualny stał się wniosek poprzednich właścicieli nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.
Wniosek taki podlega rozpoznaniu w pierwszej kolejności wówczas, gdy prowadzone jest postępowanie z wniosku państwowej osoby prawnej na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm.) - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 1995r.sygn. I SAB.33/95r.
Skoro wniosek dekretowy nie został rozpoznany, również nie została przesądzona sprawa własności budynku jaki znajdował się na przedmiotowej nieruchomości, co powinno być rozstrzygnięte zgodnie z art. 8 dekretu.
Mając na względzie, że rozstrzygnięcie wniosku dekretowego ma pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku o uwłaszczenie państwowej osoby prawnej tą samą nieruchomością, stwierdzić należy, że uwłaszczenie [...] A. [...] przed rozpoznaniem wniosku byłych właścicieli nieruchomości [...] o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, narusza ich prawa.
Tak więc dopóki nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięty wniosek byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, nie może toczyć się postępowanie administracyjne w przedmiocie uwłaszczenia [...] A. [...] tą nieruchomością.
Organ nie mógłby rozpoznać wniosku dekretowego w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość pozostaje uwłaszczona przez państwową osobę prawną.
Dopiero wyeliminowanie decyzji uwłaszczeniowej z obrotu stwarza możliwość rozpoznania przez organ wniosku dekretowego.
Tak więc argument o przedwczesności stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, z tego względu że nie został rozpoznany wniosek dekretowy, nie jest trafny.
Wniosek dekretowy ma pierwszeństwo przed wnioskiem o uwłaszczenie.
Nie można rozpoznać wniosku dekretowego w sytuacji gdy do nieruchomości tytuł prawny ma inna osoba prawna a jest nią [...] Akademia [...] w sprawie niniejszej.
Oznacza to, że aby rozpoznać wniosek, który ma pierwszeństwo, należy wyeliminować z obrotu decyzję, która uniemożliwia rozpoznanie takiego wniosku.
Zatem zachodzi sytuacja, w której decyzja uwłaszczeniowa narusza prawa osób trzecich.
Decyzja organu jest prawidłowa.
Decyzja ta nie przesądza, w jaki sposób zostanie rozpoznany wniosek dekretowy, stwarza możliwość rozpoznania tego wniosku, a zatem zaskarżona oraz poprzedzająca decyzja Ministra Budownictwa są zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło